stężenie substancji czynnej w surowicy

Stężenie substancji czynnej w surowicy to kluczowy parametr farmakokinetyczny określający ilość leku, który dotarł do krwiobiegu i jest dostępny do działania ogólnoustrojowego. Wyraża się je najczęściej w jednostkach ng/ml, μg/ml lub mmol/l, w zależności od rodzaju substancji i czułości metody analitycznej.

Monitorowanie stężenia substancji czynnej w surowicy ma szczególne znaczenie w przypadku leków o wąskim indeksie terapeutycznym, takich jak digoksyna, leki przeciwpadaczkowe, lit czy immunosupresyjne. Wartości stężeń powinny mieścić się w zakresie terapeutycznym, który zapewnia skuteczność kliniczną przy minimalnym ryzyku działań niepożądanych.

Na stężenie substancji czynnej w surowicy wpływają liczne czynniki, w tym dawka leku, droga podania, biodostępność, wiązanie z białkami osocza, metabolizm, dystrybucja w tkankach oraz tempo eliminacji. Istotne są również czynniki indywidualne: wiek, płeć, masa ciała, funkcja wątroby i nerek, interakcje z innymi lekami oraz polimorfizm genetyczny enzymów metabolizujących.

Pomiar stężenia substancji czynnych wykonuje się zwykle w stanach stacjonarnych, gdy osiągane są stałe stężenia leku, choć w niektórych przypadkach (np. zatrucia, podanie jednorazowej dawki) oznaczenia wykonuje się również w innych punktach czasowych. Nowoczesne metody analityczne, takie jak chromatografia cieczowa sprzężona ze spektrometrią mas (LC-MS/MS), pozwalają na precyzyjne oznaczenie nawet bardzo niskich stężeń substancji czynnych.

Powiązane wpisy

  1. 18.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl