astma ostra
Astma ostra (ang. acute asthma) to stan nagłego zaostrzenia astmy oskrzelowej, charakteryzujący się postępującym nasileniem duszności, kaszlu, świszczącego oddechu i uczucia ściskania w klatce piersiowej. Jest to stan potencjalnie zagrażający życiu, wymagający natychmiastowej interwencji medycznej.
Patofizjologicznie dochodzi do nasilonego skurczu mięśni gładkich oskrzeli, obrzęku błony śluzowej dróg oddechowych i nadmiernego wydzielania śluzu, co prowadzi do zwężenia światła oskrzeli i utrudnienia przepływu powietrza. Główne czynniki wyzwalające to infekcje (szczególnie wirusowe), alergeny, zanieczyszczenia powietrza, wysiłek fizyczny oraz stres.
Diagnostyka opiera się na ocenie klinicznej, badaniu przedmiotowym (świsty, wydłużony wydech, użycie dodatkowych mięśni oddechowych) oraz badaniach pomocniczych (pulsoksymetria, gazometria, spirometria jeśli stan pacjenta pozwala). Nasilenie napadu klasyfikuje się jako łagodne, umiarkowane, ciężkie lub zagrażające życiu.
Leczenie obejmuje podawanie krótkodziałających β2-mimetyków wziewnych (SABA), systemowych glikokortykosteroidów, tlenoterapię oraz w cięższych przypadkach leki antycholinergiczne, siarczan magnezu i aminofilinę. Pacjenci z ciężkim napadem astmy wymagają hospitalizacji, a w przypadkach zagrażających życiu – intubacji i wentylacji mechanicznej.
Zapobieganie kolejnym zaostrzeniom polega na właściwej kontroli astmy przewlekłej, regularnym przyjmowaniu leków kontrolujących (głównie wziewnych glikokortykosteroidów), unikaniu czynników wyzwalających oraz edukacji pacjenta dotyczącej samodzielnego rozpoznawania i wczesnego reagowania na objawy zaostrzenia.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Deksametazon – Dawkowanie i sposób podawania
Deksametazon, jako silny glikokortykosteroid, wymaga indywidualnego dostosowania dawki w zależności od wskazania klinicznego, ciężkości choroby oraz odpowiedzi pacjenta. Dawkowanie doustne u dorosłych waha się od 0,5 mg do 10 mg na dobę, z możliwością stosowania dawek powyżej 10 mg w stanach ciężkich, np. obrzęk mózgu (6-16 mg/dobę, max. 24 mg), ostra astma (16 mg/dobę u dorosłych, 0,6 mg/kg u dzieci), czy leczenie COVID-19 (6 mg/dobę przez maksymalnie 10 dni). W postaci dożylnej dawki są wyższe, np. obrzęk mózgu 8-10 mg i.v. początkowo, następnie 16-24 mg/dobę, wstrząs pourazowy 40-100 mg i.v. powtórzone po 12 godzinach, a w ciężkim napadzie astmy 8-20 mg i.v. z możliwością powtórzenia co 4 godziny. W leczeniu okulistycznym stosuje się krople 1 mg/ml w dawce 1 kropla 4-6 razy na dobę, z możliwością zwiększenia częstotliwości w ostrych stanach zapalnych do 1 kropli co godzinę, maksymalnie do 14 dni. Terapia u dzieci wymaga dostosowania dawki do masy ciała lub powierzchni ciała, z uwzględnieniem przerw w leczeniu u dzieci do 14 lat, aby zapobiec zaburzeniom wzrostu.
astma ostra, bolus, chemioterapia emetogenna, ciężki ostry napad astmy, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dawka podtrzymująca, działanie niepożądane, glikokortykosteroid, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, hemodializa, hipoalbuminemia, idiopatyczna plamica małopłytkowa, infuzja podskórna, leczenie przeciwzapalne, marskość wątroby, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, niewydolność wątroby, obrzęk mózgu, opieka paliatywna, osłabienie odporności, osteoporoza, ostra choroba skóry, ostra niedoczynność kory nadnerczy, ostry stan zapalny, podanie nasiękowe, postać farmaceutyczna, reumatoidalne zapalenie stawów, stan zapalny oka, terapia przerywana, toczeń rumieniowaty układowy, układowa choroba reumatyczna, worek spojówkowy, wstrząs anafilaktyczny, wstrząs pourazowy, wymioty, zaćma, zapaść sercowo-naczyniowa, zespół pourazowej ostrej niewydolności oddechowej