Działania niepożądane
Prasugrel

Prasugrel, stosowany u pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym poddawanych PCI, wykazuje wyższą skuteczność terapeutyczną w porównaniu z klopidogrelem, jednak wiąże się z istotnie zwiększonym ryzykiem powikłań krwotocznych. W badaniu TRITON, obejmującym 6741 pacjentów leczonych prasugrelem (dawka nasycająca 60 mg, podtrzymująca 10 mg/dobę) przez średnio 14,5 miesiąca, odsetek ciężkich krwawień TIMI niezwiązanych z operacją CABG wyniósł 2,2% (vs 1,7% dla klopidogrelu). Krwawienia zagrażające życiu występowały u 1,3% pacjentów na prasugrelu (vs 0,8% na klopidogrelu), a krwawienia zakończone zgonem u 0,3% (vs 0,1%). Najczęstszymi lokalizacjami krwawień były przewód pokarmowy (1,7% vs 1,3%) oraz miejsce nakłucia tętnicy (1,3% vs 1,2%). W podgrupie pacjentów z UA/NSTEMI ryzyko ciężkich krwawień było istotnie wyższe przy stosowaniu prasugrelu (2,2% vs 1,6%), natomiast w STEMI różnice nie były statystycznie istotne.

  1. Działania niepożądane prasugrelu
    1. Ogólny profil bezpieczeństwa
    2. Krwawienia jako główne działanie niepożądane
    3. Szczegółowa analiza ryzyka krwawień
    4. Klasyfikacja krwawień TIMI
  2. Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi
    1. Ryzyko powikłań krwotocznych
    2. Krwotoki śródczaszkowe
    3. Krwawienia wymagające interwencji
    4. Krwawienia z przewodu pokarmowego
    5. Krwawienia w miejscu nakłucia tętnicy
    6. Porównanie ryzyka krwawień w różnych grupach pacjentów
  3. Tabela działań niepożądanych
    1. Konsekwencje kliniczne działań niepożądanych
    2. Kolejne rozdziały

Działania niepożądane prasugrelu

Prasugrel jest substancją aktywną stosowaną w leczeniu pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym poddawanych przezskórnej interwencji wieńcowej (PCI). Pomimo swojej skuteczności terapeutycznej, stosowanie prasugrelu wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, wśród których najistotniejsze są powikłania krwotoczne. Profil bezpieczeństwa tej substancji został szczegółowo zbadany w kontrolowanym klinicznie badaniu TRITON, w którym porównywano prasugrel z klopidogrelem.1

Ogólny profil bezpieczeństwa

W badaniu TRITON 6741 pacjentów otrzymywało prasugrel (dawka nasycająca 60 mg, następnie dawka podtrzymująca 10 mg na dobę) przez średni okres 14,5 miesiąca. Warto podkreślić, że 5802 pacjentów było leczonych przez ponad 6 miesięcy, a 4136 pacjentów przyjmowało lek przez ponad rok. Częstość odstawienia leku z powodu działań niepożądanych była nieco wyższa w grupie prasugrelu (7,2%) w porównaniu z klopidogrelem (6,3%). Krwawienie było najczęstszym działaniem niepożądanym prowadzącym do przerwania leczenia, zarówno w przypadku prasugrelu (2,5%), jak i klopidogrelu (1,4%).2

Krwawienia jako główne działanie niepożądane

Najpoważniejszym działaniem niepożądanym związanym ze stosowaniem prasugrelu są powikłania krwotoczne. Szczególną uwagę zwraca się na krwawienia niezwiązane z operacją pomostowania aortalno-wieńcowego (Non-Coronary Artery Bypass Graft CABG), które były dokładnie monitorowane w ramach badania TRITON.3

W grupie pacjentów z niestabilną dławicą piersiową i zawałem mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST (UA/NSTEMI) oraz w ogólnej populacji pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym (ACS) odnotowano istotną statystycznie większą częstość występowania ciężkich krwawień według klasyfikacji TIMI niezwiązanych z operacją CABG w grupie otrzymującej prasugrel w porównaniu z grupą otrzymującą klopidogrel. Dotyczyło to również przypadków krwawień zagrażających życiu i krwawień śmiertelnych. Natomiast w podgrupie pacjentów z zawałem mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (STEMI) nie zaobserwowano istotnych różnic między obiema grupami.4

Analizując lokalizację krwawień, najczęstszym miejscem występowania samoistnych krwawień był przewód pokarmowy (1,7% dla prasugrelu i 1,3% dla klopidogrelu), natomiast krwawienia wtórne występowały najczęściej w miejscu nakłucia tętnicy (1,3% dla prasugrelu i 1,2% dla klopidogrelu).5

Szczegółowa analiza ryzyka krwawień

Poniżej przedstawiono tabelę podsumowującą częstość występowania krwawień niezwiązanych z operacją CABG w oparciu o dane z badania TRITON, z podziałem na typy krwawień według klasyfikacji TIMI oraz podgrupy pacjentów:

Zdarzenie Wszyscy pacjenci z ACS UA/NSTEMI STEMI
Prasugrel + ASA
(N = 6741)		 Klopidogrel + ASA
(N = 6716)		 Prasugrel + ASA
(N = 5001)		 Klopidogrel + ASA
(N = 4980)		 Prasugrel + ASA
(N = 1740)		 Klopidogrel + ASA
(N = 1736)
TIMI ciężkie krwawienia 2,2% 1,7% 2,2% 1,6% 2,2% 2,0%
Zagrażające życiu 1,3% 0,8% 1,3% 0,8% 1,2% 1,0%
Zakończone zgonem 0,3% 0,1% 0,3% 0,1% 0,4% 0,1%
Objawowe ICH (krwotok śródczaszkowy) 0,3% 0,3% 0,3% 0,3% 0,2% 0,2%
Wymagające stosowania leków działających inotropowo dodatnio 0,3% 0,1% 0,3% 0,1% 0,3% 0,2%
Wymagające interwencji chirurgicznej 0,3% 0,3% 0,3% 0,3% 0,1% 0,2%
Wymagające przetoczeń (≥4 jednostek) 0,7% 0,5% 0,6% 0,3% 0,8% 0,8%
TIMI niewielkie krwawienia 2,4% 1,9% 2,3% 1,6% 2,7% 2,6%

<sup data-drug="Sigrada" data-section="Działania niepożądane" title="Tabela 1: Krwawienia niezwiązane z operacją CABGa (% pacjentów) […] a Główne dodatkowe zdarzenia zgodne z definicją grupy badawczej TIMI (ang. Thrombolysis in Myocardial Infarction) b Stosowano odpowiednio inne standardowe terapie. c Krwotok śródczaszkowy lub każde inne klinicznie jawne krwawienie połączone ze zmniejszeniem stężenia hemoglobiny ≥ 5 g/dl. d Krwawienie zagrażające życiu stanowi podgrupę ciężkich krwawień według klasyfikacji TIMI i zawiera typy wypunktowane poniżej. Pacjenci mogli być zliczeni w więcej niż w jednym rzędzie. e ICH = krwotok śródczaszkowy. f Klinicznie jawne krwawienie połączone ze zmniejszeniem stężenia hemoglobiny ≥ 3 g/dl ale 6

Klasyfikacja krwawień TIMI

Dla lepszego zrozumienia danych przedstawionych w tabeli, warto wyjaśnić definicje krwawień według klasyfikacji TIMI (Thrombolysis in Myocardial Infarction):

  • Ciężkie krwawienie TIMI – krwotok śródczaszkowy lub każde inne klinicznie jawne krwawienie połączone ze zmniejszeniem stężenia hemoglobiny ≥ 5 g/dl.7
  • Krwawienie zagrażające życiu – stanowi podgrupę ciężkich krwawień według klasyfikacji TIMI i obejmuje krwawienia zakończone zgonem, objawowe krwotoki śródczaszkowe, krwawienia wymagające stosowania leków działających inotropowo dodatnio, krwawienia wymagające interwencji chirurgicznej, oraz krwawienia wymagające przetoczeń (≥4 jednostek).8
  • Niewielkie krwawienie TIMI – klinicznie jawne krwawienie połączone ze zmniejszeniem stężenia hemoglobiny ≥ 3 g/dl ale < 5 g/dl.<sup data-drug="Sigrada" data-section="Działania niepożądane" title="f Klinicznie jawne krwawienie połączone ze zmniejszeniem stężenia hemoglobiny ≥ 3 g/dl ale 9

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Ryzyko powikłań krwotocznych

Powikłania krwotoczne związane z leczeniem prasugrelem stanowią najpoważniejsze zagrożenie dla pacjentów. Szczególnie niebezpieczne są krwawienia zagrażające życiu, które występują z częstością 1,3% u pacjentów leczonych prasugrelem (w porównaniu do 0,8% w przypadku klopidogrelu).10

Krwawienia zakończone zgonem występują z częstością 0,3% w grupie prasugrelu i 0,1% w grupie klopidogrelu, co wskazuje na trzykrotnie wyższe ryzyko tego powikłania podczas leczenia prasugrelem.11

Krwotoki śródczaszkowe

Objawowe krwotoki śródczaszkowe (ICH) występują z taką samą częstością (0,3%) zarówno w grupie pacjentów leczonych prasugrelem, jak i klopidogrelem.12 Mimo takiej samej częstości występowania, krwotoki śródczaszkowe są niezwykle poważnym powikłaniem, które może prowadzić do trwałego uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego lub śmierci.

Krwawienia wymagające interwencji

Istotnym aspektem bezpieczeństwa stosowania prasugrelu jest występowanie krwawień wymagających dodatkowych interwencji medycznych:

  • Krwawienia wymagające stosowania leków działających inotropowo dodatnio – 0,3% dla prasugrelu vs 0,1% dla klopidogrelu13
  • Krwawienia wymagające interwencji chirurgicznej – 0,3% dla obu leków14
  • Krwawienia wymagające przetoczeń (≥4 jednostek) – 0,7% dla prasugrelu vs 0,5% dla klopidogrelu15

Krwawienia z przewodu pokarmowego

Jak wspomniano wcześniej, przewód pokarmowy jest najczęstszym miejscem występowania samoistnych krwawień, z częstością 1,7% dla prasugrelu i 1,3% dla klopidogrelu.16 Krwawienia z przewodu pokarmowego mogą mieć różne nasilenie – od łagodnych, które mogą pozostać niezauważone przez pacjenta, do ciężkich, które mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie życia.

Krwawienia w miejscu nakłucia tętnicy

Drugie co do częstości występowania są krwawienia wtórne w miejscu nakłucia tętnicy, które występują z częstością 1,3% dla prasugrelu i 1,2% dla klopidogrelu.17 Te krwawienia są ściśle związane z procedurą przezskórnej interwencji wieńcowej (PCI) i mogą być przyczyną powstania krwiaków, tętniaków rzekomych lub powikłań naczyniowo-nerwowych.

Porównanie ryzyka krwawień w różnych grupach pacjentów

Ryzyko poważnych krwawień związanych ze stosowaniem prasugrelu różni się w zależności od grupy pacjentów:

  • Pacjenci z UA/NSTEMI – występuje istotnie statystycznie wyższe ryzyko ciężkich krwawień TIMI podczas stosowania prasugrelu (2,2%) w porównaniu z klopidogrelem (1,6%).18
  • Pacjenci ze STEMI – nie zaobserwowano istotnych różnic w częstości występowania ciężkich krwawień TIMI między prasugrelem (2,2%) a klopidogrelem (2,0%).19

Tabela działań niepożądanych

Poniżej przedstawiono zbiorczą tabelę działań niepożądanych prasugrelu, ich opisy oraz częstość występowania:

Działanie niepożądane Opis Częstość występowania
Ciężkie krwawienia TIMI Krwotok śródczaszkowy lub każde inne klinicznie jawne krwawienie połączone ze zmniejszeniem stężenia hemoglobiny ≥ 5 g/dl 2,2% (wszystkie ACS)
Krwawienia zagrażające życiu Podgrupa ciężkich krwawień TIMI, obejmuje przypadki krwawień o wysokim ryzyku zgonu 1,3% (wszystkie ACS)
Krwawienia zakończone zgonem Krwawienia prowadzące bezpośrednio do śmierci pacjenta 0,3% (wszystkie ACS)
Objawowe krwotoki śródczaszkowe (ICH) Krwawienia do struktur wewnątrzczaszkowych, powodujące objawy neurologiczne 0,3% (wszystkie ACS)
Krwawienia wymagające stosowania leków inotropowych Krwawienia prowadzące do wstrząsu, wymagające wsparcia krążenia 0,3% (wszystkie ACS)
Krwawienia wymagające interwencji chirurgicznej Krwawienia, których opanowanie wymaga zabiegu operacyjnego 0,3% (wszystkie ACS)
Krwawienia wymagające przetoczeń ≥4 jednostek Krwawienia prowadzące do znacznej utraty krwi, wymagające masywnych transfuzji 0,7% (wszystkie ACS)
Niewielkie krwawienia TIMI Klinicznie jawne krwawienia ze zmniejszeniem stężenia hemoglobiny ≥ 3 g/dl, ale < 5 g/dl 2,4% (wszystkie ACS)
Krwawienia z przewodu pokarmowego Najczęstsze miejsce samoistnych krwawień 1,7%
Krwawienia w miejscu nakłucia tętnicy Najczęstsze miejsce krwawień wtórnych, związanych z procedurą PCI 1,3%

<sup data-drug="Sigrada" data-section="Działania niepożądane" title="Krwotok śródczaszkowy lub każde inne klinicznie jawne krwawienie połączone ze zmniejszeniem stężenia hemoglobiny ≥ 5 g/dl. […] Krwawienie zagrażające życiu stanowi podgrupę ciężkich krwawień według klasyfikacji TIMI i zawiera typy wypunktowane poniżej. […] Klinicznie jawne krwawienie połączone ze zmniejszeniem stężenia hemoglobiny ≥ 3 g/dl ale 20 21

Konsekwencje kliniczne działań niepożądanych

Działania niepożądane związane ze stosowaniem prasugrelu, zwłaszcza powikłania krwotoczne, mogą mieć poważne konsekwencje kliniczne dla pacjentów. Krwawienia ciężkie, a szczególnie zagrażające życiu, mogą prowadzić do:

  • Zwiększonej śmiertelności – ryzyko krwawień zakończonych zgonem jest trzykrotnie wyższe w przypadku prasugrelu (0,3%) w porównaniu z klopidogrelem (0,1%)22
  • Trwałych uszkodzeń neurologicznych w przypadku krwotoków śródczaszkowych
  • Wydłużenia hospitalizacji i konieczności dodatkowych interwencji medycznych, takich jak zabiegi chirurgiczne czy przetoczenia krwi
  • Konieczności odstawienia leku, co może zwiększyć ryzyko zdarzeń zakrzepowych

W kontekście tych zagrożeń, decyzja o zastosowaniu prasugrelu powinna być podejmowana po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka dla każdego pacjenta, z uwzględnieniem indywidualnych czynników ryzyka krwawień.23

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl