aldolaza fruktozo-1-fosforanowa
Aldolaza fruktozo-1-fosforanowa (EC 4.1.2.13), znana również jako aldolaza A, jest kluczowym enzymem szlaku glikolizy, katalizującym odwracalną reakcję rozszczepienia fruktozo-1,6-bisfosforanu do dihydroksyacetono-fosforanu i aldehydu 3-fosfoglicerynowego. Enzym ten odgrywa istotną rolę w metabolizmie węglowodanów, umożliwiając przekształcenie sześciowęglowych cukrów w związki trójwęglowe.
W diagnostyce klinicznej poziom aldolazy jest istotnym parametrem biochemicznym, którego wzrost obserwuje się przede wszystkim w chorobach mięśni szkieletowych, takich jak dystrofie mięśniowe, zapalenie wielomięśniowe czy rabdomioliza. Podwyższone stężenie enzymu może występować również w zawale mięśnia sercowego, chorobach wątroby, nowotworach oraz w niektórych chorobach układowych tkanki łącznej.
Występują trzy główne izoformy aldolazy: aldolaza A (dominująca w mięśniach szkieletowych), aldolaza B (wątrobowa) oraz aldolaza C (mózgowa). Niedobór aldolazy B prowadzi do dziedzicznej nietolerancji fruktozy – rzadkiej choroby metabolicznej, która objawia się hipoglikemią, wymiotami i uszkodzeniem wątroby po spożyciu fruktozy. Diagnostyka laboratoryjna aktywności aldolazy ma zastosowanie w różnicowaniu dystrofii mięśniowych oraz monitorowaniu przebiegu chorób mięśni.