absorpcja przeznaskórkowa
Absorpcja przeznaskórkowa (transdermal absorption) to proces, w którym substancje chemiczne przechodzą przez skórę i wnikają do układu krwionośnego. Jest to kluczowy mechanizm wykorzystywany w farmakoterapii przy stosowaniu leków w postaci plastrów, maści, kremów i innych form aplikacji zewnętrznej.
Proces absorpcji przeznaskórkowej przebiega wieloetapowo i zależy od właściwości fizykochemicznych substancji (masa cząsteczkowa, lipofilność, hydrofilność), struktury skóry pacjenta oraz od podłoża, w którym substancja jest zawieszona. Najważniejszą barierą dla absorpcji jest warstwa rogowa naskórka (stratum corneum), przez którą substancje mogą przenikać drogą międzykomórkową, wewnątrzkomórkową lub przydatkową.
W praktyce klinicznej absorpcja przeznaskórkowa jest wykorzystywana do podawania wielu leków, w tym opioidowych środków przeciwbólowych (fentanyl), hormonów (estrogeny, testosteron), leków przeciwnadciśnieniowych (klonidyna, nitrogliceryna) czy nikotyny w terapii uzależnień. Zaletami tej drogi podania są: omijanie efektu pierwszego przejścia przez wątrobę, możliwość utrzymania stałego stężenia leku we krwi oraz zwiększenie współpracy pacjenta dzięki nieinwazyjnej metodzie aplikacji.
Czynniki wpływające na skuteczność absorpcji przeznaskórkowej obejmują: miejsce aplikacji (różna grubość i ukrwienie skóry), stan skóry (uszkodzenia, choroby, wiek), temperaturę skóry oraz stosowanie promotorów wchłaniania, które mogą zwiększać przepuszczalność bariery skórnej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Sonol (21 mg + 21 mg + 2 mg)/ml
Produkt leczniczy Sonol, zawierający lewomentol (21 mg/ml), kwas salicylowy (21 mg/ml) oraz tymol (2 mg/ml), wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Ze względu na potencjalne działania niepożądane, zwłaszcza związane z kwasem salicylowym, który należy do niesteroidowych leków przeciwzapalnych i może negatywnie wpływać na rozwój płodu, preparat nie powinien być stosowany w tych grupach pacjentek, chyba że korzyści terapeutyczne przewyższają ryzyko. Absorpcja przeznaskórkowa substancji czynnych, szczególnie przy aplikacji na duże powierzchnie skóry, zwiększa ryzyko ekspozycji płodu. W przypadku kobiet karmiących, substancje czynne mogą przenikać do mleka matki, co wymaga ograniczenia stosowania leku do minimum i unikania aplikacji na okolice piersi oraz innych miejsc mających kontakt z dzieckiem.