kurczowy kręcz szyi

Kurczowy kręcz szyi (łac. torticollis spastica), znany również jako dystonia szyjna, to zaburzenie neurologiczne charakteryzujące się mimowolnymi, nieprawidłowymi skurczami mięśni szyi, które prowadzą do nieprawidłowego ustawienia głowy. Najczęściej objawia się jako nieregularne, powtarzające się skurcze mięśni szyi, powodujące rotację, przechylenie lub odchylenie głowy.

Etiologia kurczowego kręczu szyi pozostaje nie w pełni wyjaśniona, chociaż uważa się, że główną przyczyną są zaburzenia funkcji jąder podstawy mózgu. Czynniki genetyczne odgrywają rolę w niektórych przypadkach, zwłaszcza gdy choroba występuje rodzinnie. Zaburzenie może być idiopatyczne lub wtórne do innych schorzeń neurologicznych, urazów czy przyjmowanych leków.

Diagnostyka opiera się głównie na badaniu klinicznym, wywiadzie i obserwacji charakterystycznych ruchów. Badania obrazowe, takie jak MRI mózgu, mogą być pomocne w wykluczeniu innych patologii. Elektromiografia może wykazać nieprawidłową aktywność mięśni szyi podczas skurczów.

Leczenie kurczowego kręczu szyi obejmuje farmakoterapię (leki przeciwdrgawkowe, miorelaksanty, pochodne benzodiazepiny), iniekcje toksyny botulinowej w nadaktywne mięśnie (metoda z wyboru), fizjoterapię oraz w opornych przypadkach – interwencje chirurgiczne. Głęboka stymulacja mózgu (DBS) jest rozważana u pacjentów z ciężkimi objawami nieodpowiadającymi na standardowe leczenie.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dysport 300 jednostek kompleksu neurotoksyny Clostridium botulinum typu A/fiolkę

Dysport, zawierający neurotoksynę Clostridium botulinum typu A, dostępny w dawkach 300 i 500 jednostek na fiolkę, jest wskazany do leczenia spastyczności ogniskowej kończyn u dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym (wiek ≥ 2 lata), zarówno kończyn dolnych, jak i górnych. W populacji dorosłych stosuje się go w terapii neurogennych zaburzeń pęcherza moczowego, takich jak nietrzymanie moczu z nadreaktywnością wypieracza, u pacjentów z uszkodzeniem rdzenia kręgowego lub stwardnieniem rozsianym, pod warunkiem regularnego wykonywania czystego cewnikowania przerywanego. Ponadto Dysport jest efektywny w leczeniu dystonii, takich jak kurczowy kręcz szyi, kurcz powiek, połowiczy kurcz twarzy oraz spastyczność ogniskowa kończyn górnych i dolnych u dorosłych, najczęściej po udarze mózgu, urazie czaszkowo-mózgowym lub w przebiegu SM. W dermatologii wskazaniem jest nadmierna potliwość pach (hyperhidrosis axillaris).
blepharospasm, cewnikowanie przerywane, dysfagia, dystonia szyjna, hyperhidrosis axillaris, kurcz powiek, kurczowy kręcz szyi, mózgowe porażenie dziecięce, nadmierna potliwość pach, neurogenna nadreaktywność wypieracza, neurotoksyna Clostridium botulinum, nietrzymanie moczu, ośrodkowy układ nerwowy, patologiczne napięcie mięśniowe, połowiczy kurcz twarzy, stwardnienie rozsiane, test Minora, toksyna botulinowa, udar mózgu, uraz czaszkowo-mózgowy, uszkodzenie rdzenia kręgowego
Leksykon leków
Działania niepożądane – Dysport 300 jednostek kompleksu neurotoksyny Clostridium botulinum typu A/fiolkę

Produkt leczniczy Dysport, zawierający neurotoksynę Clostridium botulinum typu A w dawkach 300 lub 500 jednostek na fiolkę, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które zostały udokumentowane zarówno w badaniach klinicznych, jak i po wprowadzeniu do obrotu. Działania niepożądane występują u około 25% pacjentów i obejmują objawy ze strony układu nerwowego (np. nerwoból, osłabienie mięśni), skóry (świąd, wysypka), a także objawy ogólne takie jak astenia, zmęczenie i objawy grypopodobne. W zależności od wskazania klinicznego, np. spastyczności u dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym, kurczu powiek, kurczu szyi czy nadmiernej potliwości pach, obserwuje się specyficzne działania niepożądane, takie jak nietrzymanie moczu, dysfagia, opadanie powiek, czy reakcje w miejscu wstrzyknięcia. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko dysfagii, zwłaszcza po podaniu do mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego, oraz na możliwość wystąpienia działań toksycznych w miejscach odległych od miejsca podania, które mogą prowadzić do poważnych powikłań, w tym zachłystowego zapalenia płuc i śmierci.
atrofia mięśni, autonomiczna dysrefleksja, bakteriomocz, Clostridium botulinum, dysfonia, krwiomocz, kurcz powiek, kurczowy kręcz szyi, mózgowe porażenie dziecięce, nadmierna potliwość pach, neurogenna nadreaktywność wypieracza, niedoczulica, niedowład mięśni twarzy, nietrzymanie moczu, opadanie powiek, parestezje, podwinięcie powieki, podwójne widzenie, połowiczy kurcz twarzy, porażenie mięśni oka, porażenie mózgowe, porażenie nerwu VII, reakcja nadwrażliwości, spastyczność, spastyczność ogniskowa kończyn, trudność w połykaniu, wyrównawcze pocenie się, zachłystowe zapalenie płuc, zakażenie dróg moczowych, zatrzymanie moczu
Leksykon substancji czynnych
Neurotoksyna Clostridium botulinum typ A – Działania niepożądane

Neurotoksyna Clostridium botulinum typu A, stosowana w preparacie Dysport, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które występują u około 25% pacjentów leczonych z różnych wskazań, takich jak kurcz powiek, połowiczy kurcz twarzy, kurczowy kręcz szyi, spastyczność w porażeniu mózgowym lub udarze oraz nadmierna potliwość pach. Najczęstsze działania niepożądane obejmują objawy ogólnoustrojowe (astenia, zmęczenie, objawy grypopodobne), reakcje miejscowe (ból, zasinienie, rumień) oraz zaburzenia neurologiczne (ból głowy, niedowład mięśni twarzy). Specyficzne działania zależą od wskazania i miejsca podania, np. dysfagia w kurczowym kręczu szyi, częstość której jest dawkozależna, oraz objawy ze strony układu moczowego przy leczeniu neurogennego nietrzymania moczu. Dawkowanie do 30 j./kg masy ciała lub 1000 j. nie zwiększa liczby działań niepożądanych przy jednoczesnym leczeniu spastyczności kończyn górnych i dolnych u dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym.
aspiracja, astenia, atrofia mięśni, autonomiczna dysrefleksja, bakteriomocz, dysfagia, dysfonia, krwiomocz, kurcz powiek, kurczowy kręcz szyi, mózgowe porażenie dziecięce, nadmierna potliwość pach, nerwoból, neurogenna nadreaktywność wypieracza, neurotoksyna Clostridium botulinum typu A, niedoczulica, niedowład mięśni twarzy, niewyraźne widzenie, opadanie powiek, parestezje, podwinięcie powieki, podwójne widzenie, połowiczy kurcz twarzy, porażenie mózgowe, porażenie nerwu VII, reakcja nadwrażliwości, spastyczność, spastyczność kończyn, zachłystowe zapalenie płuc, zakażenie dróg moczowych, zatrzymanie moczu
Leksykon leków
Działania niepożądane – Dysport 500 jednostek kompleksu neurotoksyny Clostridium botulinum typu A/fiolkę

Dysport, zawierający neurotoksynę Clostridium botulinum typu A, dostępny jest w dawkach 300 j. i 500 j. w formie proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. W trakcie terapii obserwuje się różnorodne działania niepożądane, których częstość klasyfikuje się od bardzo często (>1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000). Do najczęstszych działań niepożądanych należą reakcje w miejscu podania (ból, zasinienie, rumień), astenia, zmęczenie, objawy grypopodobne oraz osłabienie mięśni i ból mięśniowo-szkieletowy. W leczeniu spastyczności u dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym często występują bóle mięśni, osłabienie mięśni, objawy grypopodobne oraz reakcje miejscowe. W przypadku leczenia kurczu szyi i twarzy obserwuje się często bóle głowy, niedowład mięśni twarzy, dysfagię, podwójne widzenie oraz opadanie powiek, co wymaga szczególnej uwagi ze względu na ryzyko powikłań związanych z podaniem do mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego.
aspiracja, atrofia mięśni, autonomiczna dysrefleksja, bakteriomocz, duszność, dysfagia, krwiomocz, kurcz powiek, kurczowy kręcz szyi, mózgowe porażenie dziecięce, nadmierna potliwość pach, nerwoból, neurogenna nadreaktywność wypieracza, neurotoksyna Clostridium botulinum, niedowład mięśni twarzy, nietrzymanie moczu, opadanie powiek, parestezja, podwójne widzenie, połowiczy kurcz twarzy, porażenie mięśni oka, porażenie nerwu VII, spastyczność ogniskowa, zaburzenia erekcji, zachłystowe zapalenie płuc, zakażenie dróg moczowych
Leksykon substancji czynnych
Neurotoksyna Clostridium botulinum typu A – Dawkowanie i sposób podawania

Neurotoksyna Clostridium botulinum typu A jest stosowana w leczeniu spastyczności mięśniowej, kręczu szyi, łagodnego kurczu powiek (BEB) oraz neurogennej nadreaktywności wypieracza. Dawkowanie jest ściśle zależne od wskazania klinicznego, masy ciała pacjenta oraz lokalizacji mięśni. W leczeniu spastyczności u dzieci dawka maksymalna wynosi do 15 j./kg na jedną kończynę dolną i do 16 j./kg na jedną kończynę górną, z całkowitą dawką nieprzekraczającą 1000 jednostek lub 30 j./kg mc. (mniejsza wartość). W przypadku leczenia nietrzymania moczu zalecana dawka to 600 jednostek, z możliwością zwiększenia do 800 jednostek, podawana w 30 iniekcjach do mięśnia wypieracza. Dla kręczu szyi dawka początkowa wynosi 500 jednostek, z możliwością dostosowania do 1000 jednostek, a w leczeniu BEB stosuje się dawki od 40 do 120 jednostek na oko, z zalecanym odstępem między iniekcjami co najmniej 12 tygodni.
cystoskop, dystonia szyjna, elektromiografia, elektrostymulacja, kurcz powiek, kurczowy kręcz szyi, mięsień brzuchaty łydki, mięsień dwugłowy ramienia, mięsień dźwigacz powieki górnej, mięsień kulszowo-goleniowy, mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy, mięsień nawrotny obły, mięsień okrężny, mięsień piszczelowy tylny, mięsień płaszczkowaty, mięsień płatowaty głowy, mięsień przywodziciel kciuka, mięsień przywodziciel stawu biodrowego, mięsień zginacz głęboki palców, mięsień zginacz łokciowy nadgarstka, mięsień zginacz powierzchowny palców, mięsień zginacz promieniowy nadgarstka, mózgowe porażenie dziecięce, neurogenna nadreaktywność wypieracza, neurotoksyna Clostridium botulinum typu A, opadanie powieki, połowiczy kurcz twarzy, roztwór chlorku sodu, spastyczność ogniskowa, ultrasonografia
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Dysport 500 jednostek kompleksu neurotoksyny Clostridium botulinum typu A/fiolkę

Produkt leczniczy Dysport zawiera toksynę botulinową i jest stosowany w leczeniu różnych schorzeń neurologicznych, w tym spastyczności mięśni kończyn dolnych i górnych, kurczu szyi, łagodnego kurczu powiek (BEB), połowiczego kurczu twarzy, nadmiernej potliwości pach oraz nietrzymania moczu z powodu neurogennej nadreaktywności wypieracza. Dawkowanie Dysportu jest ściśle indywidualizowane, zależne od masy ciała pacjenta, nasilenia objawów oraz lokalizacji i liczby mięśni objętych terapią. Maksymalne dawki podczas jednej sesji terapeutycznej nie powinny przekraczać 1000–1500 jednostek, z podziałem na mięśnie i miejsca iniekcji, przy maksymalnej objętości 0,5–1 ml na jedno miejsce podania. Preparat rekonstytuuje się w 0,9% roztworze chlorku sodu, a techniki wspomagające lokalizację mięśni (EMG, elektrostymulacja, ultrasonografia) są zalecane dla precyzyjnego podania. Powtórne iniekcje wykonuje się po co najmniej 12–16 tygodniach, w zależności od utrzymania efektu terapeutycznego.
cystoskop, dysfagia, elektromiografia, elektrostymulacja, heparyna drobnocząsteczkowa, iniekcja domięśniowa, kurczowy kręcz szyi, lek przeciwzakrzepowy, mięsień brzuchaty łydki, mięsień dwugłowy ramienia, mięsień dźwigacz powieki górnej, mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy, mięsień nawrotny czworoboczny, mięsień nawrotny obły, mięsień okrężny, mięsień piszczelowy tylny, mięsień płatowaty głowy, mięsień przywodziciel kciuka, mięsień wypieracz, mięsień zginacz głęboki palców, mięsień zginacz łokciowy nadgarstka, mięsień zginacz powierzchowny palców, mięsień zginacz promieniowy nadgarstka, mięśnie kulszowo-goleniowe, mózgowe porażenie dziecięce, nadmierna potliwość pach, neurogenna nadreaktywność wypieracza, obustronny kurcz powiek, opadanie powieki, połowiczy kurcz twarzy, remisja, sedacja, spastyczność ogniskowa, technika ultrasonograficzna, test jodowo-skrobiowy, toksyna botulinowa, wstrzyknięcie śródskórne, znieczulenie ogólne
Leksykon substancji czynnych
Neurotoksyna Clostridium botulinum typu A – Działania niepożądane

Stosowanie neurotoksyny Clostridium botulinum typu A (produkt Dysport) wiąże się z występowaniem działań niepożądanych u około 25% pacjentów, obejmujących m.in. astenia, zmęczenie, objawy grypopodobne oraz reakcje w miejscu wstrzyknięcia (ból, siniak). W leczeniu spastyczności u dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym najczęściej obserwuje się ból i osłabienie mięśni, zaburzenia chodu oraz zmęczenie, przy dawkach nieprzekraczających 30 j./kg masy ciała lub 1000 j. W terapii kurczowego kręczu szyi najczęstszym i potencjalnie poważnym działaniem jest dysfagia, szczególnie po iniekcji do mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego, a także podwójne widzenie i opadanie powiek. W leczeniu nietrzymania moczu z powodu neurogennej nadreaktywności wypieracza często występują zakażenia dróg moczowych, bakteriomocz, krwiomocz oraz zaparcia.
atrofia mięśni, autonomiczna dysrefleksja, bakteriomocz, dysfagia, krwiomocz, kurcz powiek, kurczowy kręcz szyi, łzawienie, mózgowe porażenie dziecięce, nadpotliwość pach, neurogenna nadreaktywność wypieracza, neurotoksyna Clostridium botulinum, niedoczulica, obrzęk powieki, opadanie powiek, parestezja, podwinięcie powieki, podwójne widzenie, połowiczy kurcz twarzy, porażenie mięśni oka, porażenie nerwu twarzowego, reakcja nadwrażliwości, spastyczność kończyn dolnych, suchość oczu, wyrównawcze pocenie się, zachłystowe zapalenie płuc, zakażenie dróg moczowych
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Dysport 300 jednostek kompleksu neurotoksyny Clostridium botulinum typu A/fiolkę

Produkt leczniczy Dysport zawiera neurotoksynę Clostridium botulinum typu A, z jednostkami specyficznymi dla tego preparatu, które nie są wymienne z innymi produktami botulinowymi. Preparat powinien być stosowany wyłącznie przez lekarzy z odpowiednim przeszkoleniem, z zachowaniem aseptyki (np. dezynfekcja korka alkoholem, stosowanie igieł 23 lub 25 G). Dawkowanie jest indywidualizowane w zależności od wskazania, masy ciała, lokalizacji i nasilenia spastyczności oraz odpowiedzi pacjenta. Maksymalne dawki dla kończyn dolnych wynoszą do 15 j./kg mc. na jedną kończynę lub 30 j./kg mc. na obie, nie przekraczając 1000 j. Całkowita dawka dla kończyn górnych to do 16 j./kg mc. na jedną kończynę lub 21 j./kg mc. na obie, z limitem 840 j. Zalecane jest stosowanie technik wspomagających lokalizację mięśni (EMG, elektrostymulacja, USG). Powtórne iniekcje wykonuje się po osłabieniu efektu, nie wcześniej niż po 12-16 tygodniach, z czasem działania sięgającym nawet 28-34 tygodni.
cewnikowanie przerywane, elektromiografia, elektrostymulacja, kurczowy kręcz szyi, mięsień brzuchaty łydki, mięsień czworoboczny, mięsień dwugłowy ramienia, mięsień dźwigacz łopatki, mięsień dźwigacz powieki górnej, mięsień kulszowo-goleniowy, mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy, mięsień nawrotny obły, mięsień piszczelowy tylny, mięsień płaszczkowaty, mięsień płatowaty głowy, mięsień przywodziciel, mięsień ramienny, mięsień trójgłowy ramienia, mięsień zginacz głęboki palców, mięsień zginacz łokciowy nadgarstka, mięsień zginacz powierzchowny palców, mięsień zginacz promieniowy nadgarstka, mózgowe porażenie dziecięce, neurogenna nadreaktywność wypieracza, neurotoksyna Clostridium botulinum typu A, nietrzymanie moczu, obustronny kurcz powiek, opadanie powieki, połowiczy kurcz twarzy, spastyczność ogniskowa, technika ultrasonograficzna, toksyna botulinowa
Leksykon substancji czynnych
Neurotoksyna Clostridium botulinum typ A – Wskazania do stosowania

Neurotoksyna Clostridium botulinum typu A, dostępna w preparacie Dysport w dawkach 300 i 500 jednostek, jest stosowana w leczeniu różnych schorzeń neurologicznych zarówno u dzieci, jak i dorosłych. U pacjentów pediatrycznych (≥ 2 lat) wskazaniem jest spastyczność ogniskowa kończyn dolnych i górnych w przebiegu mózgowego porażenia dziecięcego, gdzie terapia prowadzi do redukcji napięcia mięśniowego i poprawy funkcji motorycznych. U dorosłych neurotoksyna znajduje zastosowanie m.in. w leczeniu neurogennej nadreaktywności wypieracza z nietrzymaniem moczu (w etiologii uszkodzenia rdzenia kręgowego lub stwardnienia rozsianego) u pacjentów stosujących regularne cewnikowanie przerywane, a także w terapii dystonii szyi (kurczowy kręcz szyi), blefarospazmu, połowiczego kurczu twarzy oraz spastyczności ogniskowej kończyn górnych i dolnych o różnej etiologii, w tym po udarach, urazach OUN i stwardnieniu rozsianym.
blefarospazm, cewnikowanie przerywane, dysfunkcja nerwowo-mięśniowa, dystonia ogniskowa, hemifacial spasm, hyperhidrosis axillaris, kompleks neurotoksyny Clostridium botulinum, kurcz powiek, kurczowy kręcz szyi, mózgowe porażenie dziecięce, nadpotliwość, nadpotliwość pach, neurogenna nadreaktywność wypieracza, neurotoksyna Clostridium botulinum typ A, nietrzymanie moczu, połowiczy kurcz twarzy, spastyczność ogniskowa kończyn, spastyczność ogniskowa kończyn dolnych, stwardnienie rozsiane, toksyna botulinowa, udar mózgu, uraz czaszkowo-mózgowy, uszkodzenie rdzenia kręgowego, wzmożone napięcie mięśniowe
Leksykon substancji czynnych
Neurotoksyna Clostridium botulinum typ A – Dawkowanie i sposób podawania

Neurotoksyna Clostridium botulinum typu A jest stosowana w leczeniu różnych schorzeń neurologicznych i mięśniowych, w tym spastyczności kończyn, kurczu szyi, łagodnego kurczu powiek (BEB), połowiczego kurczu twarzy, nadmiernej potliwości pach oraz nietrzymania moczu z powodu neurogennej nadreaktywności wypieracza. Dawkowanie jest ściśle indywidualizowane, zależne od masy ciała pacjenta, lokalizacji i nasilenia objawów oraz odpowiedzi na wcześniejsze leczenie. Maksymalne dawki różnią się w zależności od wskazania i miejsca podania, np. w leczeniu spastyczności kończyn dolnych maksymalna dawka wynosi do 15 j./kg na jedną kończynę, a całkowita dawka nie powinna przekraczać 1000 jednostek lub 30 j./kg masy ciała. W leczeniu kurczu szyi zalecana dawka początkowa to 500 jednostek, z maksymalną dawką 1000 jednostek, podawana do 2-3 mięśni szyi. W terapii BEB stosuje się dawki od 40 do 120 jednostek na oko, a w leczeniu nadmiernej potliwości pach dawka wynosi 100-200 jednostek na dół pachowy. Preparat rekonstytuuje się w 0,9% roztworze chlorku sodu, a objętość iniekcji nie powinna przekraczać 0,5-1 ml na jedno miejsce podania, w zależności od wskazania.
badanie elektromiograficzne, cewnikowanie przerywane, elektromiografia, elektrostymulacja, heparyna drobnocząsteczkowa, iniekcja podskórna, kurcz powiek, kurczowy kręcz szyi, lek przeciwzakrzepowy, mięsień brzuchaty łydki, mięsień czworoboczny, mięsień dwugłowy ramienia, mięsień dźwigacz łopatki, mięsień dźwigacz powieki górnej, mięsień kulszowo-goleniowy, mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy, mięsień nawrotny czworoboczny, mięsień nawrotny obły, mięsień okrężny, mięsień piszczelowy tylny, mięsień płaszczkowaty, mięsień płatowaty głowy, mięsień przywodziciel, mięsień przywodziciel stawu biodrowego, mięsień ramienny, mięsień trójgłowy ramienia, mięsień wypieracz, mięsień zginacz głęboki palców, mięsień zginacz łokciowy nadgarstka, mięsień zginacz powierzchowny palców, mięsień zginacz promieniowy nadgarstka, mózgowe porażenie dziecięce, nadmierna potliwość pach, neurogenna nadreaktywność wypieracza, neurotoksyna Clostridium botulinum typ A, opadanie powieki, połowiczy kurcz twarzy, rekonstytucja produktu leczniczego, roztwór chlorku sodu, spastyczność ogniskowa kończyn dolnych, środek znieczulający, technika ultrasonograficzna, test jodowo-skrobiowy, wstrzyknięcie domięśniowe, wstrzyknięcie śródskórne, żel nawilżający, znieczulenie miejscowe, znieczulenie ogólne