cyproteron
Cyproteron (octan cyproteronu, ang. cyproterone acetate, CPA) to syntetyczny lek o działaniu antyandrogenowym i progestagenowym. Działa poprzez blokowanie receptorów androgenowych oraz hamowanie sekrecji gonadotropin, co prowadzi do zmniejszenia produkcji testosteronu.
W praktyce klinicznej cyproteron stosowany jest w leczeniu hirsutyzmu u kobiet, trądziku androgenozależnego oraz łysienia androgenowego. U mężczyzn znajduje zastosowanie w terapii raka prostaty hormonozależnego oraz w leczeniu hiperseksualizmu i dewiacji seksualnych. W endokrynologii wykorzystywany jest również jako składnik terapii zastępczej u osób transpłciowych w procesie feminizacji.
Należy pamiętać o potencjalnych działaniach niepożądanych cyproteronu, które obejmują: hepatotoksyczność (w tym rzadkie przypadki gruczolaków wątroby), zakrzepicę żylną, depresję, zmęczenie oraz ryzyko rozwoju oponiaków przy długotrwałym stosowaniu wysokich dawek. Z tego powodu w wielu krajach ograniczono jego stosowanie do przypadków, w których inne metody leczenia okazały się nieskuteczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Cyprodiol 2 mg + 0,035 mg
Cyprodiol, zawierający cyproteronu octan 2 mg oraz etynyloestradiol 0,035 mg, jest wskazany do leczenia umiarkowanego do ciężkiego trądziku oraz hirsutyzmu u kobiet w wieku rozrodczym, szczególnie gdy objawy są związane z nadwrażliwością na androgeny. Lek ten powinien być stosowany jako terapia drugiego lub trzeciego rzutu, po nieskuteczności leczenia miejscowego (retinoidy, nadtlenek benzoilu, antybiotyki miejscowe) oraz ogólnoustrojowego leczenia antybiotykami. Cyprodiol działa antyandrogennie, zmniejszając wpływ androgenów na gruczoły łojowe i mieszki włosowe, co prowadzi do poprawy objawów trądziku i hirsutyzmu. Preparat zawiera również 47,4 mg laktozy jednowodnej na tabletkę, co jest istotne dla pacjentek z nietolerancją laktozy.
antybiotyk miejscowy, antybiotykoterapia ogólnoustrojowa, antykoncepcja hormonalna, cyproteron, działanie antyandrogenne, etynyloestradiol, gruczoł łojowy, hiperandrogenizm, hirsutyzm, laktoza jednowodna, łojotok, mieszki włosowe, nadtlenek benzoilu, nietolerancja laktozy, retinoid, terapia miejscowa, trądzik umiarkowany do ciężkiego, wrażliwość na androgeny - Leksykon chorób i schorzeń
Hirsutyzm – Diagnostyka i diagnoza
Hirsutyzm definiowany jest jako nadmierne owłosienie typu męskiego u kobiet, lokalizujące się w obszarach ciała zależnych od androgenów, takich jak górna warga, broda, klatka piersiowa czy uda. Dotyczy 5-10% kobiet w wieku rozrodczym i wymaga szczegółowej diagnostyki obejmującej wywiad, badanie fizykalne oraz ocenę nasilenia za pomocą skali Ferriman-Gallwey (FG), gdzie wynik ≥8 punktów wskazuje na hirsutyzm, a >15 na postać umiarkowaną do ciężkiej. Diagnostyka laboratoryjna powinna obejmować oznaczenia testosteronu całkowitego i wolnego (poziom >200 ng/dl sugeruje guz wydzielający androgeny), DHEAS (>700 μg/dl wskazuje na dysfunkcję nadnerczy), 17-hydroksyprogesteronu, prolaktyny oraz hormonów tarczycy. Wskazane są także badania obrazowe (USG przezpochwowe, CT lub MRI nadnerczy) w celu oceny jajników i nadnerczy, zwłaszcza przy podejrzeniu guzów lub PCOS, który stanowi najczęstszą przyczynę hirsutyzmu (70-80% przypadków). Diagnostyka różnicowa powinna uwzględniać m.in. idiopatyczny hirsutyzm, nieklasyczny wrodzony przerost nadnerczy, hiperprolaktynemię, zespół Cushinga oraz leki o działaniu androgenowym.
17-hydroksyprogesteron, acanthosis nigricans, akromegalia, cyproteron, eflornityna, finasteryd, flutamid, hiperandrogenizm, hiperprolaktynemia, hirsutyzm, hirsutyzm idiopatyczny, insulinooporność, lek antyandrogenowy, łojotok, łysienie androgenowe, niedobór 21-hydroksylazy, owłosienie typu męskiego, siarczan dehydroepiandrosteronu, skala Ferriman-Gallwey, spironolakton, środek antykoncepcyjny, test stymulacji ACTH, testosteron całkowity, trądzik, wirylizacja, wrodzony przerost nadnerczy, zaburzenia miesiączkowania, zespół Cushinga, zespół policystycznych jajników - Leksykon substancji czynnych
Cyproteron – Przedawkowanie
Octan cyproteronu, będący substancją czynną preparatu Androcur 50 mg, wykazuje bardzo niski profil toksyczności ostrej, co potwierdzają badania klasyfikujące go jako substancję praktycznie nietoksyczną. Ryzyko ostrego zatrucia po jednorazowym, przypadkowym przyjęciu nawet wielokrotności dawki terapeutycznej jest minimalne. W literaturze medycznej brak jest szczegółowych opisów przypadków przedawkowania samego cyproteronu, co dodatkowo podkreśla jego bezpieczeństwo w kontekście toksykologicznym. W przypadku preparatów złożonych, takich jak Cyprodiol (2 mg cyproteronu octanu + 0,035 mg etynyloestradiolu), objawy przedawkowania wynikają głównie z działania komponentu estrogenowego i obejmują nudności, wymioty oraz niespodziewane krwawienia z pochwy, które mogą wystąpić nawet u dziewcząt przed pierwszą miesiączką.
Androcur, Cyprodiol, cyproteron, dawka terapeutyczna, doustny środek antykoncepcyjny, etynyloestradiol, komponent estrogenowy, krwawienie z odstąpienia, krwawienie z pochwy, leczenie objawowe, octan cyproteronu, profil toksyczności, substancja nietoksyczna, toksyczność ostra, wahanie poziomu hormonów, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie hormonalne - Leksykon chorób i schorzeń
Przedwczesne dojrzewanie płciowe – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Przedwczesne dojrzewanie płciowe definiuje się jako pojawienie się cech dojrzewania przed 8 rokiem życia u dziewczynek i przed 9 rokiem życia u chłopców. Wyróżnia się dwa typy: gonadotropinozależne (CPP), związane z przedwczesną aktywacją osi podwzgórze-przysadka-gonady, oraz gonadotropinoniezależne, wynikające z nadprodukcji hormonów płciowych niezależnie od gonadotropin. Diagnostyka obejmuje wywiad, badanie fizykalne, ocenę tempa wzrostu i wieku kostnego, oznaczenia hormonów (FSH, LH, testosteron, estradiol, hormony tarczycy) oraz MRI mózgu, szczególnie u dziewczynek <6 lat i wszystkich chłopców z objawami neurologicznymi. Leczenie standardowo opiera się na analogach GnRH (np. leuprorelina), podawanych co miesiąc lub co 3 miesiące, które hamują wydzielanie LH i FSH, spowalniając rozwój cech płciowych i dojrzewanie kości, co pozwala zachować potencjał wzrostowy. W przypadku przyczyn obwodowych stosuje się leczenie przyczynowe, blokery hormonów lub terapię substytucyjną w niedoczynności tarczycy.
adrenarche, analogi GnRH, cyproteron, drugorzędowe cechy płciowe, endokrynolog, endokrynologia dziecięca, flutamid, gonadotropinoniezależne przedwczesne dojrzewanie płciowe, gonadotropinozależne przedwczesne dojrzewanie płciowe, gonadotropiny, hormony płciowe, inhibitor aromatazy, ketokonazol, leuprorelina, miesiączkowanie, niedoczynność tarczycy, obraz ciała, oś podwzgórze-przysadka-gonady, owłosienie łonowe, płytki wzrostowe, przedwczesne dojrzewanie płciowe, rezonans magnetyczny mózgu, test stymulacji GnRH, thelarche, wiek kostny - Leksykon leków
Skład i postać leku – Androcur 50 mg
Androcur w dawce 50 mg zawiera cyproteronu octan, syntetyczny steroid o działaniu antyandrogennym, stosowany w terapii schorzeń zależnych od androgenów. Każda tabletka zawiera 50 mg substancji czynnej oraz 105,5 mg laktozy jednowodnej, co jest istotne u pacjentów z nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. Tabletki mają charakterystyczny wygląd z rowkiem dzielącym i oznaczeniem „BV” w sześciokącie, co umożliwia precyzyjne dawkowanie poprzez podział na dwie równe części. Substancje pomocnicze to m.in. skrobia kukurydziana, powidon K 25, krzemionka koloidalna bezwodna oraz magnezu stearynian, które wpływają na właściwości farmaceutyczne leku.
cyproteron, cyproteronu octan, działanie antyandrogenowe, krzemionka koloidalna, laktoza jednowodna, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, niezgodność farmaceutyczna, powidon, skrobia kukurydziana, stearynian magnezu, substancja poślizgowa, substancja wypełniająca, syntetyczny steroid, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół policystycznych jajników – Leczenie
Zespół policystycznych jajników (PCOS) dotyka 5-10% kobiet w wieku rozrodczym i charakteryzuje się zaburzeniami hormonalnymi oraz metabolicznymi. Podstawą terapii jest indywidualizacja leczenia, uwzględniająca objawy, cele reprodukcyjne i choroby współistniejące. Modyfikacje stylu życia, w tym redukcja masy ciała o około 5% oraz regularna aktywność fizyczna, poprawiają regulację cykli menstruacyjnych, obniżają poziomy insuliny i androgenów, a także wspomagają owulację. Farmakoterapia obejmuje stosowanie złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych (COC) w celu regulacji cykli i redukcji hiperandrogenizmu, metforminy jako leku insulinouwrażliwiającego oraz leków antyandrogenowych (spironolakton, flutamid, finasteryd, cyproteron) w leczeniu hirsutyzmu i trądziku. Metformina jest szczególnie zalecana u pacjentek z insulinoopornością i zaburzeniami metabolicznymi, poprawiając również profil lipidowy i ryzyko sercowo-naczyniowe.
agonista receptora GLP-1, cyproteron, dieta śródziemnomorska, doustny środek antykoncepcyjny, działanie teratogenne, eflornithine, elektroliza, endokrynopatia, finasteryd, flutamid, globulina wiążąca hormony płciowe, gonadotropina, hiperinsulinemia, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, indeks glikemiczny, indukcja owulacji, inhibitor aromatazy, inozytol, inseminacja domaciczna, insulinooporność, izotretinoina, laparoskopowy drilling jajników, laseroterapia, lek antyandrogenowy, letrozol, liraglutyd, metformina, redukcja masy ciała, rozrost endometrium, spironolakton, statyna, zapłodnienie in vitro, zespół policystycznych jajników - Leksykon substancji czynnych
Etynyloestradiol – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Etynyloestradiol, syntetyczny estrogen stosowany w złożonych środkach antykoncepcyjnych, w dawkach od 0,015 mg (np. systemy dopochwowe Adaring, Circlet) do 0,03 mg (tabletki takie jak Artilla, Astha, Atywia), nie wykazuje istotnego wpływu na zdolności psychomotoryczne niezbędne do prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Badania farmakodynamiczne oraz obserwacje kliniczne potwierdzają brak negatywnego oddziaływania niezależnie od drogi podania (doustna, dopochwowa) oraz kombinacji z różnymi progestagenami (dienogest, drospirenon, lewonorgestrel, dezogestrel, norgestymat, cyproteron). Produkty takie jak Atywia Daily, Dessette, Diane-35, Jeanine, Levomine midi i Leverette zostały jednoznacznie sklasyfikowane jako nie wpływające na funkcje psychomotoryczne, co potwierdza ich bezpieczeństwo w kontekście prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.
antykoncepcja hormonalna, badanie farmakodynamiczne, charakterystyka produktu leczniczego, cyproteron, dezogestrel, dienogest, drospirenon, hormonalny środek antykoncepcyjny, lewonorgestrel, norgestymat, obserwacja kliniczna, progestagen, syntetyczny estrogen, system terapeutyczny dopochwowy, zdolność psychomotoryczna, złożony doustny środek antykoncepcyjny, złożony preparat antykoncepcyjny - Leksykon substancji czynnych
Cyproteron – Właściwości farmakokinetyczne
Cyproteron, dostępny w preparatach takich jak Androcur (50 mg) i Cyprodiol (2 mg cyproteronu octanu + 0,035 mg etynyloestradiolu), charakteryzuje się wysoką biodostępnością doustną na poziomie 88%. Maksymalne stężenia w osoczu wynoszą około 140 ng/ml po 3 godzinach dla Androcuru oraz 15 ng/ml po 1,6 godziny dla Cyprodiolu. Substancja wiąże się głównie z albuminami, z frakcją wolną 3,5-4%, i nie wykazuje istotnego wiązania z SHBG, co eliminuje wpływ zmian stężenia tej globuliny na farmakokinetykę. Całkowity klirens wynosi około 3,5 ml/min/kg, a okres półtrwania terminalnego to 43,9 ± 12,8 godziny dla Androcuru oraz 2,3 dnia dla Cyprodiolu. Cyproteron wykazuje dwufazowy spadek stężenia w osoczu i ulega kumulacji przy codziennym stosowaniu, ze współczynnikiem kumulacji około 3 dla Androcuru oraz 2-2,5 dla Cyprodiolu, osiągając stan stacjonarny po około 10 dniach w przypadku Cyprodiolu.
Androcur, biodostępność całkowita, biotransformacja, CYP3A4, Cyprodiol, cyproteron, cytochrom P450, czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia, etynyloestradiol, frakcja niezwiązana z białkami, globulina wiążąca hormony płciowe, hydroksylacja, induktory enzymatyczne, inhibitory enzymatyczne, interakcje lekowe, klirens całkowity, koniugacja, kumulacja cyproteronu, maksymalne stężenie w osoczu, octan cyproteronu, okres półtrwania eliminacji, SHBG, stan stacjonarny, stężenie leku w osoczu, wiązanie z białkami, współczynnik kumulacji, względna biodostępność - Leksykon chorób i schorzeń
Hirsutyzm – Diagnostyka i diagnoza
Hirsutyzm definiuje się jako nadmierny wzrost owłosienia terminalnego u kobiet w lokalizacjach typowych dla mężczyzn, dotykający 5-10% kobiet w wieku rozrodczym. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz ocenie nasilenia owłosienia za pomocą zmodyfikowanej skali Ferrimana-Gallweya (mFG), gdzie punkty odcięcia różnią się etnicznie (np. ≥8 punktów u kobiet białych i czarnych, ≥9 u śródziemnomorskich, ≥6 u południowoamerykańskich, ≥2 u azjatyckich). Nasilenie hirsutyzmu klasyfikuje się jako łagodne (do 15 punktów) lub ciężkie (powyżej 25 punktów). Wskazaniem do badań hormonalnych są umiarkowany i ciężki hirsutyzm oraz łagodny z towarzyszącymi objawami, takimi jak nieregularne miesiączki, otyłość centralna, acanthosis nigricans czy objawy wirylizacji. Podstawowy panel obejmuje oznaczenie testosteronu całkowitego i wolnego, DHEAS oraz 17-hydroksyprogesteronu, z uwzględnieniem wartości krytycznych: testosteron całkowity >200 ng/dl (>6,94 nmol/l) i DHEAS >700 μg/dl (>24,3 nmol/l), które sugerują guzy wydzielające androgeny lub wrodzony przerost nadnerczy.
17-hydroksyprogesteron, acanthosis nigricans, akromegalia, badanie fizykalne, badanie funkcji tarczycy, cyproteron, depilacja laserowa, DHEAS, eflornityna, elektroliza, finasteryd, FSH, guz wydzielający androgeny, hiperprolaktynemia, hipertrichoza, hirsutyzm, hirsutyzm idiopatyczny, hormon folikulotropowy, insulinooporność, lek antyandrogenny, łysienie typu męskiego, metformina, mieszki włosowe, owłosienie terminalne, prolaktyna, rak kory nadnerczy, rogowacenie ciemne, siarczan dehydroepiandrosteronu, skala Ferrimana-Gallweya, spironolakton, test stymulacji ACTH, testosteron całkowity, testosteron wolny, tomografia komputerowa, trądzik, USG miednicy, wirylizacja, wrodzony przerost nadnerczy, zespół Cushinga, zespół policystycznych jajników - Leksykon chorób i schorzeń
Wrodzony przerost nadnerczy – Leczenie
Wrodzony przerost nadnerczy (WPN) to autosomalnie recesywne zaburzenie wynikające z niedoboru enzymów syntezy kortyzolu, wymagające dożywotniej terapii hormonalnej w postaci glikokortykosteroidów (np. hydrokortyzon 10-15 mg/m²/dobę u dzieci) oraz mineralokortykosteroidów (fludrokortyzon 0,05-0,2 mg/dobę) u pacjentów z postacią z utratą soli. Leczenie ma na celu przywrócenie równowagi hormonalnej i zahamowanie nadprodukcji androgenów nadnerczowych. W sytuacjach stresowych dawki glikokortykosteroidów należy odpowiednio zwiększyć (2-10-krotnie), a w przypadku przełomu nadnerczowego podać bolus hydrokortyzonu 50-100 mg dożylnie lub domięśniowo oraz wdrożyć intensywne nawadnianie. Monitorowanie terapii obejmuje regularne oznaczanie 17-hydroksyprogesteronu (<1000 ng/dl), androstendionu (<200 ng/dl), reniny, aldosteronu, ocenę wieku kostnego, wzrostu, masy ciała i ciśnienia tętniczego.
17-hydroksyprogesteron, 21-hydroksylaza, androgeny nadnerczowe, androstendion, badania prenatalne, cyproteron, doustne środki antykoncepcyjne, endokrynolog, fludrokortyzon, flutamid, gen CYP21A2, glikokortykosteroid, hiperandrogenizm, hydrokortyzon, klasyczna postać WPN, leki przeciwandrogenowe, mineralokortykosteroid, niedobór enzymu, nieklasyczna postać WPN, niewydolność nadnerczy, osteoporoza, przełom nadnerczowy, równowaga hormonalna, spironolakton, synteza kortyzolu, terapia genowa, terapia hormonalna, urolog, wirylizacja narządów płciowych, wrodzony przerost nadnerczy, zatoka moczowo-płciowa - Leksykon substancji czynnych
Etynyloestradiol – Dawkowanie i sposób podawania
Etynyloestradiol, syntetyczny estrogen stosowany głównie w złożonych preparatach antykoncepcyjnych, dostępny jest w dawkach od 0,015 mg (system dopochwowy) do 0,035 mg (tabletki powlekane). Standardowy schemat dawkowania to 21 dni przyjmowania tabletek aktywnych, po których następuje 7-dniowa przerwa lub przyjmowanie tabletek placebo, co zapewnia optymalną skuteczność antykoncepcyjną. System terapeutyczny dopochwowy uwalnia 0,015 mg etynyloestradiolu i 0,120 mg progestagenu na dobę, stosowany jest przez 3 tygodnie z tygodniową przerwą. Rozpoczęcie terapii powinno być dostosowane do fazy cyklu pacjentki, z koniecznością stosowania dodatkowych metod antykoncepcji przez pierwsze 7 dni w większości przypadków, z wyjątkiem natychmiastowego rozpoczęcia. Pominięcie dawki wymaga szybkiego uzupełnienia i ewentualnego stosowania dodatkowej antykoncepcji, zwłaszcza jeśli pominięcie nastąpiło w pierwszym lub trzecim tygodniu cyklu.
antykoncepcja hormonalna, chlormadinon, cyproteron, dezogestrel, dienogest, drospirenon, działanie niepożądane, etonogestrel, etynyloestradiol, gestodon, krwawienie śródcykliczne, krwawienie z odstawienia, lewonorgestrel, norgestymat, oś podwzgórzowo-przysadkowo-jajnikowa, plamienie, poronienie, poronienie w drugim trymestrze, preparat jednofazowy, preparat niskodawkowy, progestagen, skuteczność antykoncepcyjna, system terapeutyczny domaciczny, system terapeutyczny dopochwowy, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, tabletka placebo, trądzik, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, złożone środki antykoncepcyjne, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Androcur 50 mg
Androcur w dawce 50 mg (cyproteron octan) jest lekiem o działaniu antyandrogennym, stosowanym u kobiet w ciężkich przypadkach androgenizacji, takich jak hirsutyzm, androgenozależne wyłysienie oraz towarzyszące im ciężkie postaci trądziku i łojotoku. Terapia jest wskazana wyłącznie po nieskuteczności leczenia preparatami o niższej dawce cyproteronu lub innymi metodami. Przed rozpoczęciem terapii konieczna jest dokładna diagnostyka w celu wykluczenia przyczyn hiperandrogenizmu, takich jak zespół policystycznych jajników, nadczynność nadnerczy czy guzy hormonalnie czynne. Tabletki zawierają 50 mg substancji czynnej oraz 105,5 mg laktozy, co jest istotne u pacjentek z nietolerancją laktozy.
blokowanie androgenów, cyproteron, cyproteronu octan, dewiacje seksualne, guz hormonalnie czynny, hiperandrogenizm, hirsutyzm, łojotok, łysienie androgenowe, nadczynność nadnerczy, nietolerancja laktozy, nowotwór prostaty, objawy androgenizacji, rak gruczołu krokowego, terapia hormonalna, trądzik, wyłysienie androgenowe, zespół policystycznych jajników - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Diane – 35 2 mg + 0,035 mg
Diane-35, zawierający 2 mg cyproteronu octanu i 0,035 mg etynyloestradiolu, jest przeciwwskazany u pacjentek z nadwrażliwością na składniki preparatu oraz przy jednoczesnym stosowaniu innych środków antykoncepcyjnych. Nie należy go stosować u kobiet leczonych lekami przeciwwirusowymi na WZW C, takimi jak ombitaswir z parytaprewirem i rytonawirem, dazabuwirem, glekaprewir z pibrentaswirem oraz sofosbuwir z welpataswirem i woksylaprewirem. Ze względu na ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych, Diane-35 jest przeciwwskazany u pacjentek z aktualną lub przebytą zakrzepicą żylną i tętniczą, w tym zawałem mięśnia sercowego, udarem mózgu oraz u osób z poważnymi czynnikami ryzyka, takimi jak cukrzyca z mikroangiopatią, niekontrolowane nadciśnienie tętnicze, ciężka dyslipoproteinemia oraz dziedziczne lub nabyte zaburzenia krzepnięcia (np. oporność na aktywowane białko C, niedobory antytrombiny III, białka C i S, hiperhomocysteinemia, obecność przeciwciał antyfosfolipidowych). Migreny z aurą neurologiczną stanowią bezwzględne przeciwwskazanie ze względu na zwiększone ryzyko udaru.
antykoagulant toczniowy, choroba wątroby, cyproteron, czynnik ryzyka zakrzepicy, dławica piersiowa, dyslipoproteinemia, etynyloestradiol, glekaprewir z pibrentaswirem, hiperhomocysteinemia, krwawienie z dróg rodnych, lek przeciwwirusowy, migrena, mikroangiopatia cukrzycowa, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, niedobór antytrombiny III, niedobór białka C, niedobór białka S, nowotwór hormonozależny, nowotwór wątroby, ombitaswir z parytaprewirem, oponiak, oporność na aktywowane białko C, przeciwciało antyfosfolipidowe, przemijający napad niedokrwienny, sofosbuwir z welpataswirem, środek antykoncepcyjny, udar mózgu, WZW C, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego - Leksykon substancji czynnych
Cyproteron – Przeciwwskazania stosowania
Cyproteron, dostępny zarówno jako monoterapia (np. Androcur 50 mg), jak i w połączeniu z etynyloestradiolem (Cyprodiol 2 mg + 0,035 mg), wykazuje działanie antyandrogenne i jest stosowany u kobiet i mężczyzn w różnych wskazaniach klinicznych. Kluczowe przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na substancję czynną, choroby wątroby (w tym zespół Dubina-Johnsona i Rotora), nowotwory wątroby, choroby wyniszczające, ciężką depresję, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, niedokrwistość sierpowatokrwinkową oraz obecność lub przebycie oponiaka. U kobiet stosowanie cyproteronu jest przeciwwskazane w ciąży, podczas karmienia piersią, przy żółtaczce w wywiadzie, opryszczce ciężarnych oraz w przypadku stosowania preparatu Cyprodiol – przy licznych czynnikach ryzyka zakrzepicy, takich jak idiopatyczna żylną choroba zakrzepowo-zatorowa, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, a także przy obecności niedoborów antytrombiny III, białka C i S, oporności na aktywowane białko C, hiperhomocysteinemi, czy obecności przeciwciał antyfosfolipidowych.
Androcur, cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi, Cyprodiol, cyproteron, dazabuwir, Diane-35, dławica piersiowa, dyslipoproteinemia, działanie antyandrogenne, etynyloestradiol, glekaprewir, hiperhomocysteinemia, hipertriglicerydemia, krwawienie z dróg rodnych, migrena z ogniskowymi objawami, nadciśnienie tętnicze, niedobór antytrombiny III, niedobór białka C, niedobór białka S, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, nowotwór wątroby, ombitaswir, oponiak, oporność na aktywowane białko C, opryszczka ciężarnych, parytaprewir, pibrentaswir, przeciwciała antyfosfolipidowe, przemijający napad niedokrwienny, rak gruczołu krokowego, rytonawir, sofosbuwir, udar mózgu, welpataswir, woksylaprewir, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żylna, zapalenie trzustki, zawał mięśnia sercowego, zespół Dubina-Johnsona, zespół Rotora, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Cyproteron – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Cyproteron octan, stosowany w dawkach terapeutycznych (np. Androcur 50 mg, Cyprodiol 2 mg + 0,035 mg etynyloestradiolu), wykazuje stosunkowo korzystny profil bezpieczeństwa w badaniach przedklinicznych, bez istotnej toksyczności systemowej przy zalecanym schemacie dawkowania. Wysokie dawki (do 300 mg/dobę) mogą wywoływać efekty podobne do kortykosteroidów na nadnercza u zwierząt, a w okresie różnicowania narządów płciowych istnieje ryzyko feminizacji płodów męskich, choć badania noworodków nie potwierdziły tego efektu klinicznie. Cyproteron jest przeciwwskazany w ciąży ze względu na potencjalne ryzyko wpływu na rozwój płodu. U samców szczurów obserwowano przemijające zahamowanie płodności, bez uszkodzenia plemników i ryzyka wad wrodzonych potomstwa.
Androcur, antyandrogen, badania epidemiologiczne, Cyprodiol, cyproteron, embriotoksyczność, feminizacja, genotoksyczność, hepatocyty, kortykosteroidy, mutagenność, nadnercza, narządy płciowe, nowotwór wątroby, nowotwory hormonozależne, octan cyproteronu, potencjał rakotwórczy, teratogenność, toksyczność systemowa, zahamowanie płodności, zmiany przednowotworowe - Leksykon substancji czynnych
Cyproteron – Właściwości farmakodynamiczne
Cyproteron octan, klasyfikowany jako antyandrogen (kod ATC: G03HA01), działa głównie poprzez kompetycyjne blokowanie receptorów androgenowych w tkankach docelowych oraz hamowanie osi podwzgórze-przysadka, co prowadzi do obniżenia syntezy testosteronu i stężenia androgenów w osoczu. U kobiet stosowany jest w leczeniu hirsutyzmu, łysienia androgenowego, trądziku i łojotoku, wykazując efekty terapeutyczne po kilku miesiącach terapii (np. ustępowanie zmian trądzikowych po 3-4 miesiącach). W preparacie Cyprodiol (2 mg cyproteronu + 0,035 mg etynyloestradiolu) działanie antyandrogenne jest wzmocnione przez wzrost syntezy SHBG, co zmniejsza stężenie wolnych androgenów. Cyproteron wykazuje także działanie progestagenne, co umożliwia jego zastosowanie jako środka antykoncepcyjnego poprzez hamowanie owulacji, zmianę wydzieliny szyjki macicy oraz modyfikacje endometrium.
agonista GnRH, antyandrogen, badanie kohortowe, cyproteron, działanie antygonadotropowe, działanie antykoncepcyjne, działanie progestagenowe, etynyloestradiol, globulina wiążąca hormony płciowe, gruczoł krokowy, gruczoł łojowy, hamowanie owulacji, hirsutyzm, kora nadnerczy, łysienie androgenne, prolaktyna, trądzik i łojotok, wypieranie androgenów, zagnieżdżenie zarodka - Leksykon chorób i schorzeń
Priapizm (bolesne erekcje) – Zapobieganie i profilaktyka
Priapizm definiowany jest jako przedłużona, bolesna erekcja trwająca ponad 4 godziny, niezwiązana ze stymulacją seksualną i niereagująca na wytrysk, stanowiąc pilny przypadek medyczny. Najczęstszą formą jest priapizm niedokrwienny (ok. 95% przypadków), charakteryzujący się minimalnym lub zerowym napływem tętniczym do ciał jamistych, prowadzącym do hipoksji, hiperkapnii, hipoglikemii i kwasicy. Czas trwania priapizmu jest kluczowym czynnikiem prognostycznym – interwencje po 48-72 godzinach mają ograniczone znaczenie w zapobieganiu trwałej dysfunkcji erekcyjnej. Leczenie ostrego priapizmu niedokrwiennego obejmuje aspirację i irygację ciał jamistych oraz iniekcje alfa-adrenergicznych agonistów (np. fenyloefyryny), a w przypadku niepowodzenia – wykonanie shuntu naczyniowego. U pacjentów z niedokrwistością sierpowatokrwinkową istotne jest nawodnienie, stosowanie hydroksymocznika, transfuzje wymienne oraz regularne opróżnianie pęcherza moczowego.
agonista GABA, antagonista GnRH, antyandrogen, baklofen, bikalutamid, bolesna erekcja, ciało jamiste, cyproteron, detumescencja, dysfunkcja erekcyjna, finasteryd, gabapentyna, hiperkapnia, hipoglikemia, hipoksja, hydroksymocznik, inhibitor 5-alfa-reduktazy, inhibitor fosfodiesterazy typu 5, kwasica, leuprorelina, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, priapizm, priapizm jąkający się, priapizm niedokrwienny, priapizm wysokiego przepływu, proteza prącia, przetoka naczyniowa, pseudoefedryna, terbutalina, transfuzja wymienna, zaburzenia krzepnięcia, zaburzenie erekcji, zespół ciasnoty przedziałów powięziowych - Leksykon chorób i schorzeń
Hirsutyzm – Leczenie
Hirsutyzm to nadmierny wzrost ciemnych, grubych włosów u kobiet w lokalizacjach typowych dla mężczyzn, dotykający 5-10% kobiet w wieku reprodukcyjnym. Etiologia obejmuje hiperandrogenemię (np. PCOS, zaburzenia nadnerczy) lub zwiększoną wrażliwość mieszków włosowych na androgeny. Leczenie farmakologiczne opiera się głównie na doustnych lekach antykoncepcyjnych (estrogeny + progestageny), które obniżają LH i FSH, zmniejszając produkcję androgenów i podnosząc poziom SHBG, co redukuje wolny testosteron. Skuteczność obserwuje się u 60-100% pacjentek po 6-12 miesiącach terapii. Antyandrogeny takie jak spironolakton (25-100 mg 2x/d), finasteryd (5 mg/d) i flutamid (500 mg/d) blokują receptory androgenowe lub hamują konwersję testosteronu do DHT, jednak wymagają stosowania antykoncepcji ze względu na teratogenność. Miejscowo stosowany eflornitin hamuje dekarboksylazę ornityny, spowalniając wzrost włosów, z efektami widocznymi po 6-8 tygodniach. Leczenie jest długotrwałe, a poprawa wymaga minimum 6 miesięcy, ze względu na cykl życia mieszka włosowego.
analog GnRH, cyproteron, dekarboksylaza ornityny, dihydrotestosteron, eflornitin, elektroliza, finasteryd, flutamid, folikulotropina, fotoepilacja, glikokortykosteroid, globulina wiążąca hormony płciowe, gonadoliberyna, guz jajnika, guz nadnerczy, hiperandrogenemia, hirsutyzm, hormon luteinizujący, idiopatyczny hirsutyzm, insulinooporność, laseroterapia, lek antyandrogenowy, metformina, mieszek włosowy, receptor androgenowy, spironolakton, testosteron, tiazolidynedion, zespół policystycznych jajników