działanie α-adrenomimetyczne
Działanie α-adrenomimetyczne odnosi się do efektów farmakologicznych powstających w wyniku pobudzenia receptorów α-adrenergicznych przez leki lub substancje endogenne. Receptory α-adrenergiczne dzielą się na dwie główne podklasy: α₁ i α₂, z których każda wywołuje odmienne efekty fizjologiczne.
Stymulacja receptorów α₁ prowadzi przede wszystkim do skurczu mięśni gładkich naczyń krwionośnych (wazokonstrykcji), zwiększenia ciśnienia tętniczego, rozszerzenia źrenic (mydriazy) oraz skurczu mięśni gładkich w układzie moczowo-płciowym. Z kolei aktywacja receptorów α₂ hamuje uwalnianie noradrenaliny z zakończeń nerwowych, zmniejsza ciśnienie tętnicze poprzez działanie ośrodkowe oraz wywiera działanie przeciwbólowe i sedatywne.
Leki o działaniu α-adrenomimetycznym znajdują zastosowanie w leczeniu niedociśnienia, wstrząsu, przekrwienia błony śluzowej nosa, jaskry oraz w terapii niektórych typów nietrzymania moczu. Do substancji wykazujących takie działanie należą m.in.: fenylefryna, oksymetazolina, klonidyna czy midodryna. Warto pamiętać, że działanie α-adrenomimetyczne może być bezpośrednie (poprzez aktywację receptorów) lub pośrednie (poprzez zwiększenie uwalniania katecholamin endogennych).
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Nafazolina – Właściwości farmakodynamiczne
Nafazolina, będąca pochodną imidazolową o działaniu α-adrenomimetycznym, wykazuje silne właściwości obkurczające naczynia krwionośne poprzez stymulację receptorów α1 i α2, co prowadzi do redukcji przekrwienia, obrzęku oraz objawów zapalnych w obrębie błon śluzowych nosa, oczu i skóry. W preparacie Sulfarinol jej działanie jest synergistycznie wspierane przez sulfatiazol, sulfonamid o działaniu bakteriostatycznym. Wskazane jest stosowanie miejscowe, z uwzględnieniem ograniczeń wiekowych – preparat Sulfarinol jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 12 roku życia, a u dzieci poniżej 3 lat stosowanie nafazoliny wiąże się z ryzykiem ciężkich działań niepożądanych. Wchłanianie ogólnoustrojowe jest możliwe, lecz u dorosłych rzadko wywołuje objawy systemowe. Preparaty zawierające nafazolinę, takie jak Betadrin i Allertec Ukąszenia, łączą ją z antagonistami receptorów H1 (difenhydraminą, antazoliną), co potęguje efekt przeciwalergiczny i przeciwzapalny.
alergia, antagonista receptora histaminowego H1, antazolina, bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, difenhydramina, działanie bakteriostatyczne, działanie synergistyczne, działanie α-adrenomimetyczne, kod ATC, lek przeciwhistaminowy, nieżyt nosa, objaw ogólnoustrojowy, obkurczenie naczyń krwionośnych, obrzęk tkanki, pochodna imidazolowa, postać farmaceutyczna, przekrwienie błony śluzowej, przepuszczalność naczyń krwionośnych, receptor α-adrenergiczny, sulfatiazol, trąbka słuchowa, wchłanianie z błony śluzowej, zatoka oboczna nosa - Leksykon leków
Przedawkowanie – Neosynephrin-Pos 10% 100 mg/ml
Przedawkowanie chlorowodorku fenylefryny zawartego w Neosynephrin-POS 10% (100 mg/ml, krople do oczu) może prowadzić do poważnych zaburzeń układu sercowo-naczyniowego i ośrodkowego układu nerwowego. Dawka toksyczna wynosi 3 mg/kg masy ciała u dzieci oraz 300 mg/kg u dorosłych, co wskazuje na szczególne ryzyko zatrucia u pacjentów pediatrycznych. Kliniczny obraz przedawkowania charakteryzuje się dwufazowymi zaburzeniami rytmu serca – początkowym częstoskurczem, a następnie bradykardią, nadciśnieniem tętniczym, bólami głowy, wymiotami, uczuciem lęku oraz drżeniem mięśniowym. Objawy te wynikają z α-adrenomimetycznego działania fenylefryny, prowadzącego do skurczu naczyń i wzrostu ciśnienia tętniczego, co wymaga natychmiastowej interwencji medycznej i ścisłego monitorowania pacjenta.
aminy sympatykomimetyczne, antagonista receptorów α-adrenergicznych, bradykardia, chlorowodorek fenylefryny, częstoskurcz, dawka toksyczna, działanie α-adrenomimetyczne, EKG, fentolamina, inhibitory MAO, kryz nadciśnieniowy, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nerw błędny, ośrodkowy układ nerwowy, płukanie żołądka, przedawkowanie doustne, przedawkowanie miejscowe, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, układ sercowo-naczyniowy, węgiel aktywowany, zaburzenia rytmu serca