neuroendokrynny guz przewodu pokarmowego
Neuroendokrynne guzy przewodu pokarmowego (GEP-NET, gastroenteropancreatic neuroendocrine tumors) to heterogenna grupa nowotworów wywodzących się z komórek układu endokrynnego zlokalizowanych w przewodzie pokarmowym i trzustce. Wywodzą się one z komórek rozsianych w różnych narządach, które mają zdolność wydzielania hormonów i innych substancji biologicznie czynnych.
GEP-NET stanowią około 70% wszystkich nowotworów neuroendokrynnych. Najczęściej występują w jelicie cienkim (przede wszystkim w jelicie krętym), trzustce, wyrostku robaczkowym, odbytnicy i żołądku. Ich klasyfikacja opiera się na lokalizacji anatomicznej, stopniu zróżnicowania histologicznego i indeksie proliferacyjnym Ki-67, co determinuje stopień złośliwości.
Guzy te dzielą się na czynne hormonalnie (wydzielające substancje biologicznie czynne, wywołujące charakterystyczne zespoły objawów klinicznych) oraz nieczynne hormonalnie (niewydzielające hormonów lub wydzielające je w ilościach niewywołujących objawów). Przykładami zespołów związanych z czynnymi GEP-NET są: zespół rakowiaka, insulinoma, gastrinoma, glukagonoma czy VIPoma.
Diagnostyka GEP-NET obejmuje badania biochemiczne (oznaczanie markerów, np. chromograniny A, kwasu 5-hydroksyindolooctowego), obrazowe (tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, badania endoskopowe) oraz badania z wykorzystaniem radioizotopów (scyntygrafia receptorów somatostatynowych, PET/CT). Leczenie jest wielokierunkowe i może obejmować postępowanie chirurgiczne, terapię radioizotopową, bioterapię (analogi somatostatyny), chemioterapię oraz leczenie ukierunkowane molekularnie.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sandostatin LAR
Sandostatin LAR, zawierający oktreotyd octan, wymaga ścisłego monitorowania pacjentów, zwłaszcza z akromegalią, ze względu na ryzyko progresji guzów przysadki mózgowej, co może prowadzić do ubytków w polu widzenia. Leczenie skutkuje obniżeniem stężenia hormonu wzrostu (GH) i normalizacją IGF-1, co może przywrócić płodność u kobiet w wieku rozrodczym, dlatego konieczne jest stosowanie antykoncepcji. Należy regularnie kontrolować funkcję tarczycy i wątroby oraz monitorować ryzyko bradykardii, zwłaszcza u pacjentów przyjmujących beta-blokery, antagoniści kanałów wapniowych i leki regulujące gospodarkę wodno-elektrolitową. Kamica żółciowa jest częstym działaniem niepożądanym, mogącym prowadzić do zapalenia pęcherzyka i dróg żółciowych, co wymaga wykonywania USG pęcherzyka żółciowego przed terapią i co 6 miesięcy podczas leczenia.
akromegalia, antagonista kanałów wapniowych, antagonista receptorów beta-adrenergicznych, biegunka tłuszczowa, bradykardia, cukrzyca typu I, cukrzyca typu II, czynność tarczycy, czynność wątroby, glukagon, guz przysadki, hiperglikemia, hipoglikemia, hormon wzrostu, insulina, insulinoma, insulinopodobny czynnik wzrostu, kamica żółciowa, neuroendokrynny guz przewodu pokarmowego, oktreotyd, pęcherzyk żółciowy, witamina B12, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Okteva
Stosowanie oktreotydu wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko rozrostu guzów przysadki wydzielających hormon wzrostu, co może prowadzić do ubytków w polu widzenia. Konieczna jest regularna ocena czynności tarczycy i wątroby oraz kontrola parametrów krążeniowych, zwłaszcza w kontekście często występującej bradykardii i konieczności modyfikacji leków beta-adrenolitycznych, antagonistów kanałów wapniowych oraz leków regulujących gospodarkę wodno-elektrolitową. Ze względu na wysokie ryzyko kamicy żółciowej i powikłań takich jak zapalenie pęcherzyka żółciowego czy dróg żółciowych, zaleca się wykonanie USG pęcherzyka żółciowego przed terapią i co 6 miesięcy podczas stosowania oktreotydu o przedłużonym uwalnianiu.
akromegalia, antagonista kanałów wapniowych, antagonista receptorów beta-adrenergicznych, biegunka tłuszczowa, bradykardia, cukrzyca typu I, cukrzyca typu II, czynność tarczycy, guz insulinowy, guz przysadki wydzielający hormon wzrostu, hepatocyty, hiperglikemia, hipoglikemia, hormon wzrostu, insulinopodobny czynnik wzrostu 1, kamica żółciowa, leczenie przeciwcukrzycowe, neuroendokrynny guz przewodu pokarmowego, poposiłkowa tolerancja glukozy, rozrost guza, stężenie glukozy, test Schillinga, tolerancja glukozy, ultrasonografia pęcherzyka żółciowego, wchłanianie tłuszczów, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki