gruczolak przytarczycy
Gruczolak przytarczycy (adenoma przytarczycy) to łagodny guz wywodzący się z tkanki gruczołowej przytarczyc. Jest najczęstszą przyczyną pierwotnej nadczynności przytarczyc, stanowiąc około 80-85% przypadków tej patologii. Gruczolaki przytarczyc występują najczęściej jako pojedyncze zmiany, zazwyczaj w jednej z czterech przytarczyc.
Charakterystyczną cechą gruczolaka przytarczycy jest nadmierna, autonomiczna produkcja parathormonu (PTH), co prowadzi do hiperkalcemii. Klinicznie objawia się to zaburzeniami wielonarządowymi, w tym kamicą nerkową, osteoporozą, objawami żołądkowo-jelitowymi, neurologicznymi oraz sercowo-naczyniowymi. Klasyczna triada objawów to: „bóle kostne, kamienie nerkowe i dolegliwości brzuszne”.
Diagnostyka gruczolaka przytarczycy obejmuje oznaczenie stężenia wapnia i parathormonu w surowicy, badania obrazowe (USG, scyntygrafia MIBI, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny) oraz w wybranych przypadkach badania genetyczne. Leczeniem z wyboru jest selektywne chirurgiczne usunięcie zmienionej przytarczycy (paratyroidektomia), które w 95% przypadków prowadzi do wyleczenia.
Należy pamiętać, że gruczolaki przytarczyc mogą występować również w ramach zespołów mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej (MEN1, MEN2A), co wymaga rozszerzonej diagnostyki endokrynologicznej i potencjalnie genetycznej. Po skutecznym leczeniu operacyjnym konieczne jest monitorowanie stężenia wapnia, gdyż może wystąpić przejściowa hipokalcemia wymagająca suplementacji.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Imatinib LEK-AM 400 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne imatynibu przeprowadzone na szczurach, psach, małpach i królikach wykazały wielonarządową toksyczność, ze szczególnym uwzględnieniem hematologicznych zmian łagodnych do umiarkowanych oraz uszkodzeń wątroby i nerek. U psów obserwowano ciężkie uszkodzenia wątroby po 2-tygodniowej ekspozycji, natomiast u małp stwierdzono nefrotoksyczność z podwyższonymi wartościami BUN i kreatyniny. Długotrwałe podawanie imatynibu wiązało się ze zwiększoną podatnością na zakażenia oportunistyczne. W badaniu 39-tygodniowym u małp ustalono NOAEL na poziomie 15 mg/kg mc., co odpowiada około 1/3 maksymalnej dawki klinicznej u ludzi (800 mg). Imatynib nie wykazał jednoznacznego działania genotoksycznego in vivo, jednak w testach in vitro zaobserwowano klastogenność w komórkach ssaków oraz mutagenność produktów pośrednich procesu produkcji. Wpływ na płodność u samców szczurów obejmował zmniejszenie masy jąder i najądrzy oraz obniżenie ruchliwości plemników przy dawce 60 mg/kg mc., zbliżonej do maksymalnej dawki klinicznej, natomiast u samic dawki ≥ 60 mg/kg mc. powodowały zwiększoną utratę poimplantacyjną płodów i zmniejszenie liczby żywych potomków.
aberracja chromosomowa, aminotransferaza, azot mocznikowy we krwi, brodawczak gruczołu napletkowego, brodawczak pęcherza moczowego, działanie hepatotoksyczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, enzym wątrobowy, gruczolak nerki, gruczolak przytarczycy, gruczolakorak jelita cienkiego, kardiomiopatia, martwica komórek wątrobowych, martwica przewodów żółciowych, niewydolność serca, ogniskowa mineralizacja, przepuklina mózgowa, przerost mięśnia sercowego, przewlekła choroba nerek, rozrost nabłonka brodawek nerkowych, rozrost przewodów żółciowych, rozstrzeń jam serca, rozszerzenie cewek nerkowych, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, utrata poimplantacyjna płodu, wydzielina z pochwy, zakażenie oportunistyczne, zwyrodnienie cewek nerkowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Imatenil 400 mg
Dane przedkliniczne dotyczące imatynibu wskazują na wielonarządową toksyczność zależną od gatunku i dawki. U szczurów i psów głównym narządem docelowym była wątroba, gdzie obserwowano łagodne do umiarkowanego zwiększenie aktywności aminotransferaz, obniżenie poziomu triglicerydów, cholesterolu oraz białka całkowitego i albumin. U psów stwierdzono ciężkie uszkodzenia wątroby, w tym martwicę komórek i przewodów żółciowych. U małp dominowały zmiany nerkowe, takie jak mineralizacja, zwyrodnienie cewek oraz wzrost stężenia BUN i kreatyniny. Długotrwałe podawanie imatynibu wiązało się ze zwiększoną podatnością na zakażenia oportunistyczne. Poziom NOAEL u małp ustalono na 15 mg/kg, co odpowiada około 1/3 maksymalnej dawki klinicznej u ludzi (800 mg). W badaniach genotoksyczności imatynib wykazywał działanie klastogenne in vitro na komórkach ssaków, natomiast testy in vivo i bakteryjne były negatywne. Obecność mutagennych produktów pośrednich w produkcie końcowym wymaga dalszej uwagi.
aberracja chromosomowa, albuminy, aminotransferazy, azot mocznikowy, białko całkowite, brodawczak, brodawczak pęcherza moczowego, cholesterol, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, gruczolak przytarczycy, gruczolakorak jelita cienkiego, guz nadnercza, guz nerki, kardiomiopatia, kreatynina, malaria, martwica komórek wątrobowych, martwica przewodów żółciowych, mineralizacja tkanek, niewydolność serca, NOAEL, organogeneza, przepuklina mózgowa, przerost mięśnia sercowego, przewlekła choroba nerek, rozrost nabłonka przejściowego, rozrost przewodów żółciowych, rozstrzeń jam serca, rozszerzenie cewek nerkowych, spermatogeneza, szpik kostny, triglicerydy, uszkodzenie nerek, uszkodzenie wątroby, utrata poimplantacyjna, zakażenie oportunistyczne, zmiany hematologiczne, zwyrodnienie cewek nerkowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Imatinib Altan 100 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne imatynibu przeprowadzone na szczurach, psach, małpach i królikach wykazały wielonarządową toksyczność, ze szczególnym uwzględnieniem układu krwiotwórczego, wątroby i nerek. Zmiany hematologiczne o nasileniu od łagodnego do umiarkowanego oraz zaburzenia w szpiku kostnym obserwowano u szczurów, psów i małp. Wątroba psów wykazywała ciężkie uszkodzenia po 2-tygodniowej ekspozycji, w tym martwicę hepatocytów i przewodów żółciowych. U małp stwierdzono uszkodzenia nerek z mineralizacją i zwyrodnieniem cewek nerkowych oraz wzrost stężenia BUN i kreatyniny. Długotrwałe stosowanie imatynibu wiązało się ze zwiększoną częstością zakażeń oportunistycznych. Dawka NOAEL u małp wyniosła 15 mg/kg, co odpowiada około 1/3 maksymalnej dawki klinicznej u ludzi (800 mg). Potencjał genotoksyczny był negatywny w większości testów in vitro i in vivo, z wyjątkiem klastogenności w komórkach jajnika chomika oraz mutagenności dwóch produktów pośrednich w teście Amesa i na komórkach chłoniaka mysiego.
aberracja chromosomowa, agenezja kości czaszki, aminotransferaza, azot mocznikowy, brodawczak, brodawczak pęcherza moczowego, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, enzym wątrobowy, genotoksyczność, gruczolak przytarczycy, gruczolakorak jelita cienkiego, guz nadnercza, guz nowotworowy, kardiomiopatia, malaria, martwica przewodów żółciowych, martwica wątroby, masa jąder, niewydolność serca, ogniskowa mineralizacja, parametr hematologiczny, przepuklina mózgowa, przerost mięśnia sercowego, przewlekła choroba nerek, rak nerki, rak żołądka, rozrost przewodów żółciowych, rozstrzeń serca, rozszerzenie cewek nerkowych, ruchliwość plemników, spermatogeneza, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksykologia, układ krwiotwórczy, uszkodzenie nerek, utrata poimplantacyjna, zakażenie oportunistyczne, zwyrodnienie cewek nerkowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Meaxin 400 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne imatynibu przeprowadzone na różnych gatunkach zwierząt (szczury, psy, małpy, króliki) wykazały, że lek wywołuje łagodne do umiarkowanych zmiany hematologiczne oraz toksyczność wątroby i nerek. U psów obserwowano ciężkie uszkodzenia wątroby po 2-tygodniowym podawaniu, natomiast u małp stwierdzono uszkodzenia nerek z podwyższonymi wartościami BUN i kreatyniny. Długotrwałe stosowanie wiązało się ze zwiększoną częstością zakażeń oportunistycznych. Dawka NOAEL u małp wyniosła 15 mg/kg, co odpowiada około 1/3 maksymalnej dawki klinicznej u ludzi (800 mg). Imatynib wykazał zróżnicowany potencjał genotoksyczny – negatywny w teście Amesa i mikrojądrowym u szczurów, ale pozytywny w teście klastogennym na komórkach jajnika chomika chińskiego. Ponadto, niektóre produkty pośrednie procesu produkcji wykazały mutagenność. Wpływ na płodność obejmował zmniejszenie masy jąder i ruchliwości plemników u samców szczurów przy dawce 60 mg/kg oraz zwiększoną utratę płodów u samic przy tej samej dawce, co jest zbliżone do maksymalnej dawki klinicznej w przeliczeniu na powierzchnię ciała.
aberracje chromosomowe, albuminy, aminotransferazy, azot mocznikowy we krwi, białko całkowite, brodawczak gruczołu napletkowego, brodawczak pęcherza moczowego, cholesterol, działanie genotoksyczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, enzymy wątrobowe, gruczolak nerek, gruczolak przytarczycy, gruczolakorak jelita cienkiego, guz rdzenia nadnerczy, hiperplazja przewodów żółciowych, jądra i najądrza, kardiomiopatia, kreatynina, malaria, martwica komórek wątrobowych, martwica przewodów żółciowych, niewydolność serca, ogniskowa mineralizacja, organogeneza, potencjał genotoksyczny, przepuklina mózgowa, przerost mięśnia sercowego, przewlekła choroba nerek, rozrost nabłonka brodawek nerkowych, rozstrzeń jam serca, rozszerzenie kanalików nerkowych, rozwój przed- i pourodzeniowy, szpik kostny, toksyczność po podaniu wielokrotnym, triglicerydy, układ krwiotwórczy, uszkodzenie nerek, uszkodzenie wątroby, zakażenia oportunistyczne, zmiany hematologiczne, zmiany histopatologiczne, zmniejszenie spermatogenezy, zwyrodnienie kanalików nerkowych - Leksykon substancji czynnych
Imatynib – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Imatynib przeszedł szerokie badania toksykologiczne na różnych gatunkach zwierząt, w tym szczurach, psach, małpach i królikach, które wykazały zmiany hematologiczne o nasileniu od łagodnego do umiarkowanego oraz uszkodzenia narządów docelowych, takich jak wątroba (u psów ciężkie uszkodzenia z martwicą i rozrostem przewodów żółciowych) oraz nerki (u małp mineralizacja i zwyrodnienia cewek nerkowych, wzrost BUN i kreatyniny). Długotrwałe podawanie imatynibu wiązało się ze zwiększoną częstością zakażeń oportunistycznych. Dawka NOAEL u małp ustalona została na 15 mg/kg mc., co odpowiada około 1/3 maksymalnej dawki klinicznej u ludzi (800 mg). Badania genotoksyczności wykazały brak działania mutagennego in vivo, jednak w testach in vitro stwierdzono działanie klastogenne oraz mutagenne produkty pośrednie obecne w produkcie końcowym. Wpływ na płodność obejmował zmniejszenie masy jąder i ruchliwości plemników u samców szczurów przy dawce 60 mg/kg, a u samic zwiększenie poimplantacyjnych strat płodów i zmniejszenie liczby żywych płodów przy tej samej dawce. Działanie teratogenne obserwowano u szczurów przy dawkach ≥ 100 mg/kg, obejmujące defekty kostne czaszki i przepuklinę mózgową.
aberracja chromosomowa, azot mocznikowy, badanie genotoksyczności, badanie rakotwórcze, brodawczak gruczołu napletkowego, brodawczak pęcherza moczowego, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, enzym wątrobowy, gruczolak nerek, gruczolak przytarczycy, gruczolakorak jelita cienkiego, imatynib, kardiomiopatia, martwica przewodów żółciowych, martwica wątroby, niewydolność serca, ogniskowa mineralizacja, parametry hematologiczne, przepuklina mózgowa, przerost mięśnia sercowego, rozrost przewodów żółciowych, rozstrzeń jam serca, spermatogeneza, szpik kostny, utrata poimplantacyjna płodu, zakażenie oportunistyczne, zmiany hematologiczne, zwyrodnienie cewek nerkowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Meaxin 100 mg
Profil bezpieczeństwa imatynibu został szczegółowo oceniony w badaniach przedklinicznych na szczurach, psach, małpach i królikach. Zaobserwowano toksyczne działanie na układ krwiotwórczy (łagodne do umiarkowanego zmiany hematologiczne i zmiany w szpiku kostnym), wątrobę (zwiększona aktywność aminotransferaz, ciężkie uszkodzenia u psów po 2 tygodniach), nerki (ogniskowa mineralizacja i nefroza u małp, rozrost nabłonka u szczurów przy dawce ≥6 mg/kg przez 13 tygodni) oraz układ odpornościowy (zwiększona częstość zakażeń oportunistycznych). Poziom NOAEL u małp ustalono na 15 mg/kg, co odpowiada około 1/3 maksymalnej dawki stosowanej u ludzi (800 mg). Ocena genotoksyczności wykazała brak działania genotoksycznego w większości testów in vitro i in vivo, z wyjątkiem działania klastogennego w komórkach jajnika chomika chińskiego oraz mutagenności dwóch produktów pośrednich procesu wytwarzania. W badaniach reprodukcyjnych u samców szczurów dawka 60 mg/kg (zbliżona do maksymalnej dawki klinicznej) powodowała zmniejszenie masy jąder i najądrzy oraz obniżenie ruchliwości plemników, a u samic dawki ≥30 mg/kg powodowały zmniejszenie spermatogenezy i zwiększoną utratę poimplantacyjną płodów. Działanie teratogenne obserwowano u szczurów przy dawkach ≥100 mg/kg, obejmujące m.in. brak kości czaszki i przepuklinę mózgową.
aberracja chromosomowa, aminotransferazy, azot mocznikowy, badanie przedkliniczne, brodawczak pęcherza moczowego, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, gruczolak nerek, gruczolak przytarczycy, gruczolakorak jelita cienkiego, guz rdzenia nadnerczy, hiperplazja przewodów żółciowych, imatynib, kardiomiopatia, martwica komórek wątrobowych, martwica przewodów żółciowych, mineralizacja ogniskowa, nefroza cewek nerkowych, niewydolność serca, przepuklina mózgowa, przerost mięśnia sercowego, przewlekła choroba nerek, rozstrzeń jam serca, rozszerzenie cewek nerkowych, szpik kostny, test Amesa, test chłoniaka mysiego, toksyczność leku, układ krwiotwórczy, zakażenie oportunistyczne, zmiany hematologiczne, zmiany histopatologiczne