konwencjonalna amfoterycyna B
Konwencjonalna amfoterycyna B (c-AmB) to antybiotyk polienowy stosowany w leczeniu ciężkich zakażeń grzybiczych. Jest uważana za „złoty standard” w terapii inwazyjnych grzybic układowych, mimo wprowadzenia nowszych preparatów przeciwgrzybiczych.
Mechanizm działania amfoterycyny B polega na wiązaniu się z ergosterolem w błonie komórkowej grzybów, co prowadzi do tworzenia porów i zwiększenia przepuszczalności błony, a w konsekwencji do śmierci komórki. Lek wykazuje szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego, obejmujące Candida spp., Aspergillus spp., Cryptococcus neoformans, grzyby dimorficzne oraz zygomycety.
Stosowanie konwencjonalnej amfoterycyny B wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, wśród których najpoważniejsze to nefrotoksyczność (występująca u 30-80% pacjentów), reakcje związane z infuzją (gorączka, dreszcze, nudności), zaburzenia elektrolitowe oraz niedokrwistość. Z tego powodu opracowano nowsze formulacje liposomalne i lipidowe, charakteryzujące się lepszym profilem bezpieczeństwa.
Dawkowanie konwencjonalnej amfoterycyny B zazwyczaj wynosi 0,3-1,5 mg/kg m.c./dobę we wlewie dożylnym. Przed podaniem zaleca się premedykację lekami przeciwgorączkowymi i przeciwhistaminowymi w celu zmniejszenia reakcji związanych z infuzją. Konieczne jest staranne monitorowanie funkcji nerek, elektrolitów oraz morfologii krwi podczas terapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Abelcet 5 mg/ml
Amfoterycyna B w kompleksach lipidowych (Abelcet) jest stosowana w leczeniu grzybic układowych, jednak jej użycie u kobiet w ciąży wymaga szczególnej ostrożności. Dotychczasowe dane kliniczne dotyczące konwencjonalnej amfoterycyny B nie wykazały istotnych działań teratogennych ani embriotoksycznych, jednak liczba przypadków jest ograniczona, co nie pozwala na pełną ocenę bezpieczeństwa. Badania przedkliniczne na szczurach i królikach nie wykazały negatywnego wpływu na rozrodczość, embriotoksyczność ani fetotoksyczność. Mimo to, stosowanie Abelcetu w ciąży powinno być zarezerwowane dla sytuacji, gdy korzyści terapeutyczne dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu, a decyzja o terapii powinna być oparta na indywidualnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka.
- Leksykon substancji czynnych
Amfoterycyna B – Dawkowanie i sposób podawania
Amfoterycyna B, dostępna w formach Abelcet (kompleksy lipidowe), AmBisome (liposomy) oraz Fungizone (konwencjonalna), wykazuje zróżnicowane dawkowanie i profil farmakokinetyczny zależnie od preparatu, wskazania klinicznego oraz cech pacjenta. Abelcet stosuje się w dawce 5 mg/kg mc./dobę przez co najmniej 14 dni, podając infuzję dożylną z szybkością 2,5 mg/kg mc./godzinę, także u dzieci od 1 miesiąca życia. AmBisome dawkowany jest od 1,0 do 3,0 mg/kg mc./dobę (w mukormikozie 5 mg/kg mc./dobę), z czasem leczenia do 56 dni lub dłużej, podawany w infuzji 30-60 minut (lub 2 godziny przy dawkach >5 mg/kg). Fungizone rozpoczyna się od 0,25 mg/kg mc./dobę, zwiększając do 0,5-1 mg/kg mc./dobę, z maksymalną dawką dobową 1,5 mg/kg mc., podawaną w infuzji trwającej 2-6 godzin. Dawkowanie dostosowuje się do rodzaju zakażenia grzybiczego, np. kandydoza wymaga 0,4-0,6 mg/kg mc./dobę przez ≥4 tygodnie, kryptokokoza 0,3-0,8 mg/kg mc./dobę przez 4-12 tygodni, a mukormikoza nosowo-mózgowa 0,7-1,5 mg/kg mc./dobę. U pacjentów z niewydolnością nerek nie ma konieczności modyfikacji dawkowania Abelcet i AmBisome, natomiast brak jest danych dla niewydolności wątroby w przypadku AmBisome.
AmBisome, amfoterycyna B, amfoterycyna B w kompleksach lipidowych, amfoterycyna B w liposomach, aspergiloza, blastomikoza, ciężka neutropenia, dysfunkcja nerek, działanie niepożądane, grzybica układowa, histoplazmoza, infuzja dożylna, kandydoza, kokcydioidomikoza, konwencjonalna amfoterycyna B, kryptokokoza, kwasica ketonowa, lek cytotoksyczny, lek immunosupresyjny, mukormikoza, mukormikoza nosowo-mózgowa, neutropenia, niewydolność wątroby, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, roztwór glukozy, substancja przeciwgrzybicza, terapia przeciwgrzybicza, zakażenie inwazyjne, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych