WZW C
Wirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW C) to choroba infekcyjna wywoływana przez wirus HCV (Hepatitis C Virus), który atakuje komórki wątroby, prowadząc do stanu zapalnego i stopniowego uszkodzenia tego narządu. Zakażenie następuje głównie drogą krwiopochodną, a rzadziej drogą wertykalną czy seksualną.
W przebiegu naturalnym WZW C wyróżnia się fazę ostrą, która u około 15-25% pacjentów kończy się samoistną eliminacją wirusa. U pozostałych 75-85% chorych dochodzi do rozwoju przewlekłego WZW C, które charakteryzuje się wieloletnim, często bezobjawowym przebiegiem. W tym czasie wirus stopniowo uszkadza wątrobę, prowadząc do włóknienia, marskości, a nawet do raka wątrobowokomórkowego.
Diagnostyka WZW C opiera się na wykrywaniu przeciwciał anty-HCV oraz potwierdzeniu obecności materiału genetycznego wirusa (HCV RNA) metodą PCR. Współczesne leczenie WZW C bazuje na bezpośrednio działających lekach przeciwwirusowych (DAA), które umożliwiają całkowitą eliminację wirusa u ponad 95% pacjentów w ciągu 8-12 tygodni terapii, przy minimalnych działaniach niepożądanych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Vaqta 25 25 U wirusa zapalenia wątroby typu A, szczep CR326F/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml), dla dzieci i młodzieży
VAQTA 25 to szczepionka zawierająca inaktywowany wirus zapalenia wątroby typu A (HAV), szczep CR326F, adsorbowany na amorficznym hydroksyfosforanosiarczanie glinu (0,225 mg Al³⁺). Preparat jest przeznaczony do czynnego uodpornienia dzieci od 12 miesiąca życia do 17 lat, z dawką 0,5 ml zawierającą 25 jednostek wirusa HAV. Szczepionka jest szczególnie zalecana u osób z grup podwyższonego ryzyka, takich jak dzieci i młodzież narażone na zakażenie, osoby mogące przenosić HAV oraz pacjenci z istniejącym wirusowym zapaleniem wątroby typu C, u których zakażenie HAV może stanowić zagrożenie życia. Optymalny czas podania pierwszej dawki to co najmniej 2 tygodnie, a najlepiej 4 tygodnie przed spodziewaną ekspozycją na wirusa, aby zapewnić odpowiedni poziom przeciwciał ochronnych.
- Leksykon substancji czynnych
Eltrombopag – Wskazania do stosowania
Eltrombopag jest agonistą receptora trombopoetyny stosowanym w leczeniu małopłytkowości o różnej etiologii, w tym pierwotnej małopłytkowości immunologicznej (ITP) u dorosłych i dzieci powyżej 1 roku życia, u których standardowe terapie (kortykosteroidy, immunoglobuliny) okazały się nieskuteczne. W populacji pediatrycznej leczenie jest wskazane przy przetrwałej ITP trwającej co najmniej 6 miesięcy. Ponadto eltrombopag znajduje zastosowanie u dorosłych pacjentów z przewlekłym wirusowym zapaleniem wątroby typu C (WZW C), u których małopłytkowość ogranicza możliwość wdrożenia lub kontynuacji terapii interferonem. Celem terapii jest zwiększenie liczby płytek krwi, co pozwala na bezpieczne prowadzenie leczenia przeciwwirusowego i zmniejszenie ryzyka krwawień.
dożylna immunoglobulina, eltrombopag, eltrombopag z olaminą, immunoglobulina, interferon, izomalt, kortykosteroid, krwawienie, małopłytkowość, nietolerancja cukrów, odpowiedź wirusologiczna, pierwotna małopłytkowość immunologiczna, płytki krwi, populacja pediatryczna, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C, tabletka powlekana, terapia przeciwwirusowa, WZW C, zaburzenie hematologiczne, zakażenie HCV - Leksykon chorób i schorzeń
Wirusowe zapalenie wątroby typu c – Leczenie
Wirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW C) jest chorobą o potencjalnie ciężkim przebiegu, prowadzącą do marskości, raka wątrobowokomórkowego i niewydolności wątroby. Przełomem w leczeniu stały się leki przeciwwirusowe o bezpośrednim działaniu (DAA), które umożliwiają osiągnięcie trwałej odpowiedzi wirusologicznej (SVR) u ponad 95% pacjentów w ciągu 8-12 tygodni terapii, z minimalnymi działaniami niepożądanymi. Schematy pangenotypowe, takie jak glekaprewir/pibrentaswir (Mavyret) i sofosbuwir/welpataswir (Epclusa), pozwalają na leczenie bez konieczności określania genotypu HCV, co upraszcza diagnostykę i terapię. Aktualne wytyczne AASLD/IDSA rekomendują leczenie wszystkich pacjentów z przewlekłym zakażeniem HCV, niezależnie od stopnia zaawansowania choroby, z wyjątkiem osób z krótkim przewidywanym czasem przeżycia. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z marskością (F3-F4), koinfekcją HIV, po przeszczepie wątroby oraz z pozawątrobowymi manifestacjami zakażenia.
aktywne zakażenie HBV, elbaswir/grazoprewir, glekaprewir/pibrentaswir, HCV, ledipaswir/sofosbuwir, lek przeciwwirusowy o bezpośrednim działaniu, marskość niewyrównana, marskość wątroby, marskość wyrównana, niewydolność wątroby, ostre WZW C, ostre zapalenie wątroby, pegylowany interferon, przewlekłe zapalenie wątroby, rak wątrobowokomórkowy, reaktywacja HBV, rybawiryna, sofosbuwir/welpataswir, trwała odpowiedź wirusologiczna, wirus zapalenia wątroby typu C, wirusowe zapalenie wątroby typu C, włóknienie wątroby, WZW C - Leksykon chorób i schorzeń
Chłoniak waldenströma – Zapobieganie i profilaktyka
Chłoniak Waldenströma (WM) to rzadki nowotwór układu chłonnego, którego czynniki ryzyka, takie jak podeszły wiek czy MGUS, są niemodyfikowalne, co wyklucza skuteczną prewencję pierwotną. Zwiększone ryzyko WM obserwuje się u pacjentów z wirusowym zapaleniem wątroby typu C, dlatego zaleca się unikanie czynników ryzyka zakażenia WZW C. WM prowadzi do immunosupresji, nasilanej przez terapię, co wymaga rygorystycznej profilaktyki zakażeń: higieny rąk, unikania kontaktu z chorymi oraz szczepień ochronnych zarówno pacjenta, jak i jego otoczenia. W trakcie leczenia wskazane jest stosowanie profilaktyki zakażeń oportunistycznych, w tym szczepienia przeciw półpaścowi oraz ewentualne podawanie leków przeciwwirusowych (acyklowir, walacyklowir). Profilaktyka PJP może być konieczna przy niektórych schematach terapeutycznych. Monitorowanie immunoglobulin IgA, IgG oraz IgM (szczególnie przy stężeniach IgM > 4000 mg/dl) jest kluczowe dla oceny ryzyka zakażeń i decyzji terapeutycznych, np. dotyczących stosowania rytuksymabu ze względu na ryzyko zjawiska flare.
acyklowir, chłoniak Waldenströma, gammapatia monoklonalna, hematolog, immunoglobulina M, lek przeciwwirusowy, makroglobulinemia Waldenströma, odpowiedź immunologiczna, onkolog, osłabienie układu odpornościowego, parametr immunologiczny, PJP, Pneumocystis jirovecii, profilaktyka półpaśca, profilaktyka zakażeń, przeciwciało IgA, przeciwciało IgG, przeszczepienie komórek macierzystych, rytuksymab, szczepienie ochronne, walacyklowir, wirusowe zapalenie wątroby typu C, WZW C, zaburzenie immunologiczne, zapalenie płuc - Leksykon substancji czynnych
Eltrombopag – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Eltrombopag wykazuje unikalną specyficzność wobec receptora trombopoetyny, co powoduje brak stymulacji produkcji płytek krwi u myszy, szczurów i psów, co ogranicza translacyjność danych toksykologicznych z tych modeli zwierzęcych na ludzi. W badaniach przedklinicznych zaobserwowano zależne od dawki i czasu trwania terapii zmętnienia soczewki (zaćmę) u gryzoni przy ekspozycjach ≥4-6-krotnie wyższych niż kliniczne (np. u myszy po 6-13 tygodniach przy dawkach odpowiadających ≥4-krotnej ekspozycji klinicznej u pacjentów z ITP stosujących 75 mg/dobę). U młodych szczurów przed odsadzeniem zmętnienia gałki ocznej pojawiały się przy dawkach 9-krotnie przekraczających maksymalną ekspozycję kliniczną u dzieci i młodzieży z ITP. Nie stwierdzono natomiast zaćmy u dorosłych psów przy ekspozycjach do 2-krotnych klinicznych. Działania toksyczne na nerki (uszkodzenie cewek nerkowych) obserwowano u myszy przy dawkach związanych z zachorowalnością i śmiertelnością, natomiast u szczurów i psów przy ekspozycjach 2-4-krotnie wyższych niż kliniczne nie stwierdzono takich zmian. Hepatotoksyczność (degeneracja i martwica hepatocytów) występowała jedynie przy dawkach źle tolerowanych, natomiast długoterminowe badania nie wykazały toksycznego wpływu na wątrobę przy ekspozycjach do 4-krotnych klinicznych.
działanie klastogenne, działanie letalne na zarodki, działanie mutagenne, enzymy wątrobowe, fototoksyczność, funkcja neurobehawioralna, genotoksyczność, hepatotoksyczność, hiperostoza śródkostna, martwica hepatocytów, niezaplanowana synteza DNA, pierwotna małopłytkowość immunologiczna, płytki krwi, poronienie przedimplantacyjne, potencjał rakotwórczy, reakcja fotoalergiczna, retikulocyty, rozwój embrionalno-płodowy, test mikrojądrowy, toksyczność nerkowa, toksyczność reprodukcyjna, układ krwiotwórczy, uszkodzenie cewek nerkowych, WZW C, zaburzenia oczne, zaćma, zmętnienie gałki ocznej - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Eltrombopag Glenmark 50 mg
Leczenie eltrombopagiem (Eltrombopag Glenmark) powinno być prowadzone pod nadzorem hematologa lub specjalisty zajmującego się przewlekłym WZW typu C. Dawkowanie jest indywidualnie dostosowywane w zależności od liczby płytek krwi, z celem utrzymania ich na poziomie zapobiegającym krwawieniom, zwykle ≥50 000/μl. Dla pierwotnej małopłytkowości immunologicznej dawka początkowa wynosi 50 mg/dobę u dorosłych i dzieci powyżej 6 lat, 25 mg/dobę u dzieci 1-5 lat oraz u pacjentów pochodzenia wschodnio-/południowo-wschodnioazjatyckiego. Maksymalna dawka to 75 mg/dobę. Monitorowanie obejmuje cotygodniową morfologię krwi do stabilizacji liczby płytek (≥50 000/μl przez 4 tygodnie), a następnie comiesięczne kontrole. Dawkę należy modyfikować co 2 tygodnie o 25 mg w zależności od liczby płytek, z przerwaniem terapii przy przekroczeniu 250 000/μl i wznowieniem po spadku do ≤100 000/μl.
absorpcja leku, czynność wątroby, dekompensacja wątroby, eltrombopag, kation wielowartościowy, kreatynina w surowicy, krwawienie, leczenie przeciwwirusowe, lek przeciwwirusowy, lek zobojętniający, małopłytkowość, małopłytkowość immunologiczna, morfologia krwi, peginterferon, płytki krwi, rozmaz krwi obwodowej, wirusowe zapalenie wątroby typu C, WZW C, zaburzenie czynności nerek, zakrzepica żyły wrotnej, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Suvardio 10 mg
Rozuwastatyna, substancja czynna preparatu Suvardio, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, głównie poprzez wpływ na transportery OATP1B1 i BCRP oraz mechanizmy wydalania nerkowego. Nie jest metabolizowana przez cytochrom P450, co ogranicza interakcje z lekami metabolizowanymi przez ten układ. Istotne zwiększenie ekspozycji (AUC) rozuwastatyny obserwuje się przy jednoczesnym stosowaniu cyklosporyny (7,1-krotny wzrost, przeciwwskazane), inhibitorów proteazy (np. atazanawir z rytonawirem, 3,1-krotny wzrost), leków przeciwwirusowych stosowanych w leczeniu WZW C (np. sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir, 7,4-krotny wzrost) oraz darolutamidu (5,2-krotny wzrost). Gemfibrozyl powoduje niemal dwukrotny wzrost ekspozycji, co wymaga rozpoczęcia leczenia od dawki 5 mg i maksymalnie 20 mg rozuwastatyny. Leki zobojętniające sok żołądkowy obniżają stężenie rozuwastatyny o około 50%, a erytromycyna zmniejsza AUC o 20% i Cmax o 30%. W przypadku leków powodujących wzrost ekspozycji poniżej dwukrotnego, takich jak eltrombopag czy dronedaron, zaleca się ostrożność przy zwiększaniu dawki.
alkoholowa choroba wątroby, antagonista witaminy K, BCRP, cyklosporyna, cytochrom P450, darolutamid, digoksyna, doustny środek antykoncepcyjny, eltrombopag, erytromycyna, ezetymib, farmakodynamika, farmakokinetyka, fibrat, gemfibrozyl, hepatotoksyczność, hormonalna terapia zastępcza, inhibitor proteazy, inhibitory białek transportowych, INR, itrakonazol, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, lek zobojętniający, miopatia, OATP1B1, rabdomioliza, regorafenib, rozuwastatyna, sofosbuwir, Suvardio, tikagrelor, WZW C - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Crestor 5 mg
Rozuwastatyna (lek Crestor) jest inhibitorem reduktazy HMG-CoA stosowanym w leczeniu zaburzeń lipidowych, jednak jej stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane w przypadku nadwrażliwości na substancję czynną lub pomocnicze (np. laktozę jednowodną), czynnej choroby wątroby z aminotransferazami przekraczającymi 3-krotnie górną granicę normy, ciężkich zaburzeń czynności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min), miopatii, terapii sofosbuwirem/welpataswirem/woksylaprewirem, stosowania cyklosporyny, ciąży, karmienia piersią oraz u kobiet w wieku rozrodczym bez skutecznej antykoncepcji. Maksymalna dawka 40 mg jest dodatkowo przeciwwskazana u pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami nerek (klirens kreatyniny <60 ml/min), niedoczynnością tarczycy, genetycznymi chorobami mięśni, wcześniejszymi epizodami uszkodzenia mięśni po statynach lub fibratach, nadużywaniem alkoholu, pochodzeniem azjatyckim oraz przy jednoczesnym stosowaniu fibratów, ze względu na zwiększone ryzyko miopatii i rabdomiolizy.
aminotransferaza, choroba mięśni, choroba wątroby, cyklosporyna, ezetymib, fibrat, fluwastatyna, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia, inhibitor reduktazy HMG-CoA, klirens kreatyniny, lek hipolipemizujący, lek immunosupresyjny, miopatia, miotoksyczność, nadwrażliwość na lek, niedoczynność tarczycy, prawastatyna, rabdomioliza, rozuwastatyna, sofosbuwir welpataswir woksylaprewir, statyna, WZW C, zaburzenie lipidowe, żywica jonowymienna - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Diane – 35 2 mg + 0,035 mg
Diane-35, zawierający 2 mg cyproteronu octanu i 0,035 mg etynyloestradiolu, jest przeciwwskazany u pacjentek z nadwrażliwością na składniki preparatu oraz przy jednoczesnym stosowaniu innych środków antykoncepcyjnych. Nie należy go stosować u kobiet leczonych lekami przeciwwirusowymi na WZW C, takimi jak ombitaswir z parytaprewirem i rytonawirem, dazabuwirem, glekaprewir z pibrentaswirem oraz sofosbuwir z welpataswirem i woksylaprewirem. Ze względu na ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych, Diane-35 jest przeciwwskazany u pacjentek z aktualną lub przebytą zakrzepicą żylną i tętniczą, w tym zawałem mięśnia sercowego, udarem mózgu oraz u osób z poważnymi czynnikami ryzyka, takimi jak cukrzyca z mikroangiopatią, niekontrolowane nadciśnienie tętnicze, ciężka dyslipoproteinemia oraz dziedziczne lub nabyte zaburzenia krzepnięcia (np. oporność na aktywowane białko C, niedobory antytrombiny III, białka C i S, hiperhomocysteinemia, obecność przeciwciał antyfosfolipidowych). Migreny z aurą neurologiczną stanowią bezwzględne przeciwwskazanie ze względu na zwiększone ryzyko udaru.
antykoagulant toczniowy, choroba wątroby, cyproteron, czynnik ryzyka zakrzepicy, dławica piersiowa, dyslipoproteinemia, etynyloestradiol, glekaprewir z pibrentaswirem, hiperhomocysteinemia, krwawienie z dróg rodnych, lek przeciwwirusowy, migrena, mikroangiopatia cukrzycowa, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, niedobór antytrombiny III, niedobór białka C, niedobór białka S, nowotwór hormonozależny, nowotwór wątroby, ombitaswir z parytaprewirem, oponiak, oporność na aktywowane białko C, przeciwciało antyfosfolipidowe, przemijający napad niedokrwienny, sofosbuwir z welpataswirem, środek antykoncepcyjny, udar mózgu, WZW C, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Crosuvo 10 mg
Preparat Crosuvo (rozuwastatyna) posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań do stosowania, obejmujących nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, aktywną chorobę wątroby (w tym trwale podwyższone aminotransferazy >3x GGN), ciężkie zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min) oraz istniejącą miopatię. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz u kobiet w wieku rozrodczym bez skutecznej antykoncepcji. Szczególne przeciwwskazania dotyczą dawki 40 mg, która nie powinna być stosowana u pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami nerek (klirens <60 ml/min), niedoczynnością tarczycy, genetycznymi chorobami mięśni, wcześniejszymi incydentami miopatii po statynach lub fibratach, nadużywających alkoholu, pochodzących z Azji oraz przy jednoczesnym stosowaniu fibratów lub leków przeciwwirusowych (sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir) i cyklosporyny. Zawartość laktozy jednowodnej w tabletkach waha się od 45,975 mg (5 mg dawka) do 235,19 mg (40 mg dawka), co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy.
aktywność fizyczna, aminotransferazy, choroba wątroby, cyklosporyna, czynniki ryzyka miopatii, fibraty, hepatotoksyczność, immunosupresja, inhibitory HMG-CoA, katabolizm, klirens kreatyniny, laktoza jednowodna, leczenie hipolipemizujące, leki przeciwwirusowe HCV, miopatia, miotoksyczność, niedoczynność tarczycy, nietolerancja laktozy, niewydolność nerek, niski BMI, ostra infekcja, parametry biochemiczne, pochodzenie azjatyckie, rabdomioliza, rozuwastatyna, statyny, teratogenność, umiarkowana niewydolność nerek, WZW C - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Eltrombopag Glenmark 50 mg
Eltrombopag, dostępny w dawkach 25 mg i 50 mg w formie tabletek powlekanych, wykazuje zróżnicowane parametry farmakokinetyczne w zależności od populacji pacjentów oraz dawki. U dorosłych z pierwotną małopłytkowością immunologiczną AUC(0-τ) wzrasta od 47 µg/ml·h przy dawce 30 mg do 168 µg/ml·h przy dawce 75 mg, a Cmax od 3,78 µg/ml do 12,7 µg/ml. U pacjentów z przewlekłym zakażeniem WZW C wartości te są wyższe, np. przy dawce 75 mg AUC(0-τ) wynosi 301 µg/ml·h, a Cmax 16,71 µg/ml. Eltrombopag charakteryzuje się wysokim wiązaniem z białkami osocza (>99,9%), metabolizowany jest głównie przez CYP1A2 i CYP2C8 oraz transferazy UGT1A1 i UGT1A3, a wydalany głównie z kałem (59%) i moczem (31%). Okres półtrwania wynosi 21-32 godziny, co umożliwia dawkowanie raz na dobę. Biodostępność jest obniżona przez jednoczesne podawanie z produktami zawierającymi wielowartościowe kationy (np. leki zobojętniające, nabiał, suplementy mineralne).
białko oporności raka piersi, biodostępność biologiczna, chelaty, eltrombopag, enzymy cytochromu P450, glukuronidacja, glutation, inhibitor enzymu, interakcja lekowa, klirens osoczowy, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, pierwotna małopłytkowość immunologiczna, przewlekłe zapalenie wątroby typu C, rozuwastatyna, skala Child-Pugh, statyny, transporter BCRP, transporter OATP1B1, WZW C, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żyły wrotnej