fovea
Fovea to centralny dołek siatkówki oka, umiejscowiony w plamce żółtej (macula lutea), odpowiadający za najostrzejsze widzenie. Jest to zagłębienie o średnicy około 1,5 mm, charakteryzujące się największym zagęszczeniem fotoreceptorów – głównie czopków, odpowiedzialnych za widzenie kolorów i szczegółów.
Budowa fovea jest unikalna – nie zawiera naczyń krwionośnych, a warstwy siatkówki są w tym miejscu znacznie cieńsze i przesunięte na boki, co umożliwia lepszy dostęp światła do fotoreceptorów. W centrum fovea (foveola) występują wyłącznie czopki, a ich gęstość sięga około 150 000 na mm².
Patologie fovea mają istotne znaczenie kliniczne – mogą prowadzić do poważnych zaburzeń widzenia centralnego. Choroby dotyczące tego obszaru obejmują m.in. otwór plamki żółtej, błonę przedplamkową, zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (AMD) oraz obrzęk plamki żółtej w przebiegu cukrzycy czy zakrzepu żyły siatkówki.
W diagnostyce patologii fovea kluczową rolę odgrywa optyczna koherentna tomografia (OCT), umożliwiająca obrazowanie mikrostruktury siatkówki z dokładnością do kilku mikrometrów. Badanie to pozwala na wczesne wykrycie zmian w obszarze centralnego dołka siatkówki, zanim staną się one widoczne w badaniu oftalmoskopowym.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Mokra postać zwyrodnienia plamki żółtej – Objawy
Mokra postać zwyrodnienia plamki żółtej (AMD) to zaawansowana forma choroby, charakteryzująca się neowaskularyzacją naczyniówkową, prowadzącą do przecieku płynu i krwi pod siatkówkę oraz szybkim pogorszeniem widzenia centralnego. Stanowi około 10-20% przypadków AMD, ale odpowiada za 80-90% poważnej utraty wzroku. Choroba dotyczy głównie osób powyżej 50. roku życia, a jej progresja jest szybka i agresywna, z nagłym początkiem objawów takich jak zniekształcenie widzenia (faliste linie), mroczki centralne, obniżona ostrość i kontrast widzenia oraz trudności w adaptacji do ciemności. Patogeneza opiera się na nadmiernej ekspresji VEGF, co prowadzi do rozwoju nieprawidłowych naczyń krwionośnych, obrzęku, krwawienia i bliznowacenia plamki żółtej. Bez leczenia anty-VEGF, 79-90% oczu z mokrą postacią AMD osiąga ślepotę prawną (ostrość wzroku <20/200).
adaptacja do ciemności, błona Brucha, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, dołek siatkówki, fotokoagulacja laserowa, fovea, leki anty-VEGF, mokra postać zwyrodnienia plamki żółtej, mroczki, neowaskularne zwyrodnienie plamki żółtej, neowaskularyzacja, neowaskularyzacja naczyniówkowa, nieprawidłowe naczynia krwionośne, odwarstwienie siatkówki, promieniowanie UV, siatka Amslera, ślepota prawna, suplement AREDS2, terapia fotodynamiczna, uszkodzenie fotoreceptorów, uszkodzenie siatkówki, utrata widzenia centralnego, wrażliwość na kontrast