kompleksowa ocena geriatryczna
Kompleksowa ocena geriatryczna (KOG, ang. Comprehensive Geriatric Assessment, CGA) to interdyscyplinarny proces diagnostyczny, który służy do oceny stanu zdrowia i funkcjonowania osób starszych. Jest to wielowymiarowe, holistyczne podejście, które wykracza poza standardowe badanie lekarskie, uwzględniając ocenę stanu fizycznego, psychicznego, funkcjonalnego oraz społecznego pacjenta geriatrycznego.
W ramach KOG przeprowadza się szereg wystandaryzowanych testów i skal oceniających różne aspekty zdrowia i sprawności seniora. Ocena fizyczna obejmuje analizę chorób przewlekłych, polipragmazji, stanu odżywienia i równowagi. Ocena psychiczna koncentruje się na funkcjach poznawczych (np. przy użyciu testu MMSE) oraz screeningu w kierunku depresji (np. skala GDS). Ocena funkcjonalna bada zdolność do wykonywania podstawowych (skala ADL) i złożonych (skala IADL) czynności życia codziennego, natomiast ocena społeczna analizuje warunki życiowe, wsparcie społeczne i potrzeby opiekuńcze.
Kluczowym celem kompleksowej oceny geriatrycznej jest identyfikacja problemów zdrowotnych i funkcjonalnych, które mogłyby zostać przeoczone w czasie rutynowej wizyty lekarskiej. KOG pozwala na wczesne wykrycie zespołów geriatrycznych, takich jak zespół słabości (frailty), upadki, nietrzymanie moczu czy zaburzenia poznawcze. Na podstawie wyników oceny, zespół geriatryczny opracowuje indywidualny plan opieki i interwencji, który ma na celu poprawę jakości życia pacjenta, przedłużenie jego samodzielności oraz zapobieganie niepełnosprawności.
Badania kliniczne wykazują, że wdrożenie kompleksowej oceny geriatrycznej prowadzi do zmniejszenia śmiertelności, ograniczenia liczby hospitalizacji, poprawy funkcji poznawczych i fizycznych oraz zwiększenia szansy na powrót do domu po hospitalizacji. KOG jest szczególnie zalecana przed planowanymi dużymi zabiegami operacyjnymi u osób starszych, przy kwalifikacji do rehabilitacji geriatrycznej oraz w przypadku nagłego pogorszenia stanu funkcjonalnego pacjenta.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Mielofibroza – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Mielofibroza (MF) to rzadki nowotwór mieloproliferacyjny charakteryzujący się postępującym włóknieniem szpiku kostnego, prowadzącym do zaburzeń hematopoezy i objawów takich jak niedokrwistość, splenomegalia, zmęczenie oraz objawy konstytucjonalne. Choroba dotyka głównie osoby w wieku 60-70 lat i może mieć przebieg od powolnego do agresywnego. Kompleksowa opieka wymaga wielodyscyplinarnego zespołu, w skład którego wchodzą hematolog, pielęgniarka onkologiczna, farmaceuta kliniczny, pracownik socjalny oraz lekarz medycyny paliatywnej. Kluczowe jest regularne monitorowanie stanu pacjenta, w tym stratyfikacja ryzyka za pomocą skal DIPSS/DIPSS Plus, ocena objawów (MPN-SAF TSS), badania morfologii krwi (CBC) oraz kontrola wielkości śledziony. Leczenie obejmuje inhibitory kinazy JAK (ruksolitynib, fedratynib, pacritynib, momelotynib), które wymagają monitorowania działań niepożądanych, takich jak pogłębienie niedokrwistości i małopłytkowości, ryzyko zakażeń (np. półpasiec) oraz przyrost masy ciała. Niedokrwistość, często występująca u pacjentów, wymaga transfuzji, stosowania ESA, androgenów, kortykosteroidów i leków immunomodulujących, a także edukacji pacjenta w zakresie radzenia sobie z objawami.
allogeniczne przeszczepienie komórek macierzystych, AML, badanie krwi, biopsja szpiku kostnego, ból kostny, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, czerwienica prawdziwa, fedratynib, GVHD, hematolog, hydroksymocznik, inhibitor JAK, kompleksowa ocena geriatryczna, krew obwodowa, leczenie farmakologiczne, lek stymulujący erytropoezę, lenalidomid, małopłytkowość, medycyna paliatywna, mielofibroza, momelotynib, morfologia krwi, nadpłytkowość samoistna, niedokrwistość, nocne poty, nowotwór krwi, nowotwór mieloproliferacyjny, opieka paliatywna, opieka pielęgniarska, ostra białaczka szpikowa, pacritynib, pielęgniarka onkologiczna, pierwotna mielofibroza, polipragmazja, pomalidomid, powiększenie śledziony, ruksolitynib, splenomegalia, stratyfikacja ryzyka, świąd skóry, talidomid, transfuzja krwi, włóknienie szpiku kostnego, wynik laboratoryjny