krwawienie zakończone zgonem
Krwawienie zakończone zgonem to poważne i dramatyczne w skutkach powikłanie medyczne, charakteryzujące się masywną utratą krwi prowadzącą do nieodwracalnego wstrząsu hipowolemicznego i śmierci pacjenta. Stanowi ono jedno z najpoważniejszych wyzwań w medycynie ratunkowej, traumatologii oraz chirurgii.
Do najczęstszych przyczyn krwawień śmiertelnych należą: urazy wielonarządowe (zwłaszcza z uszkodzeniem dużych naczyń), krwotoki z przewodu pokarmowego (np. z żylaków przełyku czy wrzodów trawiennych), pęknięcie tętniaka aorty, powikłania położnicze (np. atonia macicy, łożysko przodujące), krwawienia wewnątrzczaszkowe oraz zaburzenia krzepnięcia krwi. Istotnym czynnikiem pogarszającym rokowanie jest opóźnienie w rozpoznaniu źródła krwawienia i wdrożeniu odpowiedniego leczenia.
W przypadku masywnego krwawienia kluczowa jest szybka interwencja obejmująca stabilizację hemodynamiczną (płynoterapia, przetaczanie preparatów krwi), identyfikację źródła krwawienia oraz jego zatamowanie (interwencja chirurgiczna, embolizacja naczyń, endoskopia). Nowoczesne protokoły postępowania w masywnych krwawieniach (np. damage control surgery, protokoły masywnych przetoczeń) zwiększają szanse na przeżycie pacjentów z ciężkimi krwotokami.
Kliniczny obraz krwawienia o potencjalnie śmiertelnym charakterze obejmuje tachykardię, hipotensję, bladość powłok, oligurię, zaburzenia świadomości, a w badaniach laboratoryjnych spadek stężenia hemoglobiny i hematokrytu. Postępowanie w takich przypadkach wymaga współpracy multidyscyplinarnego zespołu specjalistów oraz dostępu do zaawansowanych technik diagnostycznych i terapeutycznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Pegorel 75 mg
Klopidogrel, substancja czynna leku Pegorel 75 mg, został oceniony w badaniach klinicznych obejmujących ponad 44 000 pacjentów, z czego ponad 12 000 leczono przez co najmniej rok. Najczęstszym działaniem niepożądanym są krwawienia, szczególnie w pierwszym miesiącu terapii. W badaniu CAPRIE częstość krwawień wynosiła 9,3%, porównywalnie do ASA. W badaniu CURE ryzyko poważnych krwawień nie wzrosło u pacjentów, którzy przerwali leczenie na ponad 5 dni przed pomostowaniem tętnic wieńcowych, natomiast u kontynuujących terapię w ciągu 5 dni przed zabiegiem częstość krwawień wynosiła 9,6% (klopidogrel + ASA) vs 6,3% (placebo + ASA). W badaniu ACTIVE-A poważne krwawienia występowały u 6,7% pacjentów leczonych klopidogrelem z ASA, w porównaniu do 4,3% w grupie placebo z ASA, z przewagą krwawień pozaczaszkowych (5,3% vs 3,5%) i przewodu pokarmowego (3,5% vs 1,8%). Krwawienia wewnątrzczaszkowe były częstsze w grupie klopidogrelu (1,4% vs 0,8%), jednak bez istotnej różnicy w śmiertelności (1,1% vs 0,7%).
agranulocytoza, alergiczna dławica piersiowa, alergiczny zawał mięśnia sercowego, choroba posurowicza, eozynofilia, ginekomastia, granulocytopenia, incydent krwotoczny, klopidogrel, krwawienie, krwawienie do skóry, krwawienie dostawowe, krwawienie pozamózgowe, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwawienie zakończone zgonem, krwiomocz, krwioplucie, krwotok płucny, krwotok pozaotrzewnowy, krwotok z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, leukopenia, limfocytowe zapalenie jelita grubego, liszaj płaski, małopłytkowość, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, nabyta hemofilia A, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność wątroby, ostra uogólniona osutka krostkowa, pancytopenia, parestezja, pęcherzowe zapalenie skóry, plamica, pomostowanie tętnic wieńcowych, prasugrel, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, skurcz naczyń wieńcowych, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie płuc, tienopirydyna, tyklopidyna, udar krwotoczny, wrzód żołądka i dwunastnicy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie kłębuszkowe nerek, zapalenie naczyń, zapalenie stawów, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół DRESS, zespół Kounisa, zespół nadwrażliwości indukowany lekami, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Prasugrel – Działania niepożądane
Prasugrel, stosowany u pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym poddawanych PCI, wykazuje wyższą skuteczność terapeutyczną w porównaniu z klopidogrelem, jednak wiąże się z istotnie zwiększonym ryzykiem powikłań krwotocznych. W badaniu TRITON, obejmującym 6741 pacjentów leczonych prasugrelem (dawka nasycająca 60 mg, podtrzymująca 10 mg/dobę) przez średnio 14,5 miesiąca, odsetek ciężkich krwawień TIMI niezwiązanych z operacją CABG wyniósł 2,2% (vs 1,7% dla klopidogrelu). Krwawienia zagrażające życiu występowały u 1,3% pacjentów na prasugrelu (vs 0,8% na klopidogrelu), a krwawienia zakończone zgonem u 0,3% (vs 0,1%). Najczęstszymi lokalizacjami krwawień były przewód pokarmowy (1,7% vs 1,3%) oraz miejsce nakłucia tętnicy (1,3% vs 1,2%). W podgrupie pacjentów z UA/NSTEMI ryzyko ciężkich krwawień było istotnie wyższe przy stosowaniu prasugrelu (2,2% vs 1,6%), natomiast w STEMI różnice nie były statystycznie istotne.
badanie TRITON, ciężkie krwawienie, hemoglobina, interwencja chirurgiczna, klasyfikacja TIMI, klopidogrel, krwawienie, krwawienie zagrażające życiu, krwawienie zakończone zgonem, krwiak, krwotok śródczaszkowy, lek inotropowy dodatni, nakłucie tętnicy, niestabilna dławica piersiowa, ośrodkowy układ nerwowy, ostry zespół wieńcowy, pomostowanie aortalno-wieńcowe, powikłanie krwotoczne, prasugrel, przetoczenie krwi, przewód pokarmowy, przezskórna interwencja wieńcowa, stężenie hemoglobiny, tętniak rzekomy, wstrząs, zawał mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST, zawał mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ugramel 5 mg
Bezpieczeństwo stosowania prasugrelu w preparacie Ugramel zostało ocenione w badaniu klinicznym TRITON obejmującym 6741 pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym, którzy otrzymywali dawkę nasycającą 60 mg, a następnie dawkę podtrzymującą 10 mg/dobę przez średnio 14,5 miesiąca. W badaniu tym odsetek odstawień leku z powodu działań niepożądanych wyniósł 7,2%, nieco wyższy niż w grupie klopidogrelu (6,3%). Najczęstszą przyczyną przerwania terapii były powikłania krwotoczne, które występowały częściej u pacjentów leczonych prasugrelem (2,5%) niż klopidogrelem (1,4%). Szczególnie istotne były ciężkie krwawienia według klasyfikacji TIMI, które w całej populacji ACS wystąpiły u 2,2% pacjentów na prasugrelu wobec 1,7% na klopidogrelu, z wyższym odsetkiem krwawień zagrażających życiu (1,3% vs 0,8%) oraz zakończonych zgonem (0,3% vs 0,1%). Częstość objawowych krwawień śródczaszkowych (ICH) była jednakowa w obu grupach (0,3%).
CABG, ciężkie krwawienie, dawka nasycająca, dawka podtrzymująca, interwencja chirurgiczna, klasyfikacja TIMI, klopidogrel, krwawienie zagrażające życiu, krwawienie zakończone zgonem, krwiak, nakłucie tętnicy, niestabilna dławica piersiowa, niewielkie krwawienie, ostry zespół wieńcowy, pomostowanie aortalno-wieńcowe, powikłanie hemodynamiczne, powikłanie krwotoczne, prasugrel, przetoczenie krwi, przewód pokarmowy, STEMI, tętniak rzekomy, UA/NSTEMI, zawał mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST, zawał mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sigrada 10 mg
Prasugrel, stosowany w dawkach 5 mg i 10 mg (lek Sigrada), wykazuje wyższe ryzyko krwawień w porównaniu do klopidogrelu, co potwierdzają dane z badania klinicznego TRITON obejmującego 6741 pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym poddawanych PCI. W trakcie średnio 14,5-miesięcznej terapii, częstość przerwania leczenia z powodu działań niepożądanych wyniosła 7,2% dla prasugrelu i 6,3% dla klopidogrelu, z krwawieniami jako najczęstszą przyczyną (2,5% vs 1,4%). Ciężkie krwawienia według klasyfikacji TIMI występowały u 2,2% pacjentów leczonych prasugrelem (w porównaniu do 1,7% klopidogrelu), a krwawienia zagrażające życiu u 1,3% vs 0,8%. W grupie UA/NSTEMI ryzyko ciężkich krwawień było istotnie wyższe, natomiast w STEMI różnice nie były statystycznie istotne. Najczęstszym miejscem samoistnych krwawień był przewód pokarmowy (1,7% vs 1,3%), a najczęstszym miejscem krwawień wtórnych – miejsce nakłucia tętnicy (1,3% vs 1,2%).
klasyfikacja TIMI, krwawienie, krwawienie wtórne, krwawienie zagrażające życiu, krwawienie zakończone zgonem, krwotok śródczaszkowy, lek inotropowy dodatni, lek przeciwpłytkowy, niestabilna dławica piersiowa, ośrodkowy układ nerwowy, ostry zespół wieńcowy, pomostowanie aortalno-wieńcowe, powikłanie krwotoczne, prasugrel, przetoczenie krwi, przewód pokarmowy, przezskórna interwencja wieńcowa, samoistne krwawienie, zawał mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST, zawał mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST, zmniejszenie stężenia hemoglobiny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Clopidogrel Bluefish 75 mg
Klopidogrel w dawce 75 mg/dobę (Clopidogrel Bluefish) wykazuje profil bezpieczeństwa porównywalny do ASA 325 mg/dobę, potwierdzony w badaniu CAPRIE oraz innych dużych badaniach klinicznych (CURE, CLARITY, COMMIT, ACTIVE-A) obejmujących ponad 44 000 pacjentów. Najczęstszym działaniem niepożądanym są krwawienia, występujące u 9,3% pacjentów, zwłaszcza w pierwszym miesiącu terapii. Ciężkie krwawienia pojawiają się niezbyt często, z częstością 6,7% w grupie klopidogrel + ASA vs 4,3% w grupie placebo + ASA (badanie ACTIVE-A). Krwawienia z przewodu pokarmowego dotyczą 3,5% pacjentów leczonych klopidogrelem z ASA, a krwawienia pozaczaszkowe 5,3%. Krwawienia wewnątrzczaszkowe i udary krwotoczne występują rzadko (odpowiednio 1,4% i 0,8%). W badaniu CURE wykazano, że przerwanie terapii klopidogrelem na ponad 5 dni przed zabiegiem pomostowania tętnic wieńcowych nie zwiększa ryzyka poważnych krwawień, natomiast kontynuacja leczenia do 5 dni przed zabiegiem podnosi częstość krwawień do 9,6% (klopidogrel + ASA) vs 6,3% (placebo + ASA).
Departament Monitorowania Niepożądanych Działań, działanie niepożądane, incydent krwotoczny, klopidogrel, krwawienie, krwawienie mózgowe, krwawienie pozamózgowe, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwawienie zakończone zgonem, kwas acetylosalicylowy, leczenie fibrynolityczne, leczenie heparyną, leczenie klopidogrelem, lek przeciwpłytkowy, pomostowanie tętnic wieńcowych, powikłanie krwotoczne, przedawkowanie klopidogrelu, przetoczenie masy płytkowej, stosunek korzyści do ryzyka, udar krwotoczny, układ chłonny, wydłużenie czasu krwawienia, zabieg kardiochirurgiczny, zdarzenie krwotoczne