nadpotliwość pach
Nadpotliwość pach (hiperhydroza aksilarna) to stan charakteryzujący się nadmiernym wydzielaniem potu w obrębie dołów pachowych, wykraczającym poza fizjologiczną potrzebę termoregulacji organizmu. Jest to częsta dolegliwość, która może występować jako izolowany problem lub jako część uogólnionej nadpotliwości.
Etiologia nadpotliwości pach może być pierwotna (idiopatyczna) lub wtórna do schorzeń ogólnoustrojowych, takich jak nadczynność tarczycy, cukrzyca, otyłość, choroby infekcyjne czy zaburzenia neurologiczne. Pierwotna nadpotliwość pach jest związana z nadmierną aktywnością gruczołów potowych ekrynowych, które są stymulowane przez układ współczulny poprzez neuroprzekaźnik acetylocholinę.
Diagnostyka nadpotliwości pach obejmuje wywiad medyczny, badanie fizykalne oraz testy dodatkowe, jak test jodowo-skrobiowy (test Minora), pozwalający uwidocznić obszary nadmiernego wydzielania potu. Ważne jest wykluczenie przyczyn wtórnych poprzez badania laboratoryjne, w tym ocenę funkcji tarczycy i poziom glukozy we krwi.
Leczenie nadpotliwości pach jest wieloetapowe i zależy od nasilenia objawów. Metody terapeutyczne obejmują miejscowe preparaty przeciwpotne zawierające sole glinu, jonoforezę, iniekcje toksyny botulinowej typu A, które są skuteczne przez 4-12 miesięcy, a także metody chirurgiczne, takie jak sympatektomia lub miejscowe usunięcie gruczołów potowych (kuretaż, liposukcja). Nowsze metody obejmują mikrofale (MiraDry) oraz terapię ultradźwiękową.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Botox 200 j. Allergan kompleksu neurotoksyny Clostridium botulinum typu A
Produkt leczniczy BOTOX (200 jednostek kompleksu neurotoksyny Clostridium botulinum typu A) może znacząco wpływać na zdolność pacjenta do prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn. Najczęściej obserwowane działania niepożądane, które mogą upośledzać sprawność psychomotoryczną, to astenia, osłabienie mięśni (zarówno w miejscu iniekcji, jak i w mięśniach odległych), zawroty głowy oraz zaburzenia widzenia, w tym podwójne widzenie i opadanie powiek. Działania te pojawiają się zwykle w ciągu pierwszych kilku dni po podaniu leku i mają charakter przejściowy, choć w rzadkich przypadkach mogą utrzymywać się przez kilka miesięcy. Częstość występowania działań niepożądanych różni się w zależności od wskazania klinicznego, np. 35% u pacjentów z blefarospazmem, 28% z dystonią szyjną, 16% z ogniskową spastycznością kończyny górnej, a także obserwuje się tendencję spadkową częstości działań niepożądanych przy kolejnych terapiach w migrenie przewlekłej oraz nadreaktywności pęcherza moczowego.
astenia, blefarospazm, Botox, dystonia szyjna, kurcz powiek, nadpotliwość pach, nadreaktywność pęcherza moczowego, neurogenna nadczynność wypieracza, neurotoksyna Clostridium botulinum, opadanie powiek, osłabienie mięśni, parestezje, podwójne widzenie, przewlekła migrena, spastyczność dziecięca, spastyczność kończyny dolnej, spastyczność kończyny górnej, uogólnione osłabienie, zaburzenia mowy, zaburzenia oddechowe, zaburzenia widzenia, zawroty głowy - Leksykon substancji czynnych
Glikopironium – Właściwości farmakodynamiczne
Glikopironium, będący selektywnym antagonistą receptorów muskarynowych acetylocholiny, jest stosowany miejscowo w leczeniu pierwotnej nadpotliwości pach. Mechanizm działania polega na blokowaniu receptorów muskarynowych w gruczołach potowych, co prowadzi do istotnego zmniejszenia wydzielania potu. W badaniu klinicznym fazy IIIa, obejmującym 171 pacjentów z ciężką nadpotliwością (HDSS 3 lub 4, produkcja potu ≥ 50 mg/5 min), krem z glikopironium 1% (Axhidrox) wykazał statystycznie istotne zmniejszenie wytwarzania potu o średnio -197,08 mg (±252,41) w porównaniu do placebo (-83,49 mg ±168,21; p=0,0038) po 4 tygodniach terapii. Mediana względnej redukcji potu wyniosła -64,63% (95% CI: -73,13; -51,75) w grupie leczonej vs. -34,32% (95% CI: -49,71; -2,67) w grupie placebo (p<0,0001). Poprawa jakości życia mierzona skalą HidroQoL była również istotna (mediana zmiany -6,0 vs. -1,0; p<0,0001), a odsetek pacjentów z ≥2-punktową poprawą w skali HDSS wyniósł 23,0% vs. 11,9% (p=0,0542). W badaniu otwartym fazy IIIb (n=357) potwierdzono długoterminową skuteczność, z utrzymującym się istotnym zmniejszeniem potu do 12 tygodni (średnia zmiana z 280,31 mg do 123,64 mg; p<0,0001) oraz wzrostem odsetka odpowiedzi w HDSS do ponad 25% po 28 tygodniach terapii.
acetylocholina, antagonista receptorów muskarynowych, działanie drażniące, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, ekspozycja ogólnoustrojowa, genotoksyczność, glikopironium, grawimetria, gruczoły potowe, nadpotliwość pach, nadpotliwość pierwotna, objętość dystrybucji, przenikanie przez łożysko, skala HDSS, stan stacjonarny farmakokinetyczny, zaburzenie czynności nerek - Leksykon substancji czynnych
Toksyna botulinowa – Działania niepożądane
Toksyna botulinowa typu A, stosowana zarówno w celach terapeutycznych, jak i estetycznych (preparaty: Azzalure, Botox, Vistabel), może wywoływać działania niepożądane, które najczęściej pojawiają się w ciągu kilku dni po iniekcji i mają charakter przejściowy. Mechanizm działania polega na blokowaniu uwalniania acetylocholiny w połączeniach nerwowo-mięśniowych, co prowadzi do miejscowego osłabienia mięśni, jednak dyfuzja toksyny może powodować osłabienie mięśni sąsiadujących lub odległych. Częstość działań niepożądanych różni się w zależności od wskazania i dawki, np. 22,3% dla zmarszczek gładzizny czoła (Azzalure), 35% dla blefarospazmu (Botox) czy 11% dla nadpotliwości pach (Botox). Najczęstsze objawy to reakcje miejscowe (ból, obrzęk, rumień), ból głowy, opadnięcie powieki (ptoza), obrzęk powieki, niedowład twarzy, zespół suchego oka, astenopia oraz parestezje. W wielu przypadkach częstość działań niepożądanych zmniejsza się przy kolejnych zabiegach.
astenopia, atrofia mięśni, blefarospazm, blokowanie acetylocholiny, choroba posurowicza, diplopia, dysfagia, dystonia szyjna, jaskra zamykającego się kąta, miastenia gravis, migrena przewlekła, nadpotliwość pach, nadreaktywność pęcherza moczowego, nadwrażliwość na toksynę botulinową, neurogenna nadczynność wypieracza, neuropatia obwodowa, niedomykalność powieki, niedowład twarzy, obrzęk naczynioruchowy, preparat toksyny botulinowej, ptoza powieki, reakcja anafilaktyczna, spastyczność ogniskowa, toksyna botulinowa typ A, zaburzenia ruchów gałek ocznych, zachłystowe zapalenie płuc, zespół Lamberta-Eatona, zespół suchego oka - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Axhidrox 2,2 mg/dozę
Axhidrox to krem zawierający glikopironiowy bromek w stężeniu odpowiadającym 8 mg glikopironium na 1 g kremu, stosowany miejscowo pod pachami w leczeniu pierwotnej nadpotliwości pach. Zalecana dawka to dwie dozy (540 mg kremu, co odpowiada 4,4 mg glikopironium) na każdy dół pachowy, aplikowane raz dziennie przez pierwsze 4 tygodnie, a następnie zmniejszane do 2 razy w tygodniu w zależności od efektu terapeutycznego. Produkt nie jest przeznaczony do stosowania na innych obszarach ciała. Wskazane jest ciągłe stosowanie kremu w celu utrzymania kontroli objawów. Preparat wymaga odpowiedniego przygotowania pompki dozującej przed pierwszym użyciem oraz dokładnego mycia rąk i wieczka po aplikacji, aby uniknąć niezamierzonej ekspozycji na substancję czynną.
ciężkie zaburzenie czynności nerek, ekspozycja na lek, ekspozycja ogólnoustrojowa, glikopironiowy bromek, glikopironium, łagodne zaburzenie czynności nerek, nadpotliwość pach, niewydolność nerek, pierwotna nadpotliwość pach, pompka dozująca, schyłkowa niewydolność nerek, stosowanie miejscowe, substancja czynna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Działania niepożądane – Botox 200 j. Allergan kompleksu neurotoksyny Clostridium botulinum typu A
Produkt leczniczy BOTOX, zawierający neurotoksynę Clostridium botulinum typu A, wywołuje działania niepożądane głównie związane z jego farmakologicznym mechanizmem działania, przede wszystkim miejscowe osłabienie mięśni, które może obejmować także mięśnie sąsiadujące lub odległe od miejsca iniekcji. Częstość występowania działań niepożądanych różni się w zależności od wskazania terapeutycznego: np. 35% u pacjentów z blefarospazmem, 28% z dystonią szyjną, 8% ze spastycznością dziecięcą, 26% przy przewlekłej migrenie (spada do 11% przy drugiej terapii), a także 20,6% u pacjentów leczonych na zmarszczki czoła dawką 40 jednostek. Działania niepożądane związane z procedurą iniekcji obejmują ból, obrzęk, rumień, krwawienie, a także reakcje wazowagalne. Objawy grypopodobne, takie jak gorączka i bóle mięśni, również były zgłaszane.
anafilaksja, blefarospazm, dystonia szyjna, intubacja, kurcz powiek, nadpotliwość pach, nadreaktywność pęcherza moczowego, neurogenna nadczynność wypieracza, neurotoksyna Clostridium botulinum, niedoczulica, objawy grypopodobne, obrzęk naczynioruchowy, opadanie powiek, osłabienie mięśni, paraliż nerwowo-mięśniowy, parestezje, podwójne widzenie, pokrzywka, przewlekła migrena, reakcja wazowagalna, spastyczność dziecięca, spastyczność kończyny dolnej, tracheotomia, uogólnione osłabienie, zaburzenia mowy, zaburzenia oddechowe, zaburzenia połykania, zachłyśnięcie, zachłystowe zapalenie płuc, zmarszczki poziome czoła - Leksykon substancji czynnych
Neurotoksyna Clostridium botulinum typu A – Działania niepożądane
Stosowanie neurotoksyny Clostridium botulinum typu A (produkt Dysport) wiąże się z występowaniem działań niepożądanych u około 25% pacjentów, obejmujących m.in. astenia, zmęczenie, objawy grypopodobne oraz reakcje w miejscu wstrzyknięcia (ból, siniak). W leczeniu spastyczności u dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym najczęściej obserwuje się ból i osłabienie mięśni, zaburzenia chodu oraz zmęczenie, przy dawkach nieprzekraczających 30 j./kg masy ciała lub 1000 j. W terapii kurczowego kręczu szyi najczęstszym i potencjalnie poważnym działaniem jest dysfagia, szczególnie po iniekcji do mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego, a także podwójne widzenie i opadanie powiek. W leczeniu nietrzymania moczu z powodu neurogennej nadreaktywności wypieracza często występują zakażenia dróg moczowych, bakteriomocz, krwiomocz oraz zaparcia.
atrofia mięśni, autonomiczna dysrefleksja, bakteriomocz, dysfagia, krwiomocz, kurcz powiek, kurczowy kręcz szyi, łzawienie, mózgowe porażenie dziecięce, nadpotliwość pach, neurogenna nadreaktywność wypieracza, neurotoksyna Clostridium botulinum, niedoczulica, obrzęk powieki, opadanie powiek, parestezja, podwinięcie powieki, podwójne widzenie, połowiczy kurcz twarzy, porażenie mięśni oka, porażenie nerwu twarzowego, reakcja nadwrażliwości, spastyczność kończyn dolnych, suchość oczu, wyrównawcze pocenie się, zachłystowe zapalenie płuc, zakażenie dróg moczowych - Leksykon substancji czynnych
Toksyna botulinowa – Wskazania do stosowania
Toksyna botulinowa typu A, będąca neurotoksyną Clostridium botulinum, działa poprzez czasowe blokowanie uwalniania acetylocholiny w synapsach nerwowo-mięśniowych. W medycynie estetycznej stosowana jest do leczenia umiarkowanych i ciężkich zmarszczek twarzy, takich jak zmarszczki gładzizny czoła, kurze łapki oraz poziome zmarszczki czoła, z uwzględnieniem wpływu defektów na psychikę pacjenta. Preparaty dostępne na rynku różnią się jednostkami aktywności biologicznej (np. Azzalure – 125 jednostek Speywood, Botox – 200 jednostek Allergan, Vistabel – 4 jednostki Allergan/0,1 ml) oraz wskazaniami, przy czym Azzalure jest ograniczony do pacjentów poniżej 65 roku życia i wyłącznie do zastosowań estetycznych. Botox posiada najszersze spektrum zastosowań, obejmujące również wskazania neurologiczne, urologiczne i dermatologiczne.
acetylocholina, blefarospazm, częstomocz, dystonia ogniskowa, dystonia szyjna, gładzizna czoła, jednostka Allergan, jednostka Speywood, kręcz karku, kurze łapki, lek antycholinergiczny, migrena przewlekła, mózgowe porażenie dziecięce, nadpotliwość pach, nadreaktywność mięśnia wypieracza, nadreaktywność pęcherza moczowego, neurogenna nadreaktywność wypieracza, neurotoksyna Clostridium botulinum, nietrzymanie moczu, parcie naglące, połowiczy kurcz twarzy, spastyczność ogniskowa, stwardnienie rozsiane, toksyna botulinowa typu A, uraz rdzenia kręgowego, zakończenia nerwowo-mięśniowe, zmarszczki poziome czoła - Leksykon substancji czynnych
Neurotoksyna Clostridium botulinum typ A – Wskazania do stosowania
Neurotoksyna Clostridium botulinum typu A, dostępna w preparacie Dysport w dawkach 300 i 500 jednostek, jest stosowana w leczeniu różnych schorzeń neurologicznych zarówno u dzieci, jak i dorosłych. U pacjentów pediatrycznych (≥ 2 lat) wskazaniem jest spastyczność ogniskowa kończyn dolnych i górnych w przebiegu mózgowego porażenia dziecięcego, gdzie terapia prowadzi do redukcji napięcia mięśniowego i poprawy funkcji motorycznych. U dorosłych neurotoksyna znajduje zastosowanie m.in. w leczeniu neurogennej nadreaktywności wypieracza z nietrzymaniem moczu (w etiologii uszkodzenia rdzenia kręgowego lub stwardnienia rozsianego) u pacjentów stosujących regularne cewnikowanie przerywane, a także w terapii dystonii szyi (kurczowy kręcz szyi), blefarospazmu, połowiczego kurczu twarzy oraz spastyczności ogniskowej kończyn górnych i dolnych o różnej etiologii, w tym po udarach, urazach OUN i stwardnieniu rozsianym.
blefarospazm, cewnikowanie przerywane, dysfunkcja nerwowo-mięśniowa, dystonia ogniskowa, hemifacial spasm, hyperhidrosis axillaris, kompleks neurotoksyny Clostridium botulinum, kurcz powiek, kurczowy kręcz szyi, mózgowe porażenie dziecięce, nadpotliwość, nadpotliwość pach, neurogenna nadreaktywność wypieracza, neurotoksyna Clostridium botulinum typ A, nietrzymanie moczu, połowiczy kurcz twarzy, spastyczność ogniskowa kończyn, spastyczność ogniskowa kończyn dolnych, stwardnienie rozsiane, toksyna botulinowa, udar mózgu, uraz czaszkowo-mózgowy, uszkodzenie rdzenia kręgowego, wzmożone napięcie mięśniowe