polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C
Polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C stanowi istotny komponent otoczki tej bakterii i jest jednym z kluczowych czynników zjadliwości meningokoków. Jest to homopolimer kwasu sialowego (kwasu N-acetylo-neuraminowego) połączonego wiązaniami α(2→9). Ta unikalna struktura chemiczna determinuje specyficzność antygenową szczepu C oraz umożliwia bakterii unikanie odpowiedzi immunologicznej gospodarza.
W kontekście immunoprofilaktyki, oczyszczony polisacharyd otoczkowy grupy C wykorzystywany jest jako antygen w szczepionkach przeciwko meningokokom. Pierwsze szczepionki zawierające ten polisacharyd były dostępne od lat 70. XX wieku, jednak indukowały one krótkotrwałą odporność i nie były skuteczne u niemowląt. Znaczący postęp nastąpił wraz z wprowadzeniem szczepionek skoniugowanych, w których polisacharyd grupy C jest chemicznie połączony z białkiem nośnikowym, co zapewnia silniejszą i długotrwałą odpowiedź immunologiczną.
Szczepionki zawierające polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C okazały się wysoce skuteczne w kontrolowaniu zakażeń inwazyjnych wywoływanych przez tę grupę meningokoków. W krajach, które wprowadziły powszechne szczepienia przeciwko meningokokom grupy C, zaobserwowano znaczący spadek zachorowań. Poza bezpośrednim efektem ochronnym u zaszczepionych osób, odnotowano również efekt odporności populacyjnej, wynikający ze zmniejszenia nosicielstwa bakterii w jamie nosowo-gardłowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przeprowadzone badania przedkliniczne polisacharydu (O-deacetylowanego) Neisseria meningitidis grupy C (szczep C11), skoniugowanego z toksoidem tężcowym w dawce 10-20 µg oraz adsorbowanego na wodorotlenku glinu (0,5 mg Al³⁺/0,5 ml), wykazały brak istotnych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego. Ocena obejmowała konwencjonalne badania farmakologiczne, które nie ujawniły negatywnego wpływu na podstawowe funkcje fizjologiczne ani interakcji z układami organizmu. Dodatkowo, testy pirogenności nie wykazały potencjału do wywoływania reakcji gorączkowych, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa szczepionek przed ich zastosowaniem klinicznym.
badanie farmakologiczne, badanie pirogenności, badanie przedkliniczne, badanie toksyczności, działanie pirogenne, Neisseria meningitidis, polisacharyd meningokokowy, polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C, reakcja gorączkowa, rozwój embrionalny, rozwój płodowy, rozwój pourodzeniowy, szczepionka NeisVac-C, toksoid tężcowy, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczny wpływ na rozród, wodorotlenek glinu - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C, będący głównym składnikiem aktywnym szczepionki NeisVac-C w dawce 10 µg na 0,5 ml, skoniugowany z toksoidem tężcowym (10-20 µg) i adsorbowany na 0,5 mg Al, nie wykazuje bezpośredniego działania farmakologicznego na ośrodkowy układ nerwowy. Brak jest dedykowanych badań klinicznych oceniających wpływ tego składnika na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn. W związku z tym, potencjalne ograniczenia w zdolnościach psychomotorycznych mogą wynikać jedynie z działań niepożądanych poszczepiennych, takich jak zawroty głowy, zmęczenie czy zaburzenia widzenia, które mogą tymczasowo upośledzać funkcje wymagające pełnej koncentracji.
- Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C – Właściwości farmakodynamiczne
Polisacharyd (O-deacetylowany) Neisseria meningitidis grupy C, stosowany w szczepionce NeisVac-C (kod ATC: J07AH07), jest skoniugowany z toksoidem tężcowym (10-20 µg) i adsorbowany na wodorotlenku glinu (0,5 mg Al3+). Mechanizm działania opiera się na indukcji przeciwciał bakteriobójczych zależnych od układu dopełniacza, skierowanych przeciw otoczce polisacharydowej meningokoków grupy C, co potwierdzono testem rSBA z użyciem szczepu N. meningitidis C11. Badania kliniczne u niemowląt wykazały wysoką immunogenność różnych schematów szczepienia, z odsetkiem rSBA ≥ 1:8 po szczepieniu podstawowym wynoszącym około 99%, a po dawce przypominającej miano rSBA ≥ 1:128 osiągało ponad 98,9% dzieci. Szczepienie pojedynczą dawką w 6. miesiącu życia zapewniało wyższy poziom ochrony przed dawką przypominającą (90,7%) niż inne schematy. W grupach wiekowych od raczkujących do dorosłych (18-64 lata) odsetek osób z miano rSBA ≥ 1:8 po szczepieniu wynosił od 95,6% do 100%, co świadczy o szerokiej skuteczności immunogennej polisacharydu.
aktywność bakteriobójcza, aktywność bakteriobójcza surowicy, choroba meningokokowa, dawka przypominająca, odpowiedź immunologiczna, polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C, szczepionka meningokokowa, szczepionka NeisVac-C, szczepionka polisacharydowa, test rSBA, toksoid tężcowy, układ dopełniacza, wodorotlenek glinu - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C – Przedawkowanie
Przedawkowanie polisacharydu Neisseria meningitidis grupy C (szczep C11) skoniugowanego z toksoidem tężcowym, stosowanego w szczepionce NeisVac-C, jest zdarzeniem o bardzo niskim prawdopodobieństwie, głównie ze względu na jednokrotne dawkowanie i podawanie przez wykwalifikowany personel. W badaniu klinicznym 40 niemowląt otrzymało cztery dawki szczepionki (10 µg polisacharydu i 10-20 µg toksoidu tężcowego, z 0,5 mg Al jako adjuwantem) w wieku 2., 3., 4. miesiąca oraz 12-14 miesiąca życia, bez wystąpienia ciężkich działań niepożądanych. Dane te sugerują, że nawet wielokrotne podanie nie powoduje istotnych zagrożeń, choć teoretycznie może nasilać typowe reakcje poszczepienne, takie jak miejscowy obrzęk, zaczerwienienie, ból czy gorączka, bez jednoznacznej zależności od dawki.
adjuwant, ampułko-strzykawka, ciężkie działanie niepożądane, działanie niepożądane, gorączka poszczepienna, leczenie objawowe, miejsce podania, NeisVac-C, O-deacetylowany polisacharyd, obrzęk, polisacharyd meningokokowy, polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C, reakcja ogólnoustrojowa, reakcja poszczepienna, schemat szczepień, szczepionka skoniugowana, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C – Interakcje
Polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C, stosowany w szczepionce NeisVac-C, nie powinien być mieszany z innymi szczepionkami w jednej strzykawce; jednoczesne podanie różnych szczepionek wymaga iniekcji w różne miejsca ciała. Badania kliniczne wykazały, że jednoczesne podawanie polisacharydu meningokokowego z innymi szczepionkami, takimi jak toksoidy błoniczy i tężcowy, szczepionki przeciw krztuścowi (pełnokomórkowej wP i bezkomórkowej aP), Hib, IPV, MMR, szczepionkami przeciw pneumokokom (7-, 10-, 13-walentnymi) oraz sześciowalentną DTaP-IPV-HBV-Hib, nie powoduje istotnych klinicznie zaburzeń odpowiedzi immunologicznej. Wartości serokonwersji po szczepionce NeisVac-C wynosiły np. 95,7% przy podaniu miesiąc po toksoidzie tężcowym, w porównaniu do 100% przy podaniu jednoczesnym. Jednoczesne stosowanie z doustną szczepionką przeciw rotawirusom (RotaTeq) również nie wpływa negatywnie na odpowiedź immunologiczną i cechuje się akceptowalnym profilem bezpieczeństwa.
Bordetella pertussis, dopełniacz króliczy, Haemophilus influenzae typ b, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, miano przeciwciał, odpowiedź immunologiczna, polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C, serokonwersja, średnia geometryczna miana przeciwciał, szczepionka MMR, szczepionka NeisVac-C, szczepionka przeciw rotawirusom, szczepionka RotaTeq, toksoid błoniczy i tężcowy - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C – Wskazania do stosowania
Polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C, w formie O-deacetylowanej i skoniugowany z toksoidem tężcowym, stanowi główny składnik aktywny szczepionki NeisVac-C, stosowanej w celu czynnego uodparniania przeciwko zakażeniom meningokokowym grupy C. Preparat jest wskazany do stosowania u niemowląt powyżej 2. miesiąca życia, dzieci, młodzieży oraz dorosłych bez górnej granicy wieku. Każda dawka 0,5 ml zawiera 10 µg polisacharydu (szczep C11) skoniugowanego z 10-20 µg toksoidu tężcowego oraz 0,5 mg Al³⁺ jako adiuwantu w postaci wodorotlenku glinu, co zwiększa immunogenność, zwłaszcza u niemowląt. Szczepionka dostępna jest jako półprzejrzysta, biała lub prawie biała zawiesina do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce.
adiuwant, czynne uodparnianie, immunogenność szczepionki, inwazyjna choroba meningokokowa, meningokoki grupy C, niedobór odporności, O-deacetylowany polisacharyd, odporność zbiorowiskowa, odpowiedź immunologiczna, polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C, posocznica meningokokowa, szczep C11, szczepionka adsorbowana, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu, zakażenie meningokokowe, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C stanowi kluczowy składnik aktywny skoniugowanych szczepionek meningokokowych, takich jak NeisVac-C, stosowanych w profilaktyce inwazyjnej choroby meningokokowej. Pomimo wysokiego profilu bezpieczeństwa, konieczne jest zachowanie środków ostrożności, w tym monitorowanie pacjentów po szczepieniu ze względu na ryzyko reakcji anafilaktycznych oraz bezdechu u bardzo niedojrzałych wcześniaków (urodzonych ≤ 28 tygodnia ciąży), którzy powinni być obserwowani przez 48-72 godziny. Szczepionki te nie mogą być podawane dożylnie ani podskórnie, a u pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia lub stosujących leczenie przeciwzakrzepowe należy indywidualnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka. W przypadku ostrej, ciężkiej choroby z gorączką szczepienie należy odroczyć, natomiast łagodne infekcje nie stanowią przeciwwskazania.
asplenia, bezdech, białko nośnikowe, ekulizumab, inwazyjna choroba meningokokowa, leczenie immunosupresyjne, leczenie przeciwzakrzepowe, niedobór odporności, niedobór układu dopełniacza, niedojrzały wcześniak, odpowiedź immunologiczna, polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C, reakcja anafilaktyczna, toksoid tężcowy, trombocytopenia, zaburzenie krzepnięcia - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C – Dawkowanie i sposób podawania
Polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C, będący składnikiem aktywnym szczepionki NeisVac-C, występuje w formie O-deacetylowanej (pochodzącej ze szczepu C11) w dawce 10 µg na 0,5 ml. Substancja jest skoniugowana z toksoidem tężcowym (10-20 µg) i adsorbowana na wodorotlenku glinu (0,5 mg Al³⁺/0,5 ml), co zapewnia wysoką immunogenność. Schemat dawkowania zależy od wieku: niemowlęta 2-4 miesiące otrzymują dwie dawki po 0,5 ml z co najmniej 2-miesięczną przerwą, natomiast dzieci powyżej 4. miesiąca życia, młodzież i dorośli – jedną dawkę 0,5 ml. Dawka przypominająca jest zalecana u niemowląt poniżej 12. miesiąca życia w wieku 12-13 miesięcy, z odstępem minimum 6 miesięcy od ostatniej dawki. Brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności u niemowląt poniżej 2 miesięcy.
dawka przypominająca, immunogenność szczepionki, mięsień naramienny, NeisVac-C, podanie dożylne, podanie podskórne, polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C, przeciwwskazanie do szczepienia, przednio-boczna część uda, reakcja niepożądana, reakcja poszczepienna, schemat dawkowania, szczepienie podstawowe, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu, wstrzyknięcie domięśniowe, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C – Przeciwwskazania stosowania
Polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C, w dawce 10 µg O-deacetylowanego polisacharydu (szczep C11), stanowi aktywny składnik szczepionki NeisVac-C, skoniugowany z 10-20 µg toksoidu tężcowego i adsorbowany na 0,5 mg Al³⁺ w 0,5 ml preparatu. Szczepionka ta jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na polisacharyd meningokokowy grupy C, toksoid tężcowy lub inne substancje pomocnicze, w tym wodorotlenek glinu, który pełni rolę adjuwantu. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko reakcji alergicznych u osób uczulonych na toksoid tężcowy, który zwiększa immunogenność szczepionki, ale może wywoływać nadwrażliwość.
adjuwant, białko nośnikowe, immunogenność, nadwrażliwość, odpowiedź immunologiczna, polisacharyd meningokokowy, polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C, polisacharyd O-deacetylowany, przeciwwskazanie bezwzględne, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, substancja pomocnicza, szczep C11, szczepionka meningokokowa skoniugowana, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C – Właściwości farmakokinetyczne
Polisacharyd (O-deacetylowany) Neisseria meningitidis grupy C, będący głównym składnikiem aktywnym szczepionki NeisVac-C, występuje w dawce 10 µg na 0,5 ml i jest skoniugowany z toksoidem tężcowym (10-20 µg) oraz adsorbowany na uwodnionym wodorotlenku glinu (0,5 mg Al³⁺). Ta konstrukcja szczepionki zwiększa immunogenność oraz przedłuża efekt immunologiczny. Ze względu na charakter szczepionki koniugatowej, nie stosuje się konwencjonalnych badań farmakokinetycznych, gdyż substancja aktywna nie podlega typowym procesom dystrybucji, metabolizmu i eliminacji, a jej działanie opiera się na indukcji swoistej odpowiedzi immunologicznej po podaniu domięśniowym w formie zawiesiny o półprzejrzystym, białym lub prawie białym wyglądzie.