rapamycyna

Rapamycyna (sirolimus) to makrolidowy lek immunosupresyjny pierwotnie odkryty jako substancja przeciwgrzybicza, wyizolowana z bakterii Streptomyces hygroscopicus. Jej główny mechanizm działania polega na hamowaniu kinazy białkowej mTOR (mammalian target of rapamycin), kluczowego regulatora wzrostu i proliferacji komórek.

W praktyce klinicznej rapamycyna jest stosowana głównie w transplantologii do zapobiegania odrzucaniu przeszczepów narządów, szczególnie nerek. Wykazuje działanie immunosupresyjne poprzez hamowanie aktywacji limfocytów T oraz blokowanie ich proliferacji. W przeciwieństwie do inhibitorów kalcyneuryny (cyklosporyna, takrolimus), rapamycyna charakteryzuje się mniejszą nefrotoksycznością.

Poza zastosowaniem w transplantologii, rapamycyna znajduje zastosowanie w powlekanych stentach wieńcowych, gdzie hamuje proliferację komórek mięśni gładkich, zmniejszając ryzyko restenozy. Badania wskazują również na potencjalne zastosowanie rapamycyny w onkologii, leczeniu chorób autoimmunologicznych oraz jako związek o właściwościach przeciwstarzeniowych poprzez modulację procesów autofagii.

Najczęstsze działania niepożądane rapamycyny obejmują hipercholesterolemię, hipertriglicerydemię, leukopenie, małopłytkowość, zaburzenia gojenia ran oraz zwiększone ryzyko infekcji. Ze względu na profil działań niepożądanych oraz interakcje z innymi lekami, terapia rapamycyną wymaga regularnego monitorowania stężenia leku w surowicy oraz parametrów biochemicznych i hematologicznych.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl