genotoksyczność in vitro
Genotoksyczność in vitro to zespół metod laboratoryjnych służących do oceny potencjału substancji chemicznych do wywoływania uszkodzeń materiału genetycznego (DNA, chromosomów) w warunkach laboratoryjnych, poza organizmem żywym. Badania te stanowią kluczowy element oceny bezpieczeństwa leków, substancji chemicznych, produktów kosmetycznych i żywnościowych przed ich wprowadzeniem do użytku.
W praktyce medycznej i farmaceutycznej wykorzystuje się kilka standardowych testów genotoksyczności in vitro, w tym test Amesa (wykrywający mutacje genowe w bakteriach), test aberracji chromosomowych w komórkach ssaków, test mikrojądrowy oraz comet assay (oceniający bezpośrednie uszkodzenia DNA). Testy te pozwalają na wstępną ocenę ryzyka kancerogenezy, mutagenezy i teratogenezy związanego z badaną substancją.
Wyniki badań genotoksyczności in vitro stanowią podstawę do podejmowania decyzji o dalszych etapach badań (np. testach in vivo) oraz wskazują na potencjalne ryzyko związane ze stosowaniem badanej substancji u ludzi. Należy jednak pamiętać, że pozytywny wynik testu in vitro nie przesądza jednoznacznie o genotoksycznym działaniu substancji w organizmie człowieka, a jedynie wskazuje na taką możliwość, którą należy zweryfikować w dalszych badaniach.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tavanic 5 mg/ml
Przedkliniczne badania toksykologiczne lewofloksacyny wykazały brak istotnego ryzyka dla ludzi przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami, potwierdzając bezpieczeństwo w zakresie dawek terapeutycznych. W badaniach na szczurach nie stwierdzono zaburzeń płodności, choć odnotowano opóźnienie dojrzewania płodu, wynikające z toksyczności matczynej. Ocena genotoksyczności obejmująca testy in vitro i in vivo nie wykazała mutacji genowych ani działania genotoksycznego w testach mikrojąderkowych, wymiany siostrzanych chromatyd, syntezy „nieprogramowanego” DNA oraz testu dominacji letalnej. Fototoksyczność pojawiała się jedynie przy dawkach znacznie przekraczających terapeutyczne, a testy fotomutagenności nie potwierdziły genotoksycznego wpływu światła. Co więcej, badania fotokarcynogenności sugerują potencjalne działanie hamujące rozwój komórek nowotworowych.
aberracja chromosomowa, chrząstka stawowa, fluorochinolon, fotokarcinogenność, fotomutagenność, fototoksyczność, genotoksyczność in vitro, genotoksyczność in vivo, lewofloksacyna, mutacja genowa, potencjał rakotwórczy, test dominacji letalnej, test mikrojąderkowy, toksyczność matczyna, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, topoizomeraza II, wymiana siostrzanych chromatyd - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Melkart Duo 50 mg + 850 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne produktu leczniczego Melkart Duo, zawierającego wildagliptynę i metforminę, nie wykazały nowych działań toksycznych związanych z połączeniem tych substancji. W badaniach na psach odnotowano opóźnienia przewodzenia wewnątrzsercowego przy dawkach ≥15 mg/kg mc., co odpowiada 7-krotności ekspozycji u ludzi (Cmax). U gryzoni obserwowano zmiany w płucach, takie jak gromadzenie piankowatych makrofagów pęcherzykowych, przy dawkach niewywołujących efektów niekorzystnych wynoszących 25 mg/kg mc. u szczurów (5-krotność ekspozycji AUC u ludzi) oraz 750 mg/kg mc. u myszy (142-krotność ekspozycji). Objawy ze strony przewodu pokarmowego u psów, w tym biegunka i krwawienie z przewodu pokarmowego, występowały przy wyższych dawkach, jednak nie ustalono dawki bezpiecznej. Wildagliptyna nie wykazała działania mutagennego w testach genotoksyczności in vitro i in vivo, a badania reprodukcyjne u szczurów i królików nie potwierdziły wpływu na płodność ani wczesny rozwój zarodka przy dawkach do 75 mg/kg mc. (10-krotność ekspozycji u ludzi). W badaniach rozwoju przed- i pourodzeniowego toksyczność obserwowano przy dawkach ≥150 mg/kg mc., związanych z toksycznością matczyną.
badanie przedkliniczne, dawka bezpieczna, działanie mutagenne, działanie toksyczne, ekspozycja na lek, genotoksyczność, genotoksyczność in vitro, gruczolakorak sutka, makrofag pęcherzykowy, metformina, naczyniakomięsak krwionośny, przewodzenie wewnątrzsercowe, rakotwórczość, rozwój zarodka, toksyczność, wildagliptyna, wpływ na płodność, żebro faliste, zmiana kośćca - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Durogesic 75 mcg/h
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania systemu transdermalnego Durogesic (fentanyl) wskazują na akceptowalny profil bezpieczeństwa przy dawkach terapeutycznych. Badania toksyczności po podaniu wielokrotnym nie wykazały specyficznych efektów toksycznych istotnych klinicznie. Ocena genotoksyczności wykazała brak działania mutagennego in vivo u gryzoni i bakterii, natomiast in vitro zaobserwowano indukcję mutagenności jedynie przy wysokich stężeniach fentanylu, przekraczających dawki terapeutyczne. Długoterminowe badania kancerogenności u szczurów rasy Sprague Dawley nie wykazały działania onkogennego, co potwierdza brak potencjału rakotwórczego fentanylu w systemie transdermalnym.
chlorowodorek fentanylu, dawka terapeutyczna, dysfagia, działanie mutagenne, działanie onkogenne, działanie teratogenne, genotoksyczność in vitro, genotoksyczność in vivo, kancerogenność, opioidowy lek przeciwbólowy, płodność, podanie parenteralne, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, rozwój płodowy, rozwój pourodzeniowy, śmiertelność zarodkowa, system transdermalny fentanylu, toksyczność matczyna, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczny wpływ fentanylu, wada rozwojowa