niedobór alfa1-antytrypsyny

Niedobór alfa1-antytrypsyny (A1AT) to genetycznie uwarunkowana choroba, charakteryzująca się obniżonym stężeniem lub zaburzoną funkcją białka alfa1-antytrypsyny w surowicy krwi. A1AT jest głównym inhibitorem proteaz serynowych, szczególnie elastazy neutrofilowej, która w warunkach fizjologicznych chroni tkanki, zwłaszcza płuca, przed uszkodzeniem proteolitycznym.

Defekt genetyczny występuje najczęściej w genie SERPINA1 zlokalizowanym na długim ramieniu chromosomu 14. Znanych jest ponad 100 wariantów genetycznych, ale klinicznie najistotniejsze są allele Z i S. Homozygoty ZZ mają najcięższy fenotyp choroby, z poziomem A1AT wynoszącym zaledwie 10-15% wartości prawidłowych.

Klinicznie niedobór A1AT manifestuje się głównie jako rozedma płuc o wczesnym początku (przed 40-45 rokiem życia), przewlekła obturacyjna choroba płuc, a także jako choroba wątroby (żółtaczka cholestatyczna u niemowląt, marskość wątroby u dorosłych). Rzadziej obserwuje się zapalenie naczyń z przeciwciałami ANCA czy zapalenie tkanki tłuszczowej (panniculitis).

Diagnostyka obejmuje oznaczenie stężenia A1AT w surowicy, fenotypowanie oraz genotypowanie. Leczenie obejmuje standardową terapię POChP oraz suplementację A1AT u wybranych pacjentów. Kluczowe znaczenie ma zaprzestanie palenia tytoniu, które znacząco przyspiesza destrukcję płuc u osób z niedoborem A1AT.

Powiązane wpisy

  1. 14.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl