dyskinezy późne

Dyskinezy późne (ang. tardive dyskinesia) to zaburzenia ruchowe charakteryzujące się mimowolnymi, nieregularnymi i powtarzającymi się ruchami, głównie w obrębie twarzy, języka i kończyn. Rozwijają się one w następstwie długotrwałego stosowania leków przeciwpsychotycznych, szczególnie klasycznych neuroleptyków, choć mogą wystąpić również po lekach przeciwwymiotnych, niektórych antydepresantach i stabilizatorach nastroju.

Mechanizm powstawania dyskinez późnych wiąże się z przewlekłą blokadą receptorów dopaminowych w układzie nigrostriatalnym, co prowadzi do ich nadwrażliwości. Główne objawy to: ruchy żujące, mlaskanie wargami, wydymanie policzków, wysuwanie języka oraz stereotypowe ruchy kończyn. U pacjentów mogą również występować trudności w mówieniu, połykaniu czy oddychaniu.

Czynniki ryzyka obejmują: starszy wiek, płeć żeńską, dłuższy czas ekspozycji na leki przeciwpsychotyczne, wyższe dawki leków, wcześniejsze uszkodzenia mózgu oraz niektóre choroby współistniejące, jak cukrzyca. Zapobieganie polega głównie na stosowaniu najniższych skutecznych dawek leków, preferowaniu atypowych leków przeciwpsychotycznych oraz regularne monitorowanie pacjentów pod kątem wczesnych objawów dyskinez.

Leczenie dyskinez późnych jest trudne, a zmiany mogą być nieodwracalne. Strategie terapeutyczne obejmują odstawienie lub zmianę leku wywołującego objawy, stosowanie antagonistów VMAT2 (walbenazyna, deutetrabenazyna), które otrzymały oficjalne wskazania FDA w leczeniu dyskinez późnych, a także leków o działaniu przeciwutleniającym, blokerów kanałów wapniowych czy agonistów GABA.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl