mukormikoza
Mukormikoza, znana również jako zygomikoza, to rzadka, lecz niezwykle agresywna infekcja grzybicza wywoływana przez grzyby z rzędu Mucorales. Patogeny te występują powszechnie w środowisku – w glebie, rozkładających się roślinach i owocach.
Choroba atakuje głównie osoby z obniżoną odpornością, pacjentów z niekontrolowaną cukrzycą, osoby po transplantacjach narządów, chorych na nowotwory hematologiczne oraz leczonych immunosupresyjnie. W ostatnich latach mukormikoza zyskała rozgłos jako powikłanie COVID-19, szczególnie w Indiach, gdzie wystąpiła epidemia tej infekcji u pacjentów z przebytym zakażeniem SARS-CoV-2.
Klinicznie wyróżnia się kilka postaci mukormikozy: nosowo-oczno-mózgową (najczęstszą), płucną, żołądkowo-jelitową, skórną oraz rozsianą. Infekcja charakteryzuje się szybkim rozwojem martwicy tkanek poprzez inwazję naczyń krwionośnych i niedokrwienie. Diagnostyka opiera się na badaniach obrazowych, mikrobiologicznych oraz histopatologicznych.
Leczenie wymaga agresywnego podejścia – łączy chirurgiczne usunięcie martwiczych tkanek z długotrwałą terapią przeciwgrzybiczą, najczęściej z zastosowaniem amfoterycyny B. Mimo nowoczesnych metod terapeutycznych, mukormikoza wciąż wiąże się z wysoką śmiertelnością, sięgającą od 40% do nawet 80% w przypadku postaci rozsianej lub mózgowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Amfoterycyna B – Właściwości farmakodynamiczne
Amfoterycyna B to polienowy antybiotyk przeciwgrzybiczy o szerokim spektrum działania, produkowany przez Streptomyces nodosus, dostępny w postaciach konwencjonalnej (Fungizone), w kompleksach lipidowych (Abelcet) oraz liposomalnej (AmBisome). Mechanizm działania polega na wiązaniu się z ergosterolem w błonach komórkowych grzybów, co prowadzi do zaburzenia ich przepuszczalności i śmierci komórkowej. Amfoterycyna B wykazuje większe powinowactwo do ergosterolu niż do cholesterolu ssaków, co ogranicza jej toksyczność, choć nefrotoksyczność pozostaje istotnym problemem, zwłaszcza w postaci konwencjonalnej. Postacie lipidowe i liposomalne charakteryzują się korzystniejszym profilem bezpieczeństwa, umożliwiając podawanie wyższych dawek i dłuższe leczenie, szczególnie u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek. Wrażliwość grzybów na amfoterycynę B w postaci liposomalnej (AmBisome) mieści się w zakresie MHK 0,01-8 µg/ml, z większością szczepów Candida, Aspergillus i mukormycetów hamowanych w stężeniach 0,03-4 µg/ml.
amfoterycyna B liposomalna, antybiotyk polienowy, Aspergillus, badanie podwójnie zaślepione, badanie prospektywne, badanie randomizowane, Candida, Cryptococcus neoformans, drożdżyca inwazyjna, działanie grzybobójcze, działanie przeciwgrzybicze, ergosterol, formulacja liposomalna, kompleks lipidowy, leiszmanioza trzewna, liposom, MIC 90, Mucor, mukormikoza, nefrotoksyczność, neutropenia, Streptomyces nodosus, szczepionka przeciw wściekliźnie, terapia empiryczna, wrażliwość in vitro, zakażenie grzybami strzępkowymi - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Abelcet 5 mg/ml
Abelcet, zawierający amfoterycynę B w kompleksach lipidowych (5 mg/ml koncentrat do sporządzania zawiesiny do infuzji), stanowi istotną opcję terapeutyczną w leczeniu ciężkich inwazyjnych zakażeń grzybiczych, w tym inwazyjnej kandydozy, gdzie może być stosowany jako terapia pierwszego rzutu. Jako lek drugiego rzutu, Abelcet jest wskazany u pacjentów z opornością na konwencjonalną amfoterycynę B lub inne leki przeciwgrzybicze, a także u osób z niewydolnością nerek lub uszkodzeniem nerek wywołanym przez standardową amfoterycynę B. Preparat jest szczególnie zalecany w leczeniu inwazyjnej aspergilozy, kryptokokowego zapalenia opon mózgowych i rozsianej kryptokokozy u pacjentów z HIV, fuzariozy, kokcydioidomikozy, zygomikozy (mukormikozy) oraz blastomikozy.
amfoterycyna B, amfoterycyna B w kompleksach lipidowych, blastomikoza, choroba układu sercowo-naczyniowego, dieta niskosodowa, fuzarioza, inwazyjna aspergiloza, inwazyjna kandydoza, inwazyjne zakażenie grzybicze, kokcydioidomikoza, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, leczenie drugiego rzutu, lek przeciwgrzybiczny, mukormikoza, nefrotoksyczność, niewydolność nerek, rozsiana kryptokokoza, uszkodzenie nerek, zakażenie grzybicze, zawiesina do infuzji, zygomikoza - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – AmBisome liposomal 50 mg
AmBisome liposomal to preparat zawierający amfoterycynę B w postaci liposomalnej (50 mg), stosowany w leczeniu ciężkich, układowych i głębokich infekcji grzybiczych. Po rekonstytucji uzyskuje się stężenie 4 mg/ml, co umożliwia skuteczną terapię w takich jednostkach jak rozsiana kandydoza, aspergiloza, mukormikoza oraz kryptokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Liposomalna forma leku poprawia penetrację do zakażonych tkanek i zapewnia wysoką koncentrację substancji czynnej w miejscu infekcji. AmBisome jest również wskazany do empirycznego leczenia pacjentów z gorączką i neutropenią, u których nie ustępują objawy pomimo antybiotykoterapii i brak jest potwierdzenia etiologii bakteryjnej lub wirusowej.
amfoterycyna B liposomalna, antybiotyk o szerokim spektrum, Aspergillus, aspergiloza, Candida, Cryptococcus neoformans, dyspersja do infuzji, kandydoza rozsiana, kryptokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, leczenie empiryczne, lek przeciwgrzybiczny, Mucorales, mukormikoza, neutropenia gorączkowa, podanie dożylne, postać liposomalna - Leksykon substancji czynnych
Amfoterycyna B – Wskazania do stosowania
Amfoterycyna B jest antybiotykiem przeciwgrzybiczym o szerokim spektrum działania, dostępnym w trzech głównych formulacjach: Abelcet (kompleks lipidowy), AmBisome (postać liposomalna) oraz Fungizone (postać konwencjonalna). Abelcet jest wskazany przede wszystkim w leczeniu ciężkiej inwazyjnej kandydozy oraz jako lek drugiego rzutu w ciężkich grzybicach układowych, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością nerek lub nietolerancją konwencjonalnej amfoterycyny B. AmBisome stosuje się w ciężkich zakażeniach grzybiczych, w tym empirycznie u pacjentów z gorączką neutropeniczną, oraz w zakażeniach OUN ze względu na lepszą penetrację do płynu mózgowo-rdzeniowego. Fungizone jest zarezerwowany do zagrażających życiu zakażeń grzybiczych, w tym wywołanych przez Aspergillus, Candida, Cryptococcus i inne patogeny, oraz jako opcja w leczeniu amerykańskiej leiszmaniozy śluzówkowo-skórnej.
amfoterycyna B konwencjonalna, amfoterycyna B lipidowa, amfoterycyna B liposomalna, antybiotyk przeciwgrzybiczy, Aspergillus, aspergiloza, aspergiloza inwazyjna, blastomikoza, Blastomyces, Candida, coccidioides, Cryptococcus, działanie niepożądane, fuzarioza, gorączka neutropeniczna, grzybica układowa, Histoplasma, inwazyjna aspergiloza, inwazyjna kandydoza, kokcydioidomikoza, kryptokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, leczenie empiryczne, leiszmanioza śluzówkowo-skórna, mukormikoza, nefrotoksyczność, niewydolność nerek, obniżona odporność, płyn mózgowo-rdzeniowy, rozsiana kandydoza, rozsiana kryptokokoza, uszkodzenie nerek, zakażenie grzybicze, zakażenie OUN, zygomikoza - Leksykon substancji czynnych
Amfoterycyna B – Dawkowanie i sposób podawania
Amfoterycyna B, dostępna w formach Abelcet (kompleksy lipidowe), AmBisome (liposomy) oraz Fungizone (konwencjonalna), wykazuje zróżnicowane dawkowanie i profil farmakokinetyczny zależnie od preparatu, wskazania klinicznego oraz cech pacjenta. Abelcet stosuje się w dawce 5 mg/kg mc./dobę przez co najmniej 14 dni, podając infuzję dożylną z szybkością 2,5 mg/kg mc./godzinę, także u dzieci od 1 miesiąca życia. AmBisome dawkowany jest od 1,0 do 3,0 mg/kg mc./dobę (w mukormikozie 5 mg/kg mc./dobę), z czasem leczenia do 56 dni lub dłużej, podawany w infuzji 30-60 minut (lub 2 godziny przy dawkach >5 mg/kg). Fungizone rozpoczyna się od 0,25 mg/kg mc./dobę, zwiększając do 0,5-1 mg/kg mc./dobę, z maksymalną dawką dobową 1,5 mg/kg mc., podawaną w infuzji trwającej 2-6 godzin. Dawkowanie dostosowuje się do rodzaju zakażenia grzybiczego, np. kandydoza wymaga 0,4-0,6 mg/kg mc./dobę przez ≥4 tygodnie, kryptokokoza 0,3-0,8 mg/kg mc./dobę przez 4-12 tygodni, a mukormikoza nosowo-mózgowa 0,7-1,5 mg/kg mc./dobę. U pacjentów z niewydolnością nerek nie ma konieczności modyfikacji dawkowania Abelcet i AmBisome, natomiast brak jest danych dla niewydolności wątroby w przypadku AmBisome.
AmBisome, amfoterycyna B, amfoterycyna B w kompleksach lipidowych, amfoterycyna B w liposomach, aspergiloza, blastomikoza, ciężka neutropenia, dysfunkcja nerek, działanie niepożądane, grzybica układowa, histoplazmoza, infuzja dożylna, kandydoza, kokcydioidomikoza, konwencjonalna amfoterycyna B, kryptokokoza, kwasica ketonowa, lek cytotoksyczny, lek immunosupresyjny, mukormikoza, mukormikoza nosowo-mózgowa, neutropenia, niewydolność wątroby, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, roztwór glukozy, substancja przeciwgrzybicza, terapia przeciwgrzybicza, zakażenie inwazyjne, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – AmBisome liposomal 50 mg
AmBisome liposomalny, zawierający amfoterycynę B w stężeniu 4 mg/ml po rozpuszczeniu, jest stosowany w leczeniu różnych zakażeń grzybiczych z indywidualnym dostosowaniem dawki do masy ciała i wskazań klinicznych. Standardowa dawka początkowa w terapii zakażeń grzybiczych wynosi 1,0 mg/kg mc./dobę, z możliwością zwiększenia do 3,0 mg/kg mc./dobę, a całkowita dawka skumulowana zwykle mieści się w zakresie 1,0-3,0 g podawanych przez 3-4 tygodnie. W przypadku mukormikozy zaleca się dawkę początkową 5,0 mg/kg mc./dobę, z możliwością stosowania dawek wyższych, jednak z ograniczonymi danymi dotyczącymi bezpieczeństwa i skuteczności, a czas terapii może trwać do 56 dni lub dłużej w zależności od stanu klinicznego. Empiryczne leczenie gorączki neutropenicznej wymaga dawki 3,0 mg/kg mc./dobę, podawanej do ustabilizowania temperatury przez co najmniej 3 dni, nie dłużej niż 42 dni. Dawkowanie u dzieci (od 1 miesiąca do 18 lat) jest obliczane analogicznie do dorosłych, z zachowaniem ostrożności u najmłodszych, natomiast u pacjentów w podeszłym wieku i z niewydolnością nerek nie jest konieczna modyfikacja dawki.
amfoterycyna B liposomalna, chemioterapia, dawkowanie u dorosłych, działanie niepożądane, gorączka neutropeniczna, hepatolog, infekcja grzybicza, infuzja dożylna, mukormikoza, nefrotoksyczność, neutropenia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, pacjent w podeszłym wieku, stężenie leku, zakażenie grzybicze