małpy cynomolgus
Małpy cynomolgus (Macaca fascicularis), znane również jako makaki jawajskie, są gatunkiem naczelnych szeroko wykorzystywanym w badaniach biomedycznych. Ich bliska genetyczna homologia z człowiekiem (około 93% zgodności genomu) czyni je cennym modelem w badaniach farmakologicznych, toksykologicznych oraz w ocenie bezpieczeństwa leków i szczepionek.
W medycynie małpy cynomolgus są szczególnie istotne w badaniach dotyczących chorób zakaźnych, neurologicznych, metabolicznych oraz immunologicznych. Ich organizm podobnie reaguje na wiele patogenów ludzkich, co umożliwia modelowanie przebiegu chorób takich jak HIV, gruźlica czy malaria. Są również kluczowe w badaniach przedklinicznych nowych leków, gdzie ocenia się ich farmakokinetykę, farmakodynamikę oraz potencjalne działania niepożądane.
Z punktu widzenia fizjologii, małpy cynomolgus charakteryzują się układem immunologicznym zbliżonym do ludzkiego, podobnym profilem hormonalnym oraz zbliżoną budową anatomiczną narządów wewnętrznych. Średnia masa ciała dorosłego osobnika wynosi 3-8 kg, co ułatwia ekstrapolację dawek leków z badań przedklinicznych do badań klinicznych u ludzi. W ostatnich latach coraz większą uwagę zwraca się na aspekty etyczne wykorzystania tych zwierząt w badaniach, co przyczynia się do rozwoju alternatywnych metod badawczych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Cirrus 5 mg + 120 mg
Produkt leczniczy Cirrus, zawierający 5 mg cetyryzyny dichlorowodorku o natychmiastowym uwalnianiu oraz 120 mg pseudoefedryny chlorowodorku o przedłużonym uwalnianiu, przeszedł szczegółowe badania przedkliniczne oceniające toksyczność ogólną, mutagenność, klastogenność oraz wpływ na reprodukcję i rozwój potomstwa. W badaniach na szczurach i małpach (dawki odpowiednio ≥30 mg/kg i ≥40 mg/kg mc./dobę) nie zaobserwowano toksyczności, przy czym dawki te były odpowiednio 8- i 11-krotnie wyższe niż zalecane u ludzi. Ekspozycja ogólnoustrojowa u małp była większa niż u ludzi, natomiast u szczurów mniejsza. Brak jest specyficznych badań rakotwórczości dla kombinacji cetyryzyny i pseudoefedryny, jednak dostępne dane nie wskazują na działanie mutagenne ani klastogenne, co sugeruje niskie ryzyko potencjału rakotwórczego u ludzi.
badania przedkliniczne, cetyryzyna dichlorowodorek, ciąża, dawka terapeutyczna, działanie klastogenne, działanie mutagenne, ekspozycja ogólnoustrojowa, karmienie piersią, małpy cynomolgus, narażenie ogólnoustrojowe, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, pseudoefedryna chlorowodorek, rozwój płodowy, toksyczność ogólna, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozwojowa, wpływ na reprodukcję - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ipinzan 50 mg + 1000 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne produktu leczniczego Ipinzan, zawierającego wildagliptynę i metforminę, nie wykazały nowych działań toksycznych w porównaniu do stosowania poszczególnych składników osobno. W badaniach na psach stwierdzono opóźnienia przewodzenia wewnątrzsercowego przy dawkach powyżej 15 mg/kg mc. (NOAEL), co odpowiada 7-krotności ekspozycji u ludzi na podstawie Cmax. U gryzoni obserwowano gromadzenie piankowatych makrofagów pęcherzykowych w płucach, z dawkami niepowodującymi zmian wynoszącymi 25 mg/kg u szczurów (5-krotność AUC u ludzi) oraz 750 mg/kg u myszy (142-krotność AUC). Objawy ze strony przewodu pokarmowego u psów obejmowały biegunkę i krwawienie, jednak nie ustalono dawki bezobjawowej. Wildagliptyna nie wykazywała działania mutagennego in vitro i in vivo, a badania reprodukcyjne na szczurach i królikach nie wskazały na istotne zaburzenia płodności czy rozwoju zarodka przy dawkach do 75 mg/kg (10-krotność ekspozycji u ludzi). W badaniach rozwojowych toksyczność u potomstwa pojawiała się jedynie przy dawkach ≥150 mg/kg związanych z toksycznością matki.
badania farmakologiczne, chlorowodorek metforminy, dane przedkliniczne, działanie mutagenne, genotoksyczność, gruczolakorak sutka, makrofagi pęcherzykowe, małpy cynomolgus, martwica, naczyniakomięsak krwionośny, NOAEL, profil bezpieczeństwa, przewodzenie wewnątrzsercowe, rakotwórczość, rozwój przed- i pourodzeniowy, składniki aktywne, stężenie maksymalne, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność zarodkowo-płodowa, wildagliptyna i metformina, zaburzenia płodności, zaburzenia przewodu pokarmowego, żebra faliste - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Alikval Duo 50 mg + 1000 mg
Badania toksykologiczne wildagliptyny, składnika produktu leczniczego Alikval Duo, wykazały brak nowych działań toksycznych przy stosowaniu połączenia z metforminą przez okres do 13 tygodni. W badaniach na psach zaobserwowano opóźnienia wewnątrzsercowego przewodzenia impulsów przy dawce powyżej 15 mg/kg mc. (7-krotna ekspozycja względem Cmax u ludzi). U szczurów i myszy stwierdzono gromadzenie piankowatych makrofagów w płucach przy dawkach odpowiednio 25 mg/kg (5-krotna ekspozycja AUC) i 750 mg/kg (142-krotna ekspozycja AUC). Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego u psów obejmowały biegunkę i krwawienia, jednak dawka bezpieczna nie została określona. Wildagliptyna nie wykazywała działania mutagennego in vitro i in vivo, a badania reprodukcyjne u szczurów i królików nie potwierdziły istotnych zaburzeń płodności czy rozwoju zarodka przy dawkach do 75 mg/kg (10-krotna ekspozycja u ludzi). W badaniach rakotwórczości u szczurów (do 900 mg/kg) nie stwierdzono wzrostu częstości guzów, natomiast u myszy zaobserwowano zwiększoną częstość gruczolakoraka sutka i naczyniakomięsaka krwionośnego przy dawkach 500 mg/kg i 100 mg/kg, co jednak nie jest uznawane za ryzyko dla ludzi ze względu na brak genotoksyczności i specyfikę gatunkową.
badania genotoksyczności, badania in vitro, badania in vivo, badanie rakotwórczości, badanie toksykologiczne, dawka bezpieczna, działanie mutagenne, ekspozycja na lek, genotoksyczność, gruczolakorak sutka, makrofagi pęcherzykowe, małpy cynomolgus, martwica, naczyniakomięsak krwionośny, objawy przewodu pokarmowego, rozwój przed- i pourodzeniowy, rozwój zarodka, toksyczny wpływ, wewnątrzsercowe przewodzenie impulsów, wildagliptyna i metformina, zaburzenia płodności, żebra faliste