odczyn anafilaktyczny
Odczyn anafilaktyczny, znany również jako anafilaksja, to ciężka, potencjalnie zagrażająca życiu, ogólnoustrojowa reakcja nadwrażliwości typu I. Charakteryzuje się nagłym wystąpieniem objawów klinicznych po ekspozycji na alergen. Mechanizm reakcji polega na uwalnianiu mediatorów zapalnych (m.in. histaminy, leukotrienów, prostaglandyn) z komórek tucznych i bazofilów pod wpływem IgE.
Klinicznie anafilaksja manifestuje się wielonarządowo, obejmując układ oddechowy (skurcz oskrzeli, obrzęk krtani), sercowo-naczyniowy (hipotensja, tachykardia, zaburzenia rytmu serca), skórę (pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy) oraz przewód pokarmowy (nudności, wymioty, biegunka). Szczególnie niebezpieczny jest wstrząs anafilaktyczny, charakteryzujący się dramatycznym spadkiem ciśnienia tętniczego.
Najczęstsze czynniki wywołujące odczyn anafilaktyczny to pokarmy (orzeszki ziemne, owoce morza, nabiał), leki (antybiotyki, NLPZ, środki kontrastowe), jad owadów oraz lateks. Diagnostyka opiera się na wywiadzie, badaniu przedmiotowym oraz oznaczeniu poziomu tryptazy. Podstawą leczenia jest adrenalina podawana domięśniowo, którą należy zastosować niezwłocznie przy podejrzeniu anafilaksji.
Profilaktyka obejmuje identyfikację i unikanie alergenów, edukację pacjenta oraz, w uzasadnionych przypadkach, immunoterapię swoistą. Pacjenci z historią ciężkiej reakcji anafilaktycznej powinni być wyposażeni w zestaw ratunkowy zawierający adrenalinę w autostrzykawce oraz przeszkoleni w zakresie jej stosowania.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Zibor 3500 j.m. anty Xa/0,2 ml
Bemiparyna sodowa, substancja czynna leku Zibor 3500 j.m. anty-Xa/0,2 ml, wykazuje profil bezpieczeństwa typowy dla heparyn drobnocząsteczkowych. Najczęściej obserwowanym działaniem niepożądanym są wybroczyny i krwiaki w miejscu wstrzyknięcia, występujące u około 15% pacjentów. Istotne klinicznie powikłania obejmują powikłania krwotoczne, które mogą dotyczyć skóry, błon śluzowych, przewodu pokarmowego i dróg moczowych, prowadząc do niedokrwistości krwotocznej. Trombocytopenia może występować w dwóch formach: łagodna, przemijająca (typ I) oraz ciężka, immunologiczna (typ II), wymagająca natychmiastowego odstawienia leku i intensywnego leczenia. Długotrwała terapia bemiparyną wiąże się z ryzykiem osteoporozy, co należy uwzględnić w planowaniu leczenia.
aminotransferaza, bemiparyna sodowa, GGTP, gorączka, heparyna drobnocząsteczkowa, hiperkaliemia, krwiak, krwiak nadtwardówkowy, martwica skóry, nakłucie lędźwiowe, niedokrwistość krwotoczna, nudności, obrzęk głośni, odczyn alergiczny skóry, odczyn anafilaktyczny, osteoporoza, pokrzywka, skurcz oskrzeli, spadek ciśnienia tętniczego, trombocytopenia, trombocytopenia typu I, trombocytopenia typu II, wybroczyna, zaburzenie hepatologiczne, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Egiramlon
Produkt leczniczy Egiramlon, zawierający ramipryl (inhibitor ACE) oraz amlodypinę (antagonista wapnia), wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania. Ramipryl jest przeciwwskazany w ciąży i powinien być natychmiast odstawiony po jej potwierdzeniu. U pacjentów z aktywowanym układem renina-angiotensyna-aldosteron, ryzyko znacznego spadku ciśnienia tętniczego i pogorszenia czynności nerek jest zwiększone. Zaleca się unikanie łączenia inhibitorów ACE z innymi lekami działającymi na układ RAA ze względu na ryzyko hipotensji, hiperkaliemii i niewydolności nerek. Przed planowanymi zabiegami operacyjnymi należy przerwać terapię ramiprylem na 24 godziny, aby zapobiec niedociśnieniu podczas znieczulenia. Monitorowanie czynności nerek i elektrolitów (zwłaszcza potasu i sodu) jest kluczowe, szczególnie u pacjentów z niewydolnością nerek, serca oraz u osób starszych. Obrzęk naczynioruchowy, zwłaszcza w obrębie języka, głośni lub krtani, wymaga natychmiastowego odstawienia leku i interwencji ratunkowej. U pacjentów rasy czarnej inhibitory ACE mogą być mniej skuteczne i częściej wywołują obrzęk naczynioruchowy. Suchy kaszel jest częstym działaniem niepożądanym ramiprylu i ustępuje po odstawieniu leku.
agranulocytoza, allopurynol, antagonista wapnia, ciąża, hiperkaliemia, hiponatremia, hipotensja, inhibitor ACE, inhibitor DPP-IV, inhibitor mTOR, linagliptyna, małopłytkowość, niedokrwienie serca, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, odczyn anafilaktyczny, podwójna blokada RAA, prokainamid, przełom nadciśnieniowy, reakcja anafilaktyczna, sirolimus, suchy kaszel, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie elektrolitowe, zdarzenie sercowo-naczyniowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Priorix-Tetra
Szczepionka Priorix-Tetra, zawierająca atenuowane wirusy odry, świnki, różyczki oraz ospy wietrznej, wymaga szczególnej ostrożności podczas kwalifikacji pacjenta do szczepienia. Należy dokumentować nazwę i numer serii produktu, zapewnić nadzór medyczny oraz dostęp do leków przeciwdziałających anafilaksji. Szczepionki nie wolno podawać donaczyniowo ani śródskórnie, a skóra musi być wolna od alkoholu i środków dezynfekujących, które mogą dezaktywować wirusy. Szczególną uwagę zwraca się na ryzyko reakcji alergicznych u osób z nadwrażliwością na białka jaja kurzego oraz na kwas para-aminobenzoesowy (6,5 ng/dawka). Po pierwszej dawce obserwuje się zwiększone ryzyko gorączki i drgawek gorączkowych w okresie 5-12 dni, zwłaszcza u pacjentów z wywiadem drgawek, u których rozważa się podanie oddzielnych szczepionek MMR i przeciw ospie wietrznej. U pacjentów z niedoborami odporności szczepienie jest możliwe, ale może skutkować słabszą odpowiedzią immunologiczną i wymaga starannego monitorowania, zwłaszcza ze względu na rzadkie przypadki rozsianej ospy wietrznej po szczepieniu.
bezobjawowe zakażenie HIV, białko jaja, drgawki gorączkowe, duszność, fenyloketonuria, hipotensja, kwas para-aminobenzoesowy, niedobór dopełniacza, niedobór podklas IgG, objaw neurologiczny, odczyn anafilaktyczny, odra-świnka-różyczka, ospa wietrzna, parestezja, pokrzywka uogólniona, przewlekła choroba ziarniniakowa, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, reakcja psychogenna, rozsiana ospa wietrzna, ruchy toniczno-kloniczne, skurcz oskrzeli, szczep Oka, szczepionka Priorix-Tetra, trombocytopenia, wirus atenuowany, wirus szczepionkowy, wrodzona neutropenia, wysypka, zaburzenie widzenia, zespół Reye’a - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zibor 2500 j.m. anty Xa/0,2 ml
Bemiparyna sodowa, substancja czynna leku Zibor, wykazuje profil działań niepożądanych typowy dla heparyn drobnocząsteczkowych. Najczęściej obserwowanym efektem jest wybroczyna i krwiak w miejscu iniekcji, występujące u około 15% pacjentów. Istotne są również powikłania krwotoczne obejmujące skórę, błony śluzowe, przewód pokarmowy i drogi moczowe, które mogą prowadzić do niedokrwistości krwotocznej. W zakresie hematologicznym należy monitorować trombocytopenię typu I (łagodna, przemijająca) oraz rzadką, ale ciężką trombocytopenię typu II, wymagającą natychmiastowego odstawienia leku. Ponadto, mogą wystąpić reakcje alergiczne, od pokrzywki i świądu po rzadkie, potencjalnie zagrażające życiu odczyny anafilaktyczne, które wymagają pilnej interwencji przeciwwstrząsowej.
aminotransferaza, bemiparyna sodowa, duszność, enzym wątrobowy, gamma-glutamylotranspeptydaza, heparyna drobnocząsteczkowa, hiperkaliemia, krwiak nadtwardówkowy, krwiak śródrdzeniowy, krwiak w miejscu wstrzyknięcia, martwica skóry, nakłucie lędźwiowe, niedokrwistość krwotoczna, obrzęk głośni, odczyn alergiczny skórny, odczyn anafilaktyczny, osteoporoza, pokrzywka, powikłanie krwotoczne, skurcz oskrzeli, trombocytopenia, trombocytopenia poheparynowa, zaburzenie neurologiczne, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon substancji czynnych
Sodu jodek – Przedawkowanie
W przypadku Soli Jodobromowej Iwonickiej, zawierającej 330 mg jonów jodkowych (I-) na 1 kg preparatu, nie odnotowano dotąd przypadków przedawkowania. Niemniej jednak, nadmierne spożycie sodu jodku może prowadzić do ostrej jodotoksykozy, manifestującej się objawami ze strony układu pokarmowego (metaliczny smak, nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha), endokrynnego (zahamowanie syntezy hormonów tarczycy, niedoczynność lub nadczynność tarczycy), skóry i błon śluzowych (obrzęk ślinianek, zapalenie spojówek, wysypka), układu oddechowego (obrzęk krtani, zapalenie oskrzeli), sercowo-naczyniowego (tachykardia, zaburzenia rytmu, hipotensja) oraz nerwowego (ból głowy, splątanie, drżenia). Przewlekłe zatrucie może skutkować jodyzmem przy dawkach przekraczających 2 mg/dobę. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami tarczycy, nadwrażliwością na jod, zaburzeniami nerek oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią.
choroba tarczycy, efekt Jod-Basedow, hipotensja, jodyzm, jony jodkowe, leczenie objawowe, lek przeciwtarczycowy, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na jod, niedoczynność tarczycy, nieżyt nosa, obrzęk krtani, obrzęk Quinckego, obrzęk ślinianek, odczyn anafilaktyczny, pokrzywka, poziom TSH, sól jodobromowa iwonicka, tachykardia, trądzik jodowy, węgiel aktywowany, zaburzenia rytmu serca, zapalenie oskrzeli, zapalenie spojówek - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Egiramlon
Produkt leczniczy Egiramlon zawiera ramipryl (inhibitor ACE) oraz amlodypinę (bloker kanału wapniowego), co wymaga szczególnej uwagi podczas terapii. Ramipryl jest przeciwwskazany w ciąży i u pacjentek planujących ciążę, a w przypadku jej potwierdzenia leczenie należy natychmiast przerwać. Należy monitorować czynność nerek, szczególnie u pacjentów z niewydolnością serca, chorobami nerek, stenozą tętnicy nerkowej oraz po przeszczepie nerki. Istnieje ryzyko niedociśnienia u pacjentów z pobudzonym układem RAA, osób starszych oraz zagrożonych niedokrwieniem serca lub mózgu. Zaleca się rozważenie przerwania ramiprylu dzień przed zabiegiem operacyjnym. Należy kontrolować stężenie potasu (ryzyko hiperkaliemii) i monitorować liczbę białych krwinek z uwagi na możliwość neutropenii/agranulocytozy. U pacjentów rasy czarnej inhibitory ACE mogą być mniej skuteczne i zwiększają ryzyko obrzęku naczynioruchowego. Suchy kaszel jest częstym działaniem niepożądanym ramiprylu.
amlodypina, bloker kanału wapniowego, choroba tkanki łącznej, dializa, hiperkaliemia, hiponatremia, immunoterapia, inhibitor ACE, lek immunosupresyjny, lek oszczędzający potas, neutropenia, niedociśnienie, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, odczyn anafilaktyczny, podwójna blokada układu RAA, przełom nadciśnieniowy, ramipryl, reakcja anafilaktyczna, reakcja uczuleniowa, stenoza tętnicy nerkowej, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bendamustine Accord
Bendamustyna chlorowodorek wymaga ścisłego monitorowania hematologicznego, ze szczególnym uwzględnieniem liczby leukocytów (>4000/μl), płytek krwi (>100 000/μl), neutrofili oraz stężenia hemoglobiny, ze względu na ryzyko mielosupresji. Terapia wiąże się z ryzykiem ciężkich zakażeń, w tym oportunistycznych (Pneumocystis jiroveci, VZV, CMV) oraz postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML), szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu rytuksymabu lub obinutuzumabu. Długotrwała limfopenia (<600/μl) i obniżenie limfocytów T CD4+ (<200/μl) utrzymujące się do 7-9 miesięcy po terapii wymaga rozważenia profilaktyki PJP. U nosicieli HBV konieczne jest badanie przesiewowe i ścisłe monitorowanie w trakcie i po leczeniu, aby zapobiec reaktywacji zakażenia, która może prowadzić do ostrej niewydolności wątroby lub zgonu.
chlorowodorek bendamustyny, działanie teratogenne, glikokortykosteroid, kwas moczowy, lek przeciwhistaminowy, limfocyty T CD4+, limfopenia, mielosupresja, nieczerniakowy rak skóry, odczyn anafilaktyczny, osutka polekowa z eozynofilią, parametry hematologiczne, Pneumocystis jiroveci, pneumocystozowe zapalenie płuc, posocznica, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, reakcja rzekomoanafilaktyczna, reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby typu B, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wirus cytomegalii, wirus ospy wietrznej i półpaśca, wynaczynienie, zahamowanie szpiku kostnego, zapalenie płuc, zawał mięśnia sercowego, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zibor 25000 j.m. anty Xa/ml
Bemiparyna sodowa, substancja czynna preparatu Zibor 25 000 j.m. anty-Xa/mL, wykazuje profil działań niepożądanych typowy dla heparyn drobnocząsteczkowych. Najczęściej obserwuje się miejscowe powikłania, takie jak wybroczyny (około 15% pacjentów) oraz krwiaki i ból w miejscu wstrzyknięcia. Powikłania krwotoczne występują często i mogą dotyczyć skóry, błon śluzowych, przewodu pokarmowego i dróg moczowych, prowadząc do niedokrwistości krwotocznej. Niezbyt często pojawia się łagodna, przemijająca trombocytopenia typu I, natomiast rzadko ciężka trombocytopenia typu II, wymagająca natychmiastowego odstawienia leku. Rzadkie, ale poważne powikłania obejmują krwiaki nadtwardówkowe i śródrdzeniowe po znieczuleniu zewnątrzoponowym lub nakłuciu lędźwiowym, które mogą skutkować trwałymi zaburzeniami neurologicznymi.
aminotransferaza, bemiparyna sodowa, enzym wątrobowy, heparyna drobnocząsteczkowa, hiperkaliemia, krwiak, krwiak nadtwardówkowy, lek przeciwzakrzepowy, martwica skóry, nakłucie lędźwiowe, niedokrwistość krwotoczna, obrzęk głośni, odczyn alergiczny, odczyn anafilaktyczny, osteoporoza, pokrzywka, powikłanie krwotoczne, skurcz oskrzeli, spadek ciśnienia tętniczego, substancja czynna, trombocytopenia, trombocytopenia typu I, trombocytopenia typu II, wybroczyna, zaburzenie neurologiczne, znieczulenie zewnątrzoponowe