meningokoki

Meningokoki (Neisseria meningitidis) to bakterie Gram-ujemne, które mogą wywoływać ciężkie zakażenia inwazyjne, przede wszystkim zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych oraz sepsę (posocznicę meningokokową). Charakteryzują się wysoką zjadliwością i zdolnością do szybkiego namnażania się w organizmie człowieka.

Wyróżnia się kilkanaście grup serologicznych meningokoków, z których najczęściej chorobotwórcze w Europie są grupy B, C, W135 oraz Y. Bakterie te kolonizują błonę śluzową nosogardła u 5-10% zdrowych osób, które stają się bezobjawowymi nosicielami i potencjalnym źródłem zakażenia dla innych. Transmisja odbywa się drogą kropelkową.

Inwazyjna choroba meningokokowa (IChM) charakteryzuje się gwałtownym przebiegiem – od wystąpienia pierwszych objawów do rozwoju pełnoobjawowej choroby może upłynąć zaledwie kilkanaście godzin. Wczesne objawy są niespecyficzne (gorączka, ból głowy, wymioty), co utrudnia szybką diagnostykę. Charakterystyczna wysypka krwotoczna pojawia się zwykle w późniejszej fazie choroby. Śmiertelność w IChM wynosi 10-15%, a u około 20% ozdrowieńców występują trwałe powikłania neurologiczne.

Profilaktyka zakażeń meningokokowych opiera się głównie na szczepieniach ochronnych. Dostępne są szczepionki skoniugowane przeciwko grupom A, C, W135 i Y oraz szczepionki białkowe przeciwko grupie B. Szczepienia zalecane są szczególnie w grupach zwiększonego ryzyka: u małych dzieci, nastolatków, osób z niedoborami odporności oraz przed podróżą do regionów endemicznych.