pochodna butyrofenonu

Pochodne butyrofenonu to grupa leków przeciwpsychotycznych (neuroleptycznych) pierwszej generacji, których struktura chemiczna opiera się na butyrofenonie. Najważniejszym i najczęściej stosowanym przedstawicielem tej grupy jest haloperidol, ale należą do niej również droperidol, benperidol i triperidol.

Mechanizm działania pochodnych butyrofenonu polega głównie na blokowaniu receptorów dopaminowych D2 w układzie mezolimbicznym, co prowadzi do redukcji objawów psychotycznych. Leki te wykazują również działanie antagonistyczne wobec receptorów adrenergicznych, histaminowych i serotoninowych, choć w mniejszym stopniu niż leki z grupy fenotiazyn.

Zastosowanie kliniczne pochodnych butyrofenonu obejmuje leczenie schizofrenii, manii, psychoz, zespołów majaczeniowych, stanów pobudzenia psychoruchowego oraz zaburzeń zachowania u pacjentów z demencją. Droperidol jest dodatkowo stosowany jako lek przeciwwymiotny oraz w anestezjologii.

Profil działań niepożądanych pochodnych butyrofenonu charakteryzuje się wysokim ryzykiem wystąpienia objawów pozapiramidowych (parkinsonizm polekowy, dystonia, akatyzja), co wynika z silnego blokowania receptorów dopaminowych w układzie nigrostriatalnym. Leki te rzadziej niż fenotiazyny powodują sedację, hipotensję ortostatyczną oraz objawy antycholinergiczne, jednak częściej wywołują objawy neurologiczne i mogą prowadzić do złośliwego zespołu neuroleptycznego.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl