gruczoł potowy ekrynowy
Gruczoł potowy ekrynowy (łac. glandula sudorifera eccrina) to najliczniejszy typ gruczołów potowych w organizmie człowieka. Gruczoły te występują na całej powierzchni skóry, z wyjątkiem czerwieni wargowej, opuszków palców i niektórych części narządów płciowych zewnętrznych. Szczególnie licznie są rozmieszczone na dłoniach, podeszwach stóp oraz na czole.
Pod względem budowy gruczoły potowe ekrynowe składają się z części wydzielniczej (kłębka) położonej głęboko w skórze właściwej lub tkance podskórnej oraz przewodu wyprowadzającego, który biegnie przez skórę i uchodzi na jej powierzchni ujściem potowym. Komórki wydzielnicze gruczołu zawierają liczne mitochondria, co odzwierciedla ich wysoką aktywność metaboliczną.
Fizjologiczną funkcją gruczołów ekrynowych jest produkcja potu, który bierze udział w termoregulacji organizmu poprzez odparowywanie z powierzchni skóry. Pot ekrynowy składa się głównie z wody (99%), a także elektrolitów (sód, potas, chlorki), mocznika, amoniaku, kwasu moczowego i kwasu mlekowego. Wydzielanie potu przez te gruczoły jest kontrolowane przez autonomiczny układ nerwowy, głównie przez włókna cholinergiczne.
Zaburzenia funkcji gruczołów potowych ekrynowych mogą prowadzić do różnych patologii skórnych, takich jak nadmierna potliwość (hyperhidrosis) lub niedostateczna potliwość (hypohidrosis). Dysfunkcja tych gruczołów występuje również w niektórych chorobach genetycznych, jak mukowiscydoza, gdzie obserwuje się zwiększone stężenie chlorków w pocie, co stanowi podstawę diagnostycznego testu potowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Nadmierna potliwość (hiperhidroza) – Etiologia i przyczyny
Hiperhidroza to stan charakteryzujący się nadmiernym wydzielaniem potu, przekraczającym fizjologiczne potrzeby termoregulacji, wynikający z nadaktywności gruczołów potowych ekrynowych. Hiperhidroza pierwotna, idiopatyczna, manifestuje się symetrycznym poceniem dłoni, stóp, pach i twarzy, rozpoczynającym się zwykle w dzieciństwie lub okresie dojrzewania, z patofizjologią obejmującą dysregulację układu współczulnego i nadreaktywność na bodźce. Występuje komponent genetyczny, z historią rodzinną w 30-50% przypadków. Hiperhidroza wtórna jest uogólniona, pojawia się w wieku dorosłym i jest związana z chorobami endokrynologicznymi (np. nadczynność tarczycy, pheochromocytoma), neurologicznymi (np. choroba Parkinsona, udar), nowotworowymi, zakaźnymi, kardiologicznymi oraz działaniem leków (np. SSRI, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, opioidy). Objawy wtórne mogą obejmować pocenie nocne i asymetryczne, co wymaga szczegółowej diagnostyki różnicowej.
acetylocholinesteraza, autonomiczny układ nerwowy, chłoniak Hodgkina, choroba Parkinsona, erytromelalgia, gruczoł potowy, gruczoł potowy ekrynowy, guz chromochłonny, hiperhidroza, hiperhidroza idiopatyczna, hiperhidroza pierwotna, hiperhidroza uogólniona, hiperhidroza wtórna, hipertyreoza, jontoforeza, nadczynność tarczycy, nadmierna potliwość, pheochromocytoma, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, sympatektomia endoskopowa piersiowa, sympatektomia piersiowa, toksyna botulinowa, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, układ współczulny, uwalnianie acetylocholiny, zespół Frey’a - Leksykon chorób i schorzeń
Wyprysk potowy (świerzb potowy) – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Wyprysk potowy (miliaria rubra) to schorzenie dermatologiczne wynikające z zablokowania przewodów potowych ekrynowych, prowadzące do uwięzienia potu pod naskórkiem i powstania charakterystycznych zmian skórnych o średnicy 2-4 mm, takich jak czerwone grudki i pęcherzyki, często z towarzyszącym świądem, pieczeniem i zaczerwienieniem. Najczęściej występuje w gorącym, wilgotnym klimacie, u niemowląt z niedojrzałymi przewodami potowymi, osób hospitalizowanych oraz u osób narażonych na okluzję skóry syntetyczną odzieżą lub opatrunkami. Wyróżnia się trzy typy: miliaria crystallina (pęcherzyki 1-2 mm bez stanu zapalnego), miliaria rubra (typowa forma z zapaleniem) oraz miliaria profunda (głębokie, cieliste grudki). Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym i wywiadzie, bez konieczności badań dodatkowych, z uwzględnieniem różnicowania z innymi dermatozami.
aloes, antybiotyk miejscowy, balsam kalaminowy, gruczoł potowy ekrynowy, hydrokortyzon, kąpiel owsiana, lanolina bezwodna, lek przeciwhistaminowy, miliaria crystallina, miliaria profunda, miliaria rubra, niemowlę, objaw zakażenia, okluzja skóry, przewód potowy, skóra właściwa, soda oczyszczona, sól Epsom, świąd skóry, świerzb potowy, udar cieplny, warstwa rogowa naskórka, wyczerpanie cieplne, wykwit grudkowo-pęcherzykowy, wyprysk potowy, wysięk ropny, zakażenie skóry