inflamasomy
Inflamasomy to wielobiałkowe kompleksy cytoplazmatyczne, które stanowią kluczowy element wrodzonej odpowiedzi immunologicznej. Funkcjonują jako czujniki wewnątrzkomórkowe, rozpoznające sygnały zagrożenia pochodzące zarówno z zewnątrz organizmu (PAMP – patogen-associated molecular patterns), jak i z jego wnętrza (DAMP – damage-associated molecular patterns).
Główną funkcją inflamasomów jest aktywacja kaspazy-1, enzymu odpowiedzialnego za proteolityczne dojrzewanie prozapalnych cytokin – interleukiny 1β (IL-1β) i interleukiny 18 (IL-18). Proces ten prowadzi do indukcji silnej odpowiedzi zapalnej, a w niektórych przypadkach do piroptotycznej śmierci komórki. Najlepiej scharakteryzowanymi inflamasomami są NLRP3, NLRC4, AIM2 i NLRP1.
Dysregulacja aktywności inflamasomów wiąże się z patogenezą wielu chorób o podłożu zapalnym, w tym chorób autoimmunologicznych, metabolicznych i neurodegeneracyjnych. Szczególnie istotna jest rola inflamasomu NLRP3 w takich schorzeniach jak dna moczanowa, cukrzyca typu 2, miażdżyca, choroby zapalne jelit czy choroba Alzheimera. Z tego względu modulacja aktywności inflamasomów stanowi obiecujący cel terapeutyczny w leczeniu chorób zapalnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Miażdżyca – Patofizjologia i mechanizm
Miażdżyca jest przewlekłą chorobą zapalną tętnic, charakteryzującą się dysfunkcją śródbłonka, retencją i utlenianiem lipoprotein LDL, rekrutacją monocytów oraz formowaniem komórek piankowatych, co prowadzi do rozwoju blaszki miażdżycowej. Kluczowe mechanizmy patogenetyczne obejmują zmniejszoną biodostępność tlenku azotu (NO), stres oksydacyjny, aktywację czynników zapalnych (np. IL-1, TNF-α), ekspresję cząsteczek adhezji (VCAM-1, ICAM-1) oraz udział reaktywnych form tlenu (ROS). Hipercholesterolemia, zwłaszcza podwyższony poziom LDL-C, jest głównym czynnikiem ryzyka, sprzyjającym oksydacji LDL i aktywacji szlaków zapalnych, co potęguje progresję choroby. Procesy te prowadzą do proliferacji komórek mięśni gładkich, tworzenia pokrywy włóknistej oraz niestabilności blaszki, która może ulec pęknięciu, wywołując zakrzepicę i okluzję naczynia. Warto podkreślić, że poziom LDL-C jest kluczowym parametrem terapeutycznym, a intensywne obniżanie LDL-C koreluje z redukcją ryzyka zdarzeń sercowo-naczyniowych (ASCVD).
apolipoproteina B, białko C-reaktywne, białko chemotaktyczne monocytów, błona wewnętrzna, choroby sercowo-naczyniowe, cząsteczki adhezji międzykomórkowej, dysfunkcja śródbłonka, hipercholesterolemia, inflamasomy, interleukina-1, komórki dendrytyczne, komórki piankowate, lipoproteiny o niskiej gęstości, lizofosfatydylocholina, makrofagi, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, płytkopochodny czynnik wzrostu, przejście śródbłonkowo-mezenchymalne, rdzeń martwicy, reaktywne formy tlenu, smuga tłuszczowa, tlenek azotu, utlenione LDL, wazodylatacja, zmiany miażdżycowe