presenilina 1
Presenilina 1 (PSEN1) jest kluczowym białkiem wchodzącym w skład kompleksu gamma-sekretazy, który odgrywa fundamentalną rolę w proteolitycznym przetwarzaniu białka prekursorowego amyloidu (APP). Aktywność tego enzymu prowadzi do powstawania beta-amyloidu, peptydowego produktu o kluczowym znaczeniu w patogenezie choroby Alzheimera.
Mutacje w genie kodującym presenilinę 1, zlokalizowanym na chromosomie 14, stanowią najczęstszą przyczynę rodzinnej postaci choroby Alzheimera o wczesnym początku (EOFAD). Dotychczas zidentyfikowano ponad 200 różnych mutacji tego genu, które prowadzą do zaburzenia funkcji białka i zwiększenia produkcji patogennych form beta-amyloidu Aβ42.
Badania genetyczne w kierunku mutacji PSEN1 mają istotne znaczenie diagnostyczne u pacjentów z wczesnym początkiem choroby Alzheimera (przed 65. rokiem życia) oraz rodzinnym występowaniem schorzenia. Wykrycie patogennej mutacji PSEN1 pozwala na postawienie pewnego rozpoznania i umożliwia poradnictwo genetyczne dla członków rodziny obciążonych zwiększonym ryzykiem zachorowania.
Powiązane wpisy
-
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba Alzheimera (AD) jest najczęstszą przyczyną demencji, odpowiadającą za 60-80% przypadków, z około 50 milionami chorych na świecie i prognozowanym wzrostem do 131 milionów do 2050 roku. Patologicznie charakteryzuje się obecnością zewnątrzkomórkowych blaszek amyloidowych złożonych z amyloidu β (Aβ), wewnątrzkomórkowych splątków neurofibrylarnych (NFT) z hiperfosforylowanego białka tau, utratą neuronów i synaps, glejozą oraz reakcją zapalną mózgu. Dominującą hipotezą patogenezy jest hipoteza amyloidowa, zakładająca, że nadmierna produkcja i agregacja toksycznych oligomerów Aβ42, powstających w wyniku nieprawidłowego przetwarzania białka prekursorowego amyloidu (APP) przez β-sekretazę (BACE1) i γ-sekretazę, inicjuje kaskadę neurodegeneracyjną. Mutacje w genach APP, PSEN1 i PSEN2 prowadzą do rodzinnej formy AD (FAD) z wczesnym początkiem. Równolegle, hiperfosforylacja tau przez kinazy GSK3β i CDK5 powoduje destabilizację mikrotubul, agregację tau w NFT i koreluje z postępem klinicznym choroby. Interakcje między patologią Aβ i tau nasilają neurodegenerację, a neuroinflammacja z aktywacją mikrogleju i astrocytów oraz stres oksydacyjny dodatkowo przyczyniają się do progresji AD.
acetylocholina, autofagia, bariera krew-mózg, białko prekursorowe amyloidu, białko tau, blaszka amyloidowa, choroba Alzheimera, choroba neurodegeneracyjna, cytokiny prozapalne, długotrwałe wzmocnienie synaptyczne, dysfunkcja mitochondriów, ekscytotoksyczność glutaminianowa, funkcje poznawcze, glejoza, hipoteza cholinergiczna, inhibitor acetylocholinoesterazy, jądro podstawne Meynerta, kinaza CDK5, mikroglej, neuroinflammacja, otępienie, plastyczność synaptyczna, płyn mózgowo-rdzeniowy, presenilina 1, presenilina 2, przeciwciało monoklonalne, reakcja zapalna, reaktywne formy azotu, reaktywne formy tlenu, splątki neurofibrylarne, stres oksydacyjny, system glimfatyczny, transport aksonalny, upośledzenie pamięci, utrata neuronów, zmiany naczyniowe, γ-sekretaza -
Leksykon chorób i schorzeń
Atrofia korowa tylna (PCA) to rzadkie, postępujące schorzenie neurodegeneracyjne, które przede wszystkim dotyka kory potylicznej i ciemieniowej, prowadząc do zaburzeń funkcji wzrokowo-przestrzennych, praksji i umiejętności piśmienniczych, przy względnym zachowaniu pamięci i funkcji językowych. PCA jest najczęściej związana z patologią choroby Alzheimera (ponad 80% przypadków), jednak różni się od typowej AD lokalizacją i rozkładem zmian neurodegeneracyjnych – dominują zmiany w tylnej części mózgu, szczególnie w płatach potylicznym, ciemieniowym i skroniowym, co potwierdzają badania MRI i PET. Charakterystyczne dla PCA są obniżone poziomy amyloidu-β (Aβ42) oraz podwyższone poziomy całkowitego tau (T-tau) i fosforylowanego tau (P-tau181) w płynie mózgowo-rdzeniowym, a także zwiększona gęstość płytek amyloidowych i splątków neurofibrylarnych w obszarach potyliczno-ciemieniowych. Mutacje genetyczne, m.in. w PSEN1, PSEN2, PRNP, MAPT i GRN, mogą predysponować do rozwoju PCA, a nowo opisana mutacja I211M w PSEN1 wpływa na funkcję kompleksu γ-sekretazy, co może mieć znaczenie patogenetyczne.
agnozja palców, agnozja wzrokowa, agrafia, akalkulia, angiografia optycznej koherentnej tomografii, ataksja optyczna, atrofia korowa, atrofia korowa tylna, białko prionowe, białko tau, biomarkery płynu mózgowo-rdzeniowego, choroba Creutzfeldta-Jakoba, choroba prionowa, dystonia, hipometabolizm, kryteria diagnostyczne, mioklonie, mutacja genetyczna, otępienie z ciałami Lewy’ego, parkinsonizm, płat ciemieniowy, płat potyliczny, płat skroniowy, płytka amyloidowa, presenilina 1, presenilina 2, schorzenie neurodegeneracyjne, splątki neurofibrylarne, zanik mózgu, zespół Balinta, zespół Bensona, zespół Gerstmanna, zespół kliniczny, zespół korowo-podstawny, złogi amyloidu, zwyrodnienie korowo-podstawne
