szczepionka meningokokowa
Szczepionka meningokokowa to preparat stosowany w celu zapobiegania zakażeniom wywoływanym przez bakterie Neisseria meningitidis (meningokoki), które są odpowiedzialne za inwazyjną chorobę meningokokową (IChM). Dostępne są szczepionki przeciwko meningokokom serogrupy A, B, C, W-135 i Y, przy czym w Polsce najczęściej stosowane są szczepionki przeciwko serogrupom B i C.
W zależności od rodzaju, szczepionki meningokokowe mogą być polisacharydowe, skoniugowane lub białkowe. Szczepionki skoniugowane zapewniają dłuższą ochronę i mogą być stosowane u niemowląt, podczas gdy szczepionki polisacharydowe są mniej skuteczne u dzieci poniżej 2. roku życia. Szczepionki przeciwko meningokokom serogrupy B (4CMenB, MenB-fHbp) są szczepionkami białkowymi.
Szczepienia przeciwko meningokokom zalecane są szczególnie w grupach podwyższonego ryzyka, w tym u dzieci poniżej 5. roku życia, nastolatków, osób z niedoborami odporności, a także osób przebywających w skupiskach (np. internaty, akademiki). W Polsce szczepienia te nie są obowiązkowe, lecz zalecane w Programie Szczepień Ochronnych.
Inwazyjne zakażenia meningokokowe, choć występują stosunkowo rzadko, charakteryzują się wysoką śmiertelnością (10-15%) i ryzykiem ciężkich powikłań, takich jak amputacje kończyn, głuchota czy padaczka. Szczepienia są skuteczną metodą zapobiegania tym poważnym następstwom zakażeń.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Wodorotlenek glinu – Przedawkowanie
Przedawkowanie wodorotlenku glinu, stosowanego zarówno jako substancja czynna w lekach zobojętniających kwas żołądkowy (np. Maalox) jak i jako adiuwant w szczepionkach, może manifestować się różnorodnymi objawami klinicznymi. Ostre przedawkowanie preparatów zawierających wodorotlenek glinu i magnezu objawia się głównie zaburzeniami ze strony przewodu pokarmowego, takimi jak biegunka, ból brzucha oraz wymioty, natomiast przewlekłe stosowanie, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością nerek, może prowadzić do zaburzeń równowagi elektrolitowej oraz hipermagnezemii. Wysokie dawki mogą również wywołać lub nasilić zaparcia i niedrożność jelit. W przypadku szczepionek, ryzyko przedawkowania jest minimalne ze względu na kontrolowane dawkowanie, jednak nadmierna immunizacja może skutkować reakcjami ogólnymi, w tym polineuropatią, spowodowaną kompleksami przeciwciało-antygen.
adiuwant szczepionkowy, biegunka, ból brzucha, dializa otrzewnowa, funkcja nerek, hemodializa, hipermagnezemia, lek zobojętniający kwas żołądkowy, niedociśnienie, niedrożność jelit, niewydolność nerek, odpowiedź immunologiczna, osłabienie mięśniowe, polineuropatia, szczepionka błonicza, szczepionka meningokokowa, szczepionka przeciwbłonicza, szczepionka tężcowa, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu, wymioty, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zaburzenie rytmu serca, zaparcie - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C – Właściwości farmakodynamiczne
Polisacharyd (O-deacetylowany) Neisseria meningitidis grupy C, stosowany w szczepionce NeisVac-C (kod ATC: J07AH07), jest skoniugowany z toksoidem tężcowym (10-20 µg) i adsorbowany na wodorotlenku glinu (0,5 mg Al3+). Mechanizm działania opiera się na indukcji przeciwciał bakteriobójczych zależnych od układu dopełniacza, skierowanych przeciw otoczce polisacharydowej meningokoków grupy C, co potwierdzono testem rSBA z użyciem szczepu N. meningitidis C11. Badania kliniczne u niemowląt wykazały wysoką immunogenność różnych schematów szczepienia, z odsetkiem rSBA ≥ 1:8 po szczepieniu podstawowym wynoszącym około 99%, a po dawce przypominającej miano rSBA ≥ 1:128 osiągało ponad 98,9% dzieci. Szczepienie pojedynczą dawką w 6. miesiącu życia zapewniało wyższy poziom ochrony przed dawką przypominającą (90,7%) niż inne schematy. W grupach wiekowych od raczkujących do dorosłych (18-64 lata) odsetek osób z miano rSBA ≥ 1:8 po szczepieniu wynosił od 95,6% do 100%, co świadczy o szerokiej skuteczności immunogennej polisacharydu.
aktywność bakteriobójcza, aktywność bakteriobójcza surowicy, choroba meningokokowa, dawka przypominająca, odpowiedź immunologiczna, polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C, szczepionka meningokokowa, szczepionka NeisVac-C, szczepionka polisacharydowa, test rSBA, toksoid tężcowy, układ dopełniacza, wodorotlenek glinu - Leksykon leków
Skład i postać leku – NeisVac-C 10 mcg polisacharydu (O-deacetylowanego) Neisseria meningitidis grupy C (szczep C11) skoniugowany z 10-20 mcg toksoidu tężcowego adsorbowany na wodorotlenku glinu 0,5 mg Al+3/0,5 ml
NeisVac-C to skoniugowana szczepionka meningokokowa polisacharydowa grupy C, zawierająca 10 µg O-deacetylowanego polisacharydu z Neisseria meningitidis grupy C (szczep C11) skoniugowanego z 10-20 µg toksoidu tężcowego, adsorbowana na 0,5 mg uwodnionego wodorotlenku glinu (Al³⁺) w dawce 0,5 ml. Produkt jest dostępny w postaci półprzejrzystej, białej lub prawie białej zawiesiny w ampułko-strzykawkach ze szkła typu I, z osłonką i zatyczką z gumy bromobutylowej. Szczepionka zawiera substancje pomocnicze: chlorek sodu i wodę do wstrzykiwań. Przechowywanie zalecane jest w temperaturze 2-8°C, z możliwością jednorazowego przechowywania do 9 miesięcy w temperaturze do 25°C, przy zachowaniu całkowitego okresu ważności 42 miesięcy. Przed podaniem należy dokładnie wstrząsnąć zawiesinę i ocenić jej jednorodność oraz brak zanieczyszczeń; w przypadku obecności ciał obcych lub przebarwień szczepionka nie powinna być stosowana.
ampułko-strzykawka, chlorek sodu, ciało obce, guma bromobutylowa, jednorodna zawiesina, Neisseria meningitidis, niezgodność farmaceutyczna, polisacharyd O-deacetylowany, substancja pomocnicza, supernatant, szczep C11, szczepionka adsorbowana, szczepionka meningokokowa, szczepionka skoniugowana, toksoid tężcowy, woda do wstrzykiwań, wodorotlenek glinu, wstrząsanie zawiesiny, wstrzyknięcie podskórne, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Toksoid tężcowy – Wskazania do stosowania
Toksoid tężcowy, będący inaktywowaną toksyną Clostridium tetani, stanowi kluczowy składnik szczepionek profilaktycznych przeciw tężcowi oraz nośnik immunogenny w szczepionkach skoniugowanych (np. przeciw meningokokom grupy C i Haemophilus influenzae typu b). Standardowa dawka w szczepionkach monowalentnych i skojarzonych dla dzieci wynosi co najmniej 40 j.m. w 0,5 ml, natomiast w preparatach dla dorosłych 20 j.m. Toksoid jest stosowany zarówno w szczepieniach pierwotnych (od 2. miesiąca życia), jak i przypominających co 10 lat, a także w profilaktyce poekspozycyjnej u osób z ranami zanieczyszczonymi lub wysokiego ryzyka zakażenia. W przypadku ran zanieczyszczonych u pacjentów z niepełnym lub nieudokumentowanym szczepieniem, zaleca się podanie toksoidu wraz z immunoglobuliną przeciwtężcową.
białko nośnikowe, błonica tężec krztusiec, Clostridium tetani, czynne uodparnianie, Haemophilus influenzae typu B, immunoglobulina przeciwtężcowa, limfocyt T, Neisseria meningitidis, nosiciel HIV, odpowiedź immunologiczna, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka tężca, Program Szczepień Ochronnych, status szczepienia, szczepienie ochronne, szczepienie przypominające, szczepionka meningokokowa, szczepionka monowalentna, szczepionka skojarzona, szczepionka skoniugowana, tężec noworodkowy, toksoid tężcowy - Leksykon substancji czynnych
Wodorotlenek glinu – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Wodorotlenek glinu (Al(OH)₃) jest szeroko stosowany jako adiuwant w szczepionkach oraz jako substancja czynna w lekach zobojętniających kwas żołądkowy. Dane przedkliniczne, obejmujące badania toksykologiczne i farmakologiczne, nie wykazują istotnych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego przy stosowaniu w stężeniach typowych dla preparatów parenteralnych, takich jak NeisVac-C (0,5 mg Al³⁺/0,5 ml) czy Infanrix-IPV (0,5 mg Al³⁺/0,5 ml). Badania pirogenności, toksyczności po podaniu pojedynczym i wielokrotnym oraz wpływu na rozród i rozwój potomstwa nie wskazały na działania niepożądane. Długoterminowe doświadczenie kliniczne, zwłaszcza w przypadku szczepionki tężcowej adsorbowanej (do 1,25 mg Al³⁺/0,5 ml), potwierdza bezpieczeństwo stosowania wodorotlenku glinu jako adiuwanta w szczepionkach.
adiuwant szczepionkowy, antygen błonicy, antygen krztuśca, antygen poliomyelitis, antygen tężca, charakterystyka produktu leczniczego, lek zobojętniający, lek zobojętniający kwas żołądkowy, pirogenność, preparat farmaceutyczny, szczepionka błonicza adsorbowana, szczepionka meningokokowa, szczepionka przeciwbłonicza, szczepionka przeciwko meningokokom, szczepionka przeciwtężcowa, szczepionka skojarzona, szczepionka tężcowa adsorbowana, toksyczność, toksyczność ostrej dawki, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań, zawiesina doustna, zgodność farmaceutyczna - Leksykon leków
Przeciwwskazania – NeisVac-C 10 mcg polisacharydu (O-deacetylowanego) Neisseria meningitidis grupy C (szczep C11) skoniugowany z 10-20 mcg toksoidu tężcowego adsorbowany na wodorotlenku glinu 0,5 mg Al+3/0,5 ml
Szczepionka meningokokowa polisacharydowa grupy C (NeisVac-C) jest stosowana w profilaktyce zakażeń wywołanych przez Neisseria meningitidis grupy C. Głównym przeciwwskazaniem do jej podania jest nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki preparatu, takie jak polisacharyd O-deacetylowany N. meningitidis grupy C (10 µg), toksoid tężcowy (10-20 µg) oraz wodorotlenek glinu uwodniony (0,5 mg Al³⁺ w dawce 0,5 ml). Szczególną uwagę należy zwrócić na nadwrażliwość na toksoid tężcowy, która stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do szczepienia. Preparat dostępny jest w formie zawiesiny do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce i ma na celu wywołanie silnej odpowiedzi immunologicznej, zwłaszcza u niemowląt i małych dzieci.
konsultacja alergologiczna, nadwrażliwość na substancję czynną, Neisseria meningitidis, NeisVac-C, niepożądana reakcja poszczepienna, polisacharyd O-deacetylowany, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, szczepionka meningokokowa, szczepionka meningokokowa polisacharydowa, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Wodorotlenek glinu – Dawkowanie i sposób podawania
Wodorotlenek glinu jest stosowany jako składnik aktywny w lekach zobojętniających kwas żołądkowy oraz jako adiuwant w szczepionkach, gdzie zwiększa odpowiedź immunologiczną na antygen. W szczepionkach jego dawka jest precyzyjnie ustalona przez producenta i nie podlega modyfikacjom przez lekarza. Przykładowo, w szczepionce przeciw błonicy zawartość Al³⁺ wynosi do 0,7 mg na dawkę 0,5 ml, a schemat szczepienia podstawowego obejmuje trzy dawki w różnych objętościach (0,5 ml i 0,3 ml) dostosowanych do wieku dziecka. W szczepionce przeciw tężcowi dawka wodorotlenku glinu wynosi do 1,25 mg Al³⁺ na 0,5 ml, a schemat szczepień podstawowych i przypominających jest dostosowany do historii szczepień i ryzyka ekspozycji, z podaniem dawki co 10 lat. Szczepionki podaje się głęboko podskórnie lub domięśniowo, najczęściej w mięsień naramienny lub przednio-boczną część uda, unikając podawania dożylnego.
adiuwant, atenuowany wirus, immunoglobulina tężcowa, inaktywowany wirus, jałowy ropień, lek zobojętniający, lek zobojętniający kwas żołądkowy, mięsień naramienny, odpowiedź immunologiczna, podanie donaczyniowe, przednioboczna część uda, składowa krztuśca, substancja aktywna, szczepienie podstawowe, szczepienie przypominające, szczepionka acelularna, szczepionka błonicza, szczepionka meningokokowa, szczepionka pełnokomórkowa, szczepionka przeciw poliomyelitis, szczepionka skojarzona, szczepionka tężcowa, uodpornienie czynno-bierne, wodorotlenek glinu, wstrzyknięcie domięśniowe, wstrzyknięcie podskórne, zawiesina doustna - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – NeisVac-C 10 mcg polisacharydu (O-deacetylowanego) Neisseria meningitidis grupy C (szczep C11) skoniugowany z 10-20 mcg toksoidu tężcowego adsorbowany na wodorotlenku glinu 0,5 mg Al+3/0,5 ml
Ocena wpływu szczepionki NeisVac-C (10 µg polisacharydu Neisseria meningitidis grupy C skoniugowanego z 10-20 µg toksoidu tężcowego, adsorbowanej na 0,5 mg Al) na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn nie została potwierdzona w dedykowanych badaniach klinicznych. Mimo to, charakterystyka produktu leczniczego wskazuje, że działania niepożądane po podaniu szczepionki mogą tymczasowo upośledzać sprawność psychomotoryczną, co może wpływać na bezpieczeństwo prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Szczególnie w pierwszych godzinach lub dniach po szczepieniu, gdy ryzyko wystąpienia działań niepożądanych jest największe, zaleca się zachowanie ostrożności.
charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane, farmakoterapia, Neisseria meningitidis, sprawność psychomotoryczna, szczepionka meningokokowa, szczepionka meningokokowa polisacharydowa, szczepionka NeisVac-C, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań, zdolność prowadzenia pojazdów, zdolność psychomotoryczna - Leksykon substancji czynnych
Wodorotlenek glinu – Wskazania do stosowania
Wodorotlenek glinu jest substancją o szerokim zastosowaniu w medycynie, pełniącą funkcję zobojętniającą kwas solny w leczeniu nadkwaśności oraz jako adjuwant w szczepionkach. W gastroenterologii stosowany jest w preparatach takich jak Maalox (400 mg/tabletka lub 35 mg/ml w zawiesinie), wskazanych m.in. w nieżycie żołądka, chorobie refluksowej przełyku, dyspepsji funkcjonalnej oraz jako leczenie wspomagające w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Preparaty te neutralizują kwasowość i osłaniają błonę śluzową przewodu pokarmowego, co jest szczególnie istotne u pacjentów z przeciwwskazaniami do inhibitorów pompy protonowej lub antagonistów receptora H2. Zaleca się zachowanie odstępu około 2 godzin między podaniem wodorotlenku glinu a innymi lekami, zwłaszcza antybiotykami (tetracykliny, fluorochinolony), lekami przeciwgrzybiczymi, przeciwtarczycowymi i preparatami żelaza, ze względu na możliwe interakcje farmakokinetyczne.
adjuwant, adsorpcja antygenów, antagonista receptora H2, antybiotyk, błona śluzowa przewodu pokarmowego, choroba refluksowa przełyku, choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, cytokiny prozapalne, dolegliwości dyspeptyczne, dyspepsja funkcjonalna, fluorochinolon, inhibitor pompy protonowej, komórki prezentujące antygen, lek przeciwgrzybiczy, lek przeciwtarczycowy, nadkwaśność, nadmierna kwasowość soku żołądkowego, Neisseria meningitidis, nieżyt żołądka, objawy dyspeptyczne, odpowiedź immunologiczna, przepuklina rozworu przełykowego przepony, refluks żołądkowo-przełykowy, szczepionka meningokokowa, szczepionka przeciwko błonicy, szczepionka przeciwko tężcowi, tetracyklina, wodorotlenek glinu, wodorotlenek magnezu, zakażenie meningokokowe, zgaga