fotokarcynogenność
Fotokarcynogenność to zjawisko powstawania nowotworów pod wpływem ekspozycji skóry na promieniowanie ultrafioletowe (UV). Proces ten zachodzi głównie w wyniku bezpośredniego uszkodzenia DNA komórkowego przez promieniowanie UVB (280-320 nm) oraz pośrednio przez UVA (320-400 nm), które generuje reaktywne formy tlenu.
Najczęstszym skutkiem fotokarcynogenności jest rozwój nowotworów skóry – raka podstawnokomórkowego, kolczystokomórkowego oraz czerniaka złośliwego. Mechanizm patogenetyczny obejmuje indukcję mutacji w genach supresorowych (np. p53) oraz onkogenach, zaburzenia naprawy DNA, immunosupresję oraz przewlekły stan zapalny w skórze.
Zwiększone ryzyko fotokarcynogenności występuje u osób o jasnej karnacji (fototypy I i II wg Fitzpatricka), z obciążeniem genetycznym (np. xeroderma pigmentosum), przyjmujących leki fotouczulające oraz u pacjentów po transplantacjach narządów. Ochrona przeciwsłoneczna, regularne badania dermatologiczne oraz edukacja pacjentów stanowią podstawę profilaktyki nowotworów indukowanych promieniowaniem UV.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Amiodaron – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Amiodaron wykazuje toksyczność narządową potwierdzoną w badaniach przedklinicznych na różnych gatunkach zwierząt, ze szczególnym uwzględnieniem uszkodzeń płuc (zwłóknienie i fosfolipidoza) oraz wątroby. Mechanizm toksycznego działania na płuca wiąże się z powstawaniem wolnych rodników i zaburzeniami energetycznymi w komórkach. Amiodaron wpływa również na metabolizm lipidów poprzez modulację stężeń hormonów tarczycy. Badania genotoksyczności (test Amesa in vitro oraz test mikrojądrowy in vivo) wykazały brak działania mutagennego. Jednak amiodaron chlorowodorek charakteryzuje się silną fototoksycznością, generując cytotoksyczne wolne rodniki pod wpływem promieniowania UV, co może prowadzić do fotomutagenności i potencjalnych efektów fotokarcynogennych, choć te ostatnie nie zostały jeszcze dokładnie zbadane eksperymentalnie.
amiodaron, amiodaron chlorowodorek, działanie embriotoksyczne, działanie teratogenne, fosfolipidoza, fotokarcynogenność, fotomutagenność, fototoksyczność, genotoksyczność, gruczolak, guz pęcherzykowy tarczycy, hormony tarczycy, karcynogenność, mechanizm epigenetyczny, promieniowanie ultrafioletowe, rozrost pęcherzykowy tarczycy, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność narządowa, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność wątrobowa, toksyczność wielokrotnej dawki, uszkodzenie DNA, wolne rodniki, zwłóknienie - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Amiodaron Accord 30 mg/ml
Przedkliniczne badania toksyczności amiodaronu wykazały istotne zmiany narządowe, w tym zwłóknienie i fosfolipidozę płuc u chomików, szczurów i psów, co wiąże się z powstawaniem wolnych rodników i zaburzeniami mitochondrialnej produkcji energii. Hepatotoksyczność stwierdzono u szczurów, psów, świń i pawianów. Amiodaron wpływa również na metabolizm lipidów poprzez modulację stężeń hormonów tarczycy w osoczu. Testy genotoksyczności in vitro (test Amesa) i in vivo (test mikrojądrowy na komórkach szpiku myszy) były negatywne, co wskazuje na brak bezpośredniego działania mutagennego. Chlorowodorek amiodaronu wykazuje silne właściwości fototoksyczne, generując cytotoksyczne wolne rodniki pod wpływem promieniowania UV, co może prowadzić do uszkodzeń DNA i potencjalnych skutków fotokarcynogennych, choć mechanizmy te nie zostały jeszcze w pełni zbadane eksperymentalnie.
amiodaron, badanie toksyczności, chlorowodorek amiodaronu, działanie embriotoksyczne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, fosfolipidoza, fotokarcynogenność, fotomutagenność, fototoksyczność, genotoksyczność, guz pęcherzykowy tarczycy, hepatotoksyczność, mechanizm epigenetyczny, rozrost pęcherzykowy tarczycy, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność reprodukcyjna, uszkodzenie płuc, uszkodzenie wątroby, wolne rodniki, zwłóknienie - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Elidel 10 mg/g
Przedkliniczne badania toksykologiczne pimekrolimusa (Elidel 10 mg/g) wykazały, że substancja ta nie wywołuje działania genotoksycznego, karcynogennego ani fotokarcynogennego przy stosowaniu miejscowym na skórę. Standardowe testy toksyczności po podaniu wielokrotnym ujawniły toksyczność jedynie przy ekspozycji znacznie przekraczającej maksymalne narażenie u ludzi, co ogranicza kliniczne znaczenie tych efektów. W badaniach doustnych u szczurów zaobserwowano wpływ na narządy rozrodcze i hormony płciowe przy dawkach 10-40 mg/kg mc/dobę (20-60-krotność maksymalnego narażenia u ludzi), z NOAEL dla płodności samic wynoszącą 10 mg/kg mc/dobę. U królików dawka 20 mg/kg mc/dobę (7-krotność maksymalnego narażenia) powodowała wzrost resorpcji zarodków, bez wpływu na liczbę żywych płodów.
alergenność, badanie przedkliniczne, badanie toksyczności, chłoniak, Elidel, embriotoksyczność, fotoalergia, fotokarcynogenność, fototoksyczność, genotoksyczność, hormony płciowe, karcynogenność, LOAEL, narażenie pacjenta, narządy rozrodcze, NOAEL, pimekrolimus, podanie miejscowe, resorpcja zarodków, toksyczność doustna, właściwości antygenne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Oftaquix 5 mg/ml
Przedkliniczne badania toksykologiczne lewofloksacyny, substancji czynnej leku Oftaquix 5 mg/ml krople do oczu, wykazały dobry profil bezpieczeństwa przy stosowaniu terapeutycznym u ludzi. Toksyczność obserwowano jedynie przy dawkach znacznie przekraczających maksymalne ekspozycje kliniczne, np. u szczurów podawano dawki do 810 mg/kg m.c./dobę (około 50 000 razy wyższe niż stężenia po podaniu 2 kropli Oftaquix do obu oczu), co skutkowało toksycznością u samic, zwiększoną umieralnością płodów i opóźnieniem ich dojrzewania. Nie wykazano działania teratogennego ani negatywnego wpływu na płodność przy dawkach do 360 mg/kg m.c./dobę u szczurów oraz do 50 mg/kg m.c./dobę doustnie i 25 mg/kg m.c./dobę dożylnie u królików. Badania genotoksyczności in vitro i in vivo nie potwierdziły mutagenności, a dwuletnie badania na szczurach przy dawce 100 mg/kg m.c./dobę nie wykazały działania rakotwórczego.
aberracja chromosomowa, alergia na światło, chrząstka stawowa, działanie fototoksyczne, działanie teratogenne, działanie toksyczne, fluorochinolon, fotokarcynogenność, inhibitor gyrazy, krople do oczu, lewofloksacyna, liniowa kinetyka, narząd wzroku, Oftaquix, parametr farmakokinetyczny, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, test fotomutagenności, tkanka chrzęstna, toksyczny wpływ na rozród, zaburzenie widzenia, zaćma - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Imikeraderm 50 mg/g
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa imikwimodu, substancji czynnej kremu Imikeraderm (50 mg/g), nie wykazały istotnego zagrożenia dla ludzi. W badaniach toksyczności na szczurach stosowanie dawek 0,5 i 2,5 mg/kg masy ciała przez 4 miesiące skutkowało zmniejszeniem masy ciała oraz zwiększeniem masy śledziony, natomiast u myszy nie zaobserwowano tych efektów. U obu gatunków odnotowano miejscowe podrażnienie skóry, nasilające się przy wyższych dawkach. Dwuletnie badania rakotwórczości u myszy, z aplikacją imikwimodu trzy razy w tygodniu, nie wykazały indukcji nowotworów w miejscu aplikacji, choć zaobserwowano zwiększoną zapadalność na guzy wątrobowe, co jednak nie przekłada się na ryzyko u ludzi ze względu na niską absorpcję skórną i brak działania mutagennego. Dodatkowo, doustne podawanie imikwimodu szczurów przez 2 lata nie skutkowało powstawaniem nowotworów.
działanie mutagenne, działanie teratogenne, ekspozycja układowa, fotokarcynogenność, genotoksyczność, guz komórek wątrobowych, Imikeraderm, imikwimod, indukcja nowotworów, masa śledziony, podrażnienie skóry, potencjał rakotwórczy, promieniowanie ultrafioletowe, toksyczność przewlekła, tolerancja miejscowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Oftaquix sine 5 mg/ml
Przedkliniczne dane dotyczące bezpieczeństwa lewofloksacyny w postaci kropli do oczu Oftaquix sine 5 mg/ml wskazują na korzystny profil toksykologiczny przy stosowaniu okulistycznym. Toksyczność obserwowano jedynie przy ekspozycjach znacznie przekraczających maksymalne stężenia osiągane u ludzi. Badania na zwierzętach wykazały potencjalne uszkodzenia chrząstek stawowych przy dużych dawkach doustnych (np. 810 mg/kg m.c./dobę u szczurów), co jest zgodne z działaniem innych fluorochinolonów. Nie stwierdzono działania teratogennego przy dawkach do 810 mg/kg m.c./dobę u szczurów oraz do 50 mg/kg m.c./dobę doustnie u królików. Ponadto, lewofloksacyna nie ograniczała płodności u szczurów przy dawkach 360 mg/kg m.c./dobę, co odpowiada stężeniom osoczowym około 16 000 razy wyższym niż po podaniu miejscowym u ludzi.
aberracja chromosomowa, alergia na światło, chrząstka stawowa, działanie fototoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, fluorochinolon, fotokarcynogenność, fotomutagenność, inhibitor gyrazy, lewofloksacyna, mutacja genu, Oftaquix sine, parametr farmakokinetyczny, potencjał rakotwórczy, reakcja fototoksyczna, zaburzenie widzenia, zaćma - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Levofloxacin Genoptim 250 mg
Przeprowadzone badania przedkliniczne lewofloksacyny wykazały akceptowalny profil bezpieczeństwa, bez istotnego ryzyka toksyczności ostrej i przewlekłej. W badaniach na modelach zwierzęcych nie stwierdzono działania teratogennego ani negatywnego wpływu na płodność, choć odnotowano opóźnienie dojrzewania płodu przy wyraźnej toksyczności matczynej. Analizy genotoksyczności in vitro ujawniły aberracje chromosomowe w komórkach płucnych chomika chińskiego, co przypisano hamowaniu topoizomerazy II, jednak badania in vivo, w tym test mikrojąderkowy i analiza wymiany chromatyd, nie potwierdziły działania genotoksycznego lewofloksacyny. Działanie fototoksyczne obserwowano jedynie przy bardzo wysokich dawkach, a testy fotomutagenności i fotokarcynogenności wykazały brak potencjału mutagennego i nawet efekt hamujący rozwój nowotworów.
aberracja chromosomowa, chrząstka stawowa, działanie teratogenne, fluorochinolon, fotokarcynogenność, fotomutagenność, fototoksyczność, karcynogenność, lewofloksacyna, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, promieniowanie UV, siostrzane chromatydy, test dominacji letalnej, test mikrojąderkowy, toksyczność matczyna, toksyczność ostra i przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, topoizomeraza II - Leksykon substancji czynnych
Pimekrolimus – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Pimekrolimus, substancja czynna kremu Elidel (10 mg/g), wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa potwierdzony w badaniach przedklinicznych. Nie stwierdzono działania genotoksycznego, fototoksycznego, fotoalergizującego ani fotokarcynogennego, co jest istotne w dermatologii ze względu na ekspozycję leczonej skóry na światło słoneczne. Badania toksyczności po podaniu wielokrotnym, wpływu na reprodukcję oraz karcynogenności wykazały toksyczność jedynie przy dawkach znacznie przekraczających maksymalne narażenie u ludzi. Wartość NOAEL dla wpływu na płodność u samic wyniosła 10 mg/kg mc./dobę, co stanowi 20-krotność maksymalnego narażenia klinicznego. Embriotoksyczność obserwowana u królików przy dawce 20 mg/kg mc./dobę (7-krotność ekspozycji ludzkiej) nie wpłynęła na liczbę żywych płodów.
aplikacja miejscowa, działanie genotoksyczne, działanie niepożądane, embriotoksyczność, fotokarcynogenność, fototoksyczność, hormony płciowe, karcynogenność, krem Elidel, leczenie dermatologiczne, leczenie miejscowe, LOAEL, NOAEL, pimekrolimus, potencjał karcynogenny, profil bezpieczeństwa, resorpcja płodu, toksyczność wielokrotna, układ immunologiczny, właściwości antygenne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Levofloxacin Genoptim 500 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne lewofloksacyny wykazały brak istotnego ryzyka toksycznego dla ludzi przy stosowaniu terapeutycznym, mimo obserwowanego wpływu na chrząstki stawowe u młodych zwierząt (szczury, psy), co jest charakterystyczne dla fluorochinolonów. Testy genotoksyczności in vitro ujawniły aberracje chromosomowe w komórkach płucnych chomika chińskiego, prawdopodobnie związane z hamowaniem topoizomerazy II, jednak testy in vivo (mikrojąderkowy, wymiany siostrzanych chromatyd, syntezy nieprogramowanego DNA, dominacji letalnej) były negatywne, wskazując na brak potencjału genotoksycznego lewofloksacyny. Dodatkowo, badania fototoksyczności wykazały efekt jedynie przy bardzo wysokich dawkach, a testy fotomutagenności i fotokarcynogenności nie potwierdziły działania szkodliwego, a nawet zasugerowały efekt ochronny przed rozwojem nowotworów.
badanie toksykologiczne, chrząstka stawowa, dysfagia, działanie rakotwórcze, fluorochinolon, fotokarcynogenność, fotomutagenność, fototoksyczność, genotoksyczność, kancerogenność, lewofloksacyna, synteza nieprogramowanego DNA, test dominacji letalnej, test mikrojąderkowy, toksyczność reprodukcyjna, topoizomeraza II, wymiana siostrzanych chromatyd, zaburzenie płodności