lek parasympatykomimetyczny

Leki parasympatykomimetyczne (cholinomimetyczne) to grupa substancji naśladujących działanie układu przywspółczulnego. Ich działanie polega na pobudzaniu receptorów cholinergicznych, głównie muskarynowych (M1-M5), a niektóre z nich mogą również oddziaływać na receptory nikotynowe.

Mechanizm działania tych leków opiera się na naśladowaniu efektów acetylocholiny – naturalnego neuroprzekaźnika układu parasympatycznego. Mogą one działać bezpośrednio, aktywując receptory cholinergiczne (np. karbachol, betanechol) lub pośrednio, poprzez hamowanie enzymu acetylocholinesterazy, co prowadzi do zwiększenia stężenia acetylocholiny w synapsach (np. neostygmina, fizostygmina, donepezyl).

Wskazania do stosowania leków parasympatykomimetycznych obejmują: jaskrę (zmniejszają ciśnienie śródgałkowe), atonię pęcherza moczowego, miastenię (inhibitory acetylocholinesterazy), chorobę Alzheimera oraz odwrócenie blokady nerwowo-mięśniowej po znieczuleniu. Stosowane są również w diagnostyce astmy (próba prowokacyjna z metacholiną).

Działania niepożądane tych leków wynikają z nadmiernej stymulacji układu przywspółczulnego i obejmują: bradykardię, hipotensję, zwiększoną sekrecję gruczołów (ślinienie, pocenie), skurcz oskrzeli, zwiększoną perystaltykę jelit, nudności, wymioty oraz zwężenie źrenic. W przypadku przedawkowania może dojść do kryzy cholinergicznej, wymagającej podania atropiny jako antidotum.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl