Atrofia korowej tylna
Patofizjologia i mechanizm
Atrofia korowa tylna (PCA) to rzadkie, postępujące schorzenie neurodegeneracyjne, które przede wszystkim dotyka kory potylicznej i ciemieniowej, prowadząc do zaburzeń funkcji wzrokowo-przestrzennych, praksji i umiejętności piśmienniczych, przy względnym zachowaniu pamięci i funkcji językowych. PCA jest najczęściej związana z patologią choroby Alzheimera (ponad 80% przypadków), jednak różni się od typowej AD lokalizacją i rozkładem zmian neurodegeneracyjnych – dominują zmiany w tylnej części mózgu, szczególnie w płatach potylicznym, ciemieniowym i skroniowym, co potwierdzają badania MRI i PET. Charakterystyczne dla PCA są obniżone poziomy amyloidu-β (Aβ42) oraz podwyższone poziomy całkowitego tau (T-tau) i fosforylowanego tau (P-tau181) w płynie mózgowo-rdzeniowym, a także zwiększona gęstość płytek amyloidowych i splątków neurofibrylarnych w obszarach potyliczno-ciemieniowych. Mutacje genetyczne, m.in. w PSEN1, PSEN2, PRNP, MAPT i GRN, mogą predysponować do rozwoju PCA, a nowo opisana mutacja I211M w PSEN1 wpływa na funkcję kompleksu γ-sekretazy, co może mieć znaczenie patogenetyczne.
- Patofizjologia atrofii korowej tylnej
- Przyczyny i czynniki patogenetyczne
- Patologia molekularna i komórkowa
- Różnice w dystrybucji zmian patologicznych między PCA a typową AD
- Biomarkery i diagnostyka molekularna
- Mechanizmy selektywnej wrażliwości obszarów tylnych mózgu
- Specyficzna lokalizacja zmian patologicznych
- Mechanizmy neurodegeneracji w PCA
- Rola czynników genetycznych w selektywnej wrażliwości
- Wpływ czynników patofizjologicznych na obraz kliniczny
- Mechanizmy progresji choroby
- Progresja zmian patologicznych
- Ewolucja objawów klinicznych
- Różnice w progresji choroby w zależności od patologii podstawowej
- Prognostyka i oczekiwana progresja
- Biomarkery i mechanizmy molekularne
- Biomarkery w płynie mózgowo-rdzeniowym
- Biomarkery neuroobrazowe
- Molekularne mechanizmy neurodegeneracji
- Markery upośledzeń zmysłowych
- Znaczenie PCA dla zrozumienia mechanizmów patogenetycznych choroby Alzheimera
Patofizjologia atrofii korowej tylnej
Atrofia korowa tylna (ang. posterior cortical atrophy, PCA), zwana również zespołem Bensona, jest rzadkim, heterogenicznym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym, które w pierwszej kolejności dotyka kory potylicznej i ciemieniowej, prowadząc do zaburzeń zdolności wizualno-przestrzennych, wizualno-percepcyjnych, praksji oraz umiejętności piśmienniczych.12 Choroba charakteryzuje się postępującym obumieraniem komórek mózgowych w tylnej części mózgu, która odpowiada za przetwarzanie informacji wzrokowych i rozumowanie przestrzenne.3
Chociaż PCA jest często uznawana za wizualny wariant choroby Alzheimera (AD), stanowi odrębny zespół kliniczny.4 W przeciwieństwie do typowej postaci AD, pacjenci z PCA mają zazwyczaj dobrze zachowaną pamięć, zdolności językowe, wgląd w chorobę oraz większy stopień zaniku tylnej części mózgu widoczny w badaniu MRI.5
Przyczyny i czynniki patogenetyczne
Dokładna etiologia atrofii korowej tylnej pozostaje nieznana, a jednoznacznie przyjęte kryteria diagnostyczne dla tej choroby nie zostały w pełni ustalone.67 W zdecydowanej większości przypadków (ponad 80%) podłożem patologicznym PCA jest choroba Alzheimera, dlatego też często określa się ją jako „wizualny wariant AD”.89 Niemniej jednak, inne schorzenia neurologiczne mogą również prowadzić do PCA, w tym:
- Otępienie z ciałami Lewy’ego (DLB)1011
- Zwyrodnienie korowo-podstawne (CBD)1213
- Choroba prionowa (w tym choroba Creutzfeldta-Jakoba i rodzinna bezsenność śmiertelna)1415
- Podkorowa glioza16
Najnowsze badania wskazują, że PCA może być związana z mutacjami genetycznymi w kilku genach, w tym:
- Gen preseniliny 1 (PSEN1) i preseniliny 2 (PSEN2)1718
- Gen białka prionowego (PRNP)1920
- Gen białka tau związanego z mikrotubulami (MAPT)2122
- Gen progranulin (GRN)2324
Niedawno opisano przypadek pacjenta z PCA posiadającego nową mutację I211M w genie preseniliny 1, która może wpływać na interakcję między presenilin 1 a białkiem wzmacniającym presenilin 1-2 (PEN-2) w kompleksie γ-sekretazy.2526
Patologia molekularna i komórkowa
Na poziomie molekularnym PCA charakteryzuje się podobnymi zmianami patologicznymi jak choroba Alzheimera, jednak z odmienną dystrybucją przestrzenną. Badania pośmiertne wykazały, że w PCA pierwotnie zajęte są korowe obszary wzrokowe i obszary asocjacyjne wzroku, w przeciwieństwie do typowej AD, gdzie zmiany początkowo lokalizują się w przyśrodkowej części płata skroniowego.27
Kluczowe zmiany patologiczne obejmują:
- Obecność płytek amyloidowych i splątków neurofibrylarnych2829
- Zwiększoną gęstość płytek starczych i splątków neurofibrylarnych w obszarze potyliczno-ciemieniowym w porównaniu do regionów czołowych3031
- Postępującą utratę neuronów i synaps32
- Zmiany w biomarkerach płynu mózgowo-rdzeniowego (CSF), w tym poziomy Aβ42, T-tau i P-tau podobne do obserwowanych w chorobie Alzheimera3334
W przeciwieństwie do typowej AD, w PCA występuje większy zanik kory i utrata istoty szarej w regionach tylnych, szczególnie w płatach potylicznym, ciemieniowym i skroniowym, podczas gdy w chorobie Alzheimera typowo obserwuje się więcej uszkodzeń w korze przedczołowej i hipokampie.35
Różnice w dystrybucji zmian patologicznych między PCA a typową AD
Istnieje wyraźna różnica w rozkładzie płytek starczych i splątków neurofibrylarnych w atrofii korowej tylnej w porównaniu do typowej choroby Alzheimera.36 Wykazano, że w PCA występuje większa gęstość tych zmian patologicznych w regionie potyliczno-ciemieniowym niż w obszarach czołowych.37
W badaniach z wykorzystaniem zaawansowanych technik neuroobrazowania wykazano, że:
- Pacjenci z PCA wykazują większy zanik w prawej korze skroniowo-potylicznej w porównaniu do pacjentów z tAD38
- W PCA początkowo obszary hipometaboliczne znajdują się w pierwotnej korze wzrokowej i korze asocjacyjnej wzroku, podczas gdy w tAD najwcześniejsze obszary hipometaboliczne występują w korze zakrętu obręczy i strukturach przyśrodkowo-skroniowych39
- Pacjenci z PCA wykazują większą objętość prawego hipokampa w porównaniu z pacjentami z tAD40
- Objętość istoty szarej obustronnych płatów ciemieniowych i potylicznych jest mniejsza u pacjentów z PCA, a znaczący hipometabolizm obserwuje się w obustronnych płatach ciemieniowych i potylicznych, szczególnie w prawym połączeniu potyliczno-skroniowym41
Biomarkery i diagnostyka molekularna
Badania biomarkerów w PCA dostarczają istotnych informacji na temat patofizjologii schorzenia:
- Poziomy biomarkerów w płynie mózgowo-rdzeniowym (Aβ42, T-tau i P-tau181) wykazują podobne zmiany w PCA jak w AD, potwierdzając, że PCA jest typowo związana z patologią Alzheimera4243
- Typowo obserwuje się obniżony poziom CSF amyloidu-β (Aβ) oraz zwiększone poziomy zarówno całkowitego, jak i fosforylowanego tau44
- Dystrybucja złogów amyloidu obserwowana w PET amyloidowym jest zazwyczaj rozległa i bardzo podobna do tej u pacjentów z typową chorobą Alzheimera45
- Pacjenci z PCA mają więcej patologii tau w tylnych częściach mózgu zaangażowanych w przetwarzanie informacji wizualno-przestrzennych w porównaniu do pacjentów z innymi prezentacjami AD, co może czynić ich lepszymi kandydatami do terapii anty-tau46
Najnowsze badania z wykorzystaniem angiografii optycznej koherentnej tomografii (OCTA) wykazały, że pacjenci z PCA wykazują podobne wzorce zaburzeń w strukturze dna oka i sieci mikronaczyniowej jak pacjenci z AD, co sugeruje potencjalną wartość OCTA jako nieinwazyjnej metody wykrywania zarówno AD, jak i PCA.4748
Mechanizmy selektywnej wrażliwości obszarów tylnych mózgu
Jednym z najistotniejszych pytań dotyczących patofizjologii PCA jest to, dlaczego choroba selektywnie dotyka tylne obszary kory mózgowej, zwłaszcza te odpowiedzialne za przetwarzanie informacji wzrokowych.49 Zrozumienie tego mechanizmu jest kluczowe zarówno dla zapewnienia lepszej opieki nad pacjentami, jak i dla zrozumienia procesów leżących u podstaw choroby Alzheimera.50
Specyficzna lokalizacja zmian patologicznych
W PCA zmiany neurodegeneracyjne koncentrują się w obrębie:5152
- Kory potylicznej – odpowiedzialnej za podstawowe przetwarzanie informacji wzrokowych
- Kory ciemieniowej – zaangażowanej w integrację informacji przestrzennych i lokalizację obiektów
- Połączeń potyliczno-skroniowych – istotnych dla rozpoznawania obiektów
- Obszarów asocjacyjnych wzroku – ważnych dla złożonego przetwarzania informacji wizualnych
Badania neuroobrazowe wykazały, że u pacjentów z PCA występuje predominacja zaniku/hipometabolizmu/hipoperfuzji w regionach potyliczno-ciemieniowych lub potyliczno-skroniowych.53 Taki wzorzec zmian prowadzi do specyficznych objawów klinicznych, takich jak zaburzenia zdolności wizualno-przestrzennych i wizualno-percepcyjnych, przy względnym oszczędzeniu pamięci epizodycznej.54
Mechanizmy neurodegeneracji w PCA
Chociaż dokładne mechanizmy selektywnej wrażliwości tylnych obszarów kory mózgowej w PCA nie są w pełni poznane, kilka hipotez może wyjaśniać to zjawisko:
- Specyficzna dystrybucja patologii amyloidowej i tau – W PCA obserwuje się zwiększone stężenie płytek amyloidowych i splątków neurofibrylarnych w obszarach potyliczno-ciemieniowych w porównaniu z regionami czołowymi, co może wyjaśniać dominujące objawy wzrokowe i przestrzenne.55
- Zaburzenia w transmisji sygnałów elektrycznych – Utrata neuronów, splątki neurofibrylarne i zaburzenia syntezy białek przyczyniają się do zakłóceń w transmisji sygnałów elektrycznych, które wspierają przetwarzanie i integrację informacji wzrokowych.56
- Selektywna wrażliwość sieci neuronalnych – Badania sugerują, że w PCA dochodzi do selektywnego uszkodzenia sieci neuronalnych odpowiedzialnych za przetwarzanie informacji wzrokowych, co może być związane z różnicami w ekspresji genów, metabolizmie energetycznym lub wrażliwości na stres oksydacyjny w tych regionach.57
- Wczesne zmiany w korze wzrokowej – Przy zachowanych funkcjach pamięci, wczesne zmiany neurodegeneracyjne w pierwotnej korze wzrokowej i obszarach asocjacyjnych prowadzą do specyficznego fenotypu klinicznego PCA.58
Badania wykorzystujące zaawansowane techniki neuroobrazowania funkcjonalnego wykazały, że deficyty w postrzeganiu kształtów 3D z cieniowania w PCA są związane z ubytkiem objętości w prawej tylnej dolnej korze skroniowej.59 Wyniki te są zgodne z modelami neuropsychologicznymi funkcjonalnej anatomii przetwarzania kształtów 3D.60
Rola czynników genetycznych w selektywnej wrażliwości
Coraz więcej dowodów wskazuje na udział czynników genetycznych w patogenezie PCA:
- Mutacje w genie preseniliny 1 (PSEN1) mogą wpływać na funkcję γ-sekretazy, co jest związane z rodzinną, wczesną postacią choroby Alzheimera.61
- Opisano przypadek pacjenta z klinicznie zdiagnozowaną PCA posiadającego mutację I211M w PSEN1, która może zmieniać interakcję między presenilin 1 (PS1) a białkiem wzmacniającym PS1-2 (PEN-2), jego partnerem w kompleksie γ-sekretazy.62
- Polimorfizm rs5848 w genie progranulin (GRN) może być związany z wariantem PCA w zespole korowo-podstawnym (CBS).63
Identyfikacja wspólnych i rozbieżnych genetycznych (i środowiskowych) czynników ryzyka dla atrofii korowej tylnej i typowej choroby Alzheimera, w połączeniu z neuroobrazowaniem, badaniem płynu mózgowo-rdzeniowego i innymi biomarkerami, może dostarczyć fundamentalnych informacji na temat patogenezy choroby Alzheimera.64
Wpływ czynników patofizjologicznych na obraz kliniczny
Obraz kliniczny PCA jest ściśle związany z patofizjologią choroby. Dominujące objawy wynikają bezpośrednio z lokalizacji zmian neurodegeneracyjnych:
- Pacjenci mogą prezentować cechy zespołu Gerstmanna, takie jak akalkulia, agrafia, agnozja palców i dezorientacja prawo-lewo, które są wynikiem uszkodzenia obszarów ciemieniowych.65
- Alternatywnie, może występować zespół Balinta charakteryzujący się apraksją oczną, ataksją optyczną i simultagnozją, które wynikają z uszkodzenia połączeń potyliczno-ciemieniowych.66
- Zaburzenia percepcji wzrokowej, takie jak agnozja wzrokowa, są związane z uszkodzeniem drogi brzusznej przetwarzania informacji wzrokowych w płacie skroniowym.67
Wczesne rozpoznanie deficytów i postawienie szybkiej diagnozy są niezbędne w zapobieganiu upadkom i unikaniu wypadków drogowych.6869
Cechy kliniczne takie jak ataksja optyczna, parkinsonizm, mioklonie, halucynacje i dezorientacja w czasie i przestrzeni mogą sugerować podstawę patologiczną PCA i pomagać w ukierunkowaniu protokołu diagnostycznego.70
Mechanizmy progresji choroby
Atrofia korowa tylna jest schorzeniem neurodegeneracyjnym o postępującym charakterze. Z czasem choroba postępuje, prowadząc do pogorszenia istniejących objawów i pojawienia się nowych.7172
Progresja zmian patologicznych
Choroba rozpoczyna się od zmian neurodegeneracyjnych w tylnych obszarach kory mózgowej, jednak z czasem zmiany te mogą rozprzestrzeniać się na inne regiony:
- W miarę postępu choroby, atrofia w PCA może rozprzestrzeniać się na regiony, które zazwyczaj są uszkodzone w AD, prowadząc do wspólnych objawów AD, takich jak deficyty pamięci, języka, uczenia się i funkcji poznawczych.73
- Atrofia wywołana przez PCA może później rozprzestrzeniać się na regiony uszkodzone przez chorobę Alzheimera, powodując połączone objawy, takie jak deficyty poznawcze, pamięci, uczenia się i języka.74
Badania pośmiertne mózgu potwierdziły, że w PCA zmiany neurodegeneracyjne rozwijają się w specyficzny sposób, z początkowym zajęciem obszarów odpowiedzialnych za przetwarzanie informacji wzrokowych, a następnie postępującym rozprzestrzenianiem się na inne regiony mózgu.75
Ewolucja objawów klinicznych
Przebieg PCA jest zazwyczaj podstępny i początkowo wpływa głównie na centralne deficyty wzrokowe bez deficytów widzenia obwodowego.7677 W miarę postępu choroby:
- Pacjenci mają postępujące pogorszenie zdolności wzrokowo-przestrzennych i wzrokowo-percepcyjnych.78
- Objawy poznawcze nieuchronnie się pogarszają, a pacjenci stają się funkcjonalnie niewidomi, co prowadzi do znacznego stresu, szczególnie u tych, którzy zachowują wgląd w swoje deficyty i są świadomi rosnącej zależności w zakresie samoopieki i codziennych czynności.79
- Z czasem, gdy choroba postępuje, u pacjentów z PCA pojawiają się bardziej typowe objawy choroby Alzheimera, takie jak utrata pamięci i dezorientacja.8081
Zmiany w widzeniu mogą stać się bardzo poważne. Świat może być postrzegany w zniekształcony sposób (np. jako kawałki układanki lub jakby przez rozbite lustro).82 Na tym etapie wielu pacjentów z PCA jest rejestrowanych jako niewidomi, co oznacza, że potrzebują pomocy przy większości czynności wymagających wzroku.83
Różnice w progresji choroby w zależności od patologii podstawowej
Chociaż większość przypadków PCA jest związana z patologią AD, różne podstawowe patologie mogą wpływać na tempo i wzorzec progresji:
- Wczesne pojawienie się deficytów pamięci i przestrzenno-wzrokowych przy prezentacji sugeruje patologię AD.84
- Natomiast obecność zaburzeń uwagi i dysfunkcji wykonawczych we wczesnych stadiach oraz długotrwałe oszczędzanie hipokampów sugerują patologię CBD.85
- Gdy PCA jest związana z symetrycznym parkinsonizmem, jako podstawową etiologię rozważa się otępienie z ciałami Lewy’ego (DLB).86
- Gdy występują asymetryczne mioklonie i dystonia, jako podstawową etiologię należy rozważyć zespół korowo-podstawny (CBS).87
Te złożone i mieszane choroby neurodegeneracyjne mogą prezentować objawy każdego z podstawowych schorzeń, które wykazują różne nasilenie i tempo progresji.88
Prognostyka i oczekiwana progresja
PCA jest schorzeniem degeneracyjnym, co oznacza, że objawy stają się silniejsze wraz z upływem czasu.89 Rokowanie dla atrofii korowej tylnej wskazuje na stopniowe pogorszenie funkcji poznawczych, wpływające głównie na widzenie i świadomość przestrzenną.90
Pacjenci z PCA zazwyczaj mają wcześniejszy wiek zachorowania niż w przypadku typowej choroby Alzheimera, z pierwszymi objawami pojawiającymi się często u osób w połowie piątej lub na początku szóstej dekady życia.9192
Typowo PCA dotyka osoby w wieku 50-65 lat.9394 Ten młodszy wiek zachorowania stanowi istotną różnicę w porównaniu do typowej choroby Alzheimera, gdzie objawy zazwyczaj pojawiają się po 65 roku życia.
Biomarkery i mechanizmy molekularne
Badanie biomarkerów odgrywa kluczową rolę w zrozumieniu patofizjologii atrofii korowej tylnej oraz w potwierdzeniu diagnozy tego schorzenia.95 Biomarkery mogą również pomóc w różnicowaniu PCA od innych zaburzeń neurodegeneracyjnych.
Biomarkery w płynie mózgowo-rdzeniowym
Badania płynu mózgowo-rdzeniowego (CSF) u pacjentów z PCA wykazują charakterystyczne zmiany w poziomach kluczowych biomarkerów:
- Poziomy biomarkerów CSF Aβ42, T-tau i P-tau181 są podobne w PCA i AD, co potwierdza, że PCA jest najczęściej związana z podstawową patologią AD.9697
- Typowo obserwuje się obniżony poziom amyloidu-β (Aβ) oraz zwiększone poziomy zarówno całkowitego tau (T-tau), jak i fosforylowanego tau (P-tau).98
- Te zmiany w biomarkerach odzwierciedlają podstawową patofizjologię AD.99
Badania CSF są szczególnie wartościowe w diagnostyce PCA, gdy obraz kliniczny jest niejednoznaczny. Brak danych z analizy CSF, np. z powodu odmowy pacjenta poddania się nakłuciu lędźwiowemu, może ograniczać możliwość zebrania dodatkowych informacji o podstawowej patologii.100
Biomarkery neuroobrazowe
Zaawansowane techniki neuroobrazowania dostarczają cennych informacji o zmianach strukturalnych i funkcjonalnych w PCA:
- MRI mózgu wykazuje obustronny zanik korowy w obszarze potyliczno-ciemieniowym bez zaniku przyśrodkowo-skroniowego. Te zmiany są charakterystyczne dla PCA i pomagają odróżnić ją od typowej AD.101
- FDG-PET pokazuje charakterystyczny wzorzec hipometabolizmu w obszarach ciemieniowo-potylicznych z względnym oszczędzeniem zakrętu obręczy.102
- PET amyloidowy zazwyczaj wykazuje rozległe złogi amyloidu, podobne do obserwowanych w typowej AD.103
- Obrazowanie tau może wykazywać silniejszy związek z wariantami AD niż obrazowanie amyloidu.104
Zautomatyzowane badania wykorzystujące przekrojową morfometrię opartą na wokselach i grubość korową wykazały większy zanik w prawej korze ciemieniowej oraz mniejszy zanik w lewym przyśrodkowym płacie skroniowym i hipokampie u pacjentów z PCA w porównaniu do typowej AD.105
Molekularne mechanizmy neurodegeneracji
Na poziomie molekularnym, PCA charakteryzuje się złożonymi mechanizmami neurodegeneracji:
- Podobnie jak w chorobie Alzheimera, PCA jest związana z nieprawidłowym gromadzeniem się białek w mózgu, takich jak płytki beta-amyloidowe i splątki tau.106
- Utrata neuronów, splątki neurofibrylarne, zaburzenia syntezy białek i płytki amyloidowe przyczyniają się do zakłóceń w transmisji sygnałów elektrycznych, które wspierają przetwarzanie i integrację informacji wzrokowych.107
- Dominacja objawów wzrokowych i przestrzennych przypisywana jest niezwykłej dystrybucji splątków neurofibrylarnych (NFT) i utracie neuronów w pierwotnych i drugorzędowych obszarach wzrokowych.108
Mutacja I211M w PSEN1 może zmieniać interakcję między presenilin 1 (PS1) i białkiem wzmacniającym preseniliny 1 (PEN-2), jego partnerem w kompleksie γ-sekretazy, co może prowadzić do zaburzeń w przetwarzaniu APP oraz innych zmienionych funkcji PS1.109
Markery upośledzeń zmysłowych
Poza klasycznymi biomarkerami, badane są również inne potencjalne markery PCA:
- Upośledzenie węchu w PCA może działać jako wczesny sygnał podstawowej patologii AD w tych klinicznie nietypowych przypadkach.110
- Deficyt identyfikacji zapachów był związany z regionalną objętością istoty szarej w sieci mózgowej skupionej na prawym przednio-przyśrodkowym płacie skroniowym. Najbardziej wyraźne anatomiczne powiązania występowały w zakręcie parahipokampalnym i korze śródwęchowej: obszarach związanych z identyfikacją zapachów u zdrowych osób.111
Nakładająca się sieć mózgowa została zaangażowana w patogenezę typowej AD i PCA. Dysfunkcja węchowa może mieć charakterystyczną sieciową sygnaturę, która przekracza konwencjonalne granice fenotypowe i potencjalnie może być wykorzystana do przewidywania patologii AD w obliczu zmienności fenotypowej.112
Najnowsze badania wskazują, że angiografia optycznej koherentnej tomografii (OCTA) może pomóc w nieinwazyjnym wykrywaniu AD i PCA poprzez ocenę zmian w strukturze dna oka i sieci mikronaczyniowej.113 Pacjenci z PCA mogą wykazywać podobnie niską perfuzję sieci mikronaczyniowej jak pacjenci z AD.114
Znaczenie PCA dla zrozumienia mechanizmów patogenetycznych choroby Alzheimera
Badanie atrofii korowej tylnej (PCA) dostarcza cennych informacji na temat patogenezy choroby Alzheimera, szczególnie w kontekście zrozumienia, dlaczego różne obszary mózgu wykazują odmienną podatność na zmiany neurodegeneracyjne.115116
PCA jako model do badania wariantów choroby Alzheimera
PCA jest obecnie uznawana w kryteriach diagnostycznych i badawczych AD za najczęstszy atypowy fenotyp AD.117 Jako taka, dostarcza unikalnego modelu do badania, dlaczego ta sama podstawowa patologia (amyloid i tau) może prowadzić do różnych prezentacji klinicznych.
Wcześniejsze badania wykazały, że osoby z PCA wykazują podobne wzorce biomarkerów w płynie mózgowo-rdzeniowym (CSF) i neuroobrazowaniu amyloidu (A) jak pacjenci z typową amnestyczną AD (tAD), co sugeruje podstawową patologię AD w PCA.118
Rozważane jest, czy PCA powinna być traktowana jako forma choroby Alzheimera, czy jako odrębna jednostka chorobowa.119 Ta dyskusja odzwierciedla szersze pytania o heterogeniczność choroby Alzheimera i jej wariantów.
Wpływ czynników ryzyka na różnice w prezentacji klinicznej
Zrozumienie, dlaczego u niektórych pacjentów choroba Alzheimera przejawia się jako PCA, podczas gdy u innych jako typowa AD z dominującymi zaburzeniami pamięci, może dostarczyć istotnych informacji o patogenezie AD.120121
Jest całkiem prawdopodobne, że różne czynniki ryzyka wpływają na:122
- Tempo, czas i miejsce odkładania się amyloidu
- To, czy i kiedy odkładanie się amyloidu prowadzi do neurodegeneracji
- Które sieci neuronalne ponoszą główny ciężar choroby, co z kolei wpływa na to, jak patologia rozprzestrzenia się przez mózg i jakie objawy dominują
Identyfikacja wspólnych i rozbieżnych genetycznych (i środowiskowych) czynników ryzyka dla PCA i typowej AD, w połączeniu z neuroobrazowaniem, biomarkerami CSF i innymi biomarkerami, może dostarczyć fundamentalnych informacji o patogenezie choroby Alzheimera.123
Implikacje dla rozwoju nowych terapii
Wczesna identyfikacja PCA może mieć istotne implikacje dla leczenia choroby Alzheimera.124 Badania wykazały, że pacjenci z PCA mają więcej patologii tau w tylnych częściach mózgu zaangażowanych w przetwarzanie informacji wzrokowo-przestrzennych w porównaniu do osób z innymi prezentacjami AD.125
Ta różnica w dystrybucji patologii może sugerować, że pacjenci z PCA mogą być lepszymi kandydatami do terapii anty-tau.126 Innymi słowy, specyficzne cechy patofizjologiczne PCA mogą informować o strategiach terapeutycznych, które mogłyby być skuteczne nie tylko w PCA, ale potencjalnie również w innych wariantach AD.
Ograniczenia obecnych modeli patofizjologicznych
Pomimo postępu w zrozumieniu PCA, nadal istnieją znaczące wyzwania w identyfikacji czynników związanych zarówno z selektywną wrażliwością tylnych regionów kory, jak i młodym wiekiem zachorowania obserwowanym w PCA.127
Obecne kryteria diagnostyczne opierają się na objawach klinicznych, które nie dostarczają informacji o faktycznej podstawowej chorobie zwyrodnieniowej i wykazują słabe korelacje kliniczno-patologiczne.128
Dodatkowo, dokładna dystrybucja zmian patologicznych w VVAD (Visual Variant of Alzheimer’s Disease, inny termin dla PCA) w porównaniu do AD pozostaje niepewna. Niektórzy badacze znaleźli różnice w lokalizacji płytek między tymi dwoma jednostkami, podczas gdy inni zgłaszali podobną dystrybucję.129
Lepsze zrozumienie i świadomość zespołu wśród społeczności medycznej i osób świeckich są niezbędne dla poprawy diagnozy, leczenia i usług wsparcia świadczonych osobom z PCA i ich rodzinom.130 Rozdzielenie charakterystycznych wzorców zmian strukturalnych, funkcjonalnych, poznawczych i genetycznych w PCA może prowadzić do nowych spostrzeżeń dotyczących patogenezy typowej AD i bardziej ogólnych mechanizmów funkcjonowania i degeneracji sieci wzrokowej.131
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.