Przeciwwskazania stosowania
Cyproteron

Przeciwwskazania stosowania cyproteronu – kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Cyproteron jest związkiem o działaniu antyandrogennym, stosowanym w leczeniu różnych stanów klinicznych u kobiet i mężczyzn. Dostępny jest w postaci preparatów zawierających sam cyproteron (np. Androcur 50 mg) lub w połączeniu z etynyloestradiolem (np. Cyprodiol 2 mg + 0,035 mg). Właściwa ocena przeciwwskazań stosowania cyproteronu jest kluczowa dla bezpieczeństwa pacjenta.¹²

Przeciwwskazania ogólne

Istnieje szereg przeciwwskazań, które dotyczą stosowania cyproteronu zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn, niezależnie od postaci produktu leczniczego:³⁴

• Nadwrażliwość na cyproteron lub którąkolwiek substancję pomocniczą leku
• Choroby wątroby, w tym zaburzenia wydzielania, takie jak zespół Dubina-Johnsona czy zespół Rotora
• Nowotwory wątroby istniejące lub przebyte
• Choroby wyniszczające
• Ciężka, przewlekła depresja
• Zaburzenia zakrzepowo-zatorowe czynne lub w wywiadzie
• Niedokrwistość sierpowatokrwinkowa
• Oponiak istniejący lub przebyty

⁵

Przeciwwskazania u kobiet

Stosowanie cyproteronu (zarówno w postaci samego cyproteronu, jak i w połączeniu z etynyloestradiolem) u kobiet jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:⁶⁷

• Ciąża lub jej planowanie
• Karmienie piersią
• Żółtaczka w wywiadzie lub uporczywy świąd w trakcie poprzedniej ciąży
• Opryszczka ciężarnych w wywiadzie

⁸⁹

W przypadku preparatu Cyprodiol (cyproteron z etynyloestradiolem) dodatkowo przeciwwskazane jest stosowanie u pacjentek z:¹⁰

• Idiopatyczną żylną chorobą zakrzepowo-zatorową potwierdzoną w wywiadzie indywidualnym lub rodzinnym
• Aktualną lub przebytą zakrzepicą żylną (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna)
• Aktualną lub przebytą zakrzepicą tętniczą (np. zawał mięśnia sercowego) lub objawami prodromalnymi (np. dławica piersiowa i przemijający napad niedokrwienny)
• Aktualnym lub przebytym udarem mózgu

¹¹

Preparat Cyprodiol nie powinien być również stosowany u pacjentek z:¹²

• Dziedziczną lub nabytą predyspozycją do wystąpienia zakrzepicy żylnej lub tętniczej, np.:
  • opornością na aktywowane białko C (APC)
  • niedoborem antytrombiny III
  • niedoborem białka C
  • niedoborem białka S
  • hiperhomocysteinemią
  • przeciwciałami antyfosfolipidowymi (przeciwciała antykardiolipinowe, antykoagulant toczniowy)

¹³

Przeciwwskazania z powodu poważnych czynników ryzyka

Cyproteron w połączeniu z etynyloestradiolem (Cyprodiol) nie powinien być stosowany u pacjentek z obecnością poważnego czynnika ryzyka lub wielu czynników ryzyka zakrzepicy żylnej bądź tętniczej, takich jak:¹⁴¹⁵

• Cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi
• Ciężkie nadciśnienie tętnicze
• Ciężka dyslipoproteinemia

¹⁶¹⁷

Dodatkowe przeciwwskazania dla Cyprodiolu

Cyprodiol nie powinien być również stosowany w następujących przypadkach:¹⁸

• Występowanie obecnie lub w przeszłości zapalenia trzustki z towarzyszącą ciężką hipertriglicerydemią
• Krwawienia z dróg rodnych o nieustalonej przyczynie
• Występowanie w przeszłości migreny z ogniskowymi objawami neurologicznymi
• Palenie tytoniu
• Zdiagnozowane lub podejrzewane złośliwe nowotwory narządu rodnego lub piersi, zależne od hormonów płciowych

¹⁹

Przeciwwskazania u mężczyzn

Cyproteron (Androcur) stosowany u mężczyzn w celu tłumienia popędu w dewiacjach seksualnych jest przeciwwskazany w przypadkach:²⁰

• Nadwrażliwości na substancję czynną lub na dowolną substancję pomocniczą produktu
• Chorób wątroby
• Zespołu Dubina-Johnsona, zespołu Rotora
• Istniejących lub przebytych nowotworów wątroby
• Chorób wyniszczających
• Ciężkiej, przewlekłej depresji
• Zaburzeń zakrzepowo-zatorowych – czynnych lub w wywiadzie
• Ciężkiej cukrzycy ze zmianami naczyniowymi
• Niedokrwistości sierpowatokrwinkowej
• Istniejącego bądź przebytego oponiaka

²¹

Przeciwwskazania u mężczyzn z rakiem gruczołu krokowego

W przypadku stosowania cyproteronu (Androcur) w leczeniu antyandrogenowym u pacjentów z nieoperacyjnym rakiem gruczołu krokowego, przeciwwskazaniami są:²²

• Nadwrażliwość na substancję czynną lub na dowolną substancję pomocniczą produktu
• Choroby wątroby
• Zespół Dubina-Johnsona, zespół Rotora
• Istniejące lub przebyte nowotwory wątroby (o ile nie są one przerzutami raka gruczołu krokowego)
• Choroby wyniszczające (z wyjątkiem nieoperacyjnego raka gruczołu krokowego)
• Ciężka, przewlekła depresja
• Istniejące zaburzenia zakrzepowo-zatorowe
• Istniejący bądź przebyty oponiak

²³

Przeciwwskazania do stosowania z innymi lekami

Cyproteron w preparacie Cyprodiol jest przeciwwskazany przy jednoczesnym stosowaniu:²⁴

• Produktów zawierających ombitaswir z parytaprewirem i rytonawirem oraz dazabuwir
• Produktów leczniczych zawierających glekaprewir z pibrentaswirem
• Produktów zawierających sofosbuwir z welpataswirem i woksylaprewirem
• Innego środka antykoncepcyjnego

²⁵

Szczególne przeciwwskazania dotyczące płci

Należy zwrócić uwagę, że preparat Cyprodiol (cyproteron z etynyloestradiolem) nie powinien być stosowany u mężczyzn.²⁶

W przypadku leczenia skojarzonego u kobiet (Androcur + Diane-35) należy również uwzględnić przeciwwskazania zawarte w charakterystyce produktu leczniczego zawierającego progestagen i estrogen.²⁷