Działania niepożądane
Flupentyksol

Flupentyksol, dostępny w formie tabletek powlekanych (Fluanxol) oraz roztworu do wstrzykiwań (Fluanxol Depot), jest lekiem przeciwpsychotycznym o profilu działań niepożądanych silnie zależnym od dawki. Najczęściej obserwowane działania niepożądane dotyczą układu nerwowego i obejmują zaburzenia pozapiramidowe, takie jak senność, akatyzja, hiperkineza, hipokineza, drżenie, dystonia oraz parkinsonizm polekowy. Dyskinezy późne, choć rzadsze (≥1/1000 do <1/100), mogą utrzymywać się po odstawieniu leku i nie reagują na leczenie lekami przeciwparkinsonowskimi, które z kolei są skuteczne w łagodzeniu innych zaburzeń ruchowych. Wczesna faza terapii charakteryzuje się największą częstością i nasileniem działań niepożądanych, które zwykle ulegają zmniejszeniu w trakcie kontynuacji leczenia. Nagłe odstawienie flupentyksolu może wywołać objawy odstawienia, takie jak nudności, wymioty, biegunka, pocenie się, bóle mięśniowe, parestezje, bezsenność, lęk i pobudzenie, pojawiające się w ciągu 1-4 dni i ustępujące w 7-14 dni. Ponadto, flupentyksol może powodować poważne, choć rzadkie działania niepożądane, w tym wydłużenie odstępu QT, komorowe zaburzenia rytmu serca, złośliwy zespół neuroleptyczny, agranulocytozę oraz żylne choroby zatorowo-zakrzepowe.

  1. Działania niepożądane flupentyksolu
    1. Zaburzenia ruchowe i ich postępowanie kliniczne
    2. Objawy odstawienia flupentyksolu
    3. Rzadkie poważne działania niepożądane flupentyksolu
  2. Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych flupentyksolu
    1. Zaburzenia układu nerwowego
    2. Zaburzenia sercowo-naczyniowe
    3. Zaburzenia endokrynologiczne i metaboliczne
    4. Zaburzenia układu pokarmowego
    5. Zaburzenia układu moczowego
    6. Zaburzenia seksualne i układu rozrodczego
    7. Zaburzenia psychiczne
  3. Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych
    1. Zgłaszanie działań niepożądanych
    2. Kolejne rozdziały

Działania niepożądane flupentyksolu

Flupentyksol jest substancją czynną występującą w postaci flupentyksolu (tabletki powlekane Fluanxol) lub dekanonianu flupentyksolu (roztwór do wstrzykiwań Fluanxol Depot). Jak w przypadku wszystkich leków przeciwpsychotycznych, stosowanie flupentyksolu wiąże się z ryzykiem wystąpienia różnorodnych działań niepożądanych, które w znacznej mierze są zależne od dawki. Ich częstość występowania oraz nasilenie są największe we wczesnej fazie leczenia i zazwyczaj ulegają zmniejszeniu w miarę kontynuacji terapii.12

Zaburzenia ruchowe i ich postępowanie kliniczne

Szczególnie charakterystyczne dla flupentyksolu są zaburzenia ruchowe (pozapiramidowe), występujące zwłaszcza we wczesnej fazie leczenia. W większości przypadków te działania niepożądane można opanować farmakologicznie poprzez zmniejszenie dawki i/lub podanie leków przeciw parkinsonizmowi. Należy jednak zaznaczyć, że nie zaleca się rutynowego profilaktycznego stosowania leków przeciw parkinsonizmowi.34

Istotne jest, że leki przeciw parkinsonizmowi nie zmniejszają <a href="/tag/dyskinezy-pozne/” title=”dyskinezy późne” class=”to-tag” data-termid=”170783″>dyskinez późnych, a mogą je nawet nasilać. W takich przypadkach zaleca się zmniejszenie dawki flupentyksolu lub, jeśli to możliwe, całkowite zaprzestanie podawania leku. W przypadku uporczywej akatyzji (subiektywnego uczucia niepokoju ruchowego) pomocne może być stosowanie pochodnych benzodiazepiny lub propranololu.56

Objawy odstawienia flupentyksolu

Nagłemu zaprzestaniu stosowania flupentyksolu mogą towarzyszyć objawy odstawienia. Najczęstszymi z nich są: nudności, wymioty, brak łaknienia, biegunka, wyciek wodnisty z nosa, pocenie się, bóle mięśniowe, parestezje, bezsenność, niepokój, lęk i pobudzenie. Pacjenci mogą także odczuwać zawroty głowy, nasilone odczucia ciepła lub chłodu oraz drżenie. Objawy zazwyczaj zaczynają się od 1 do 4 dni od momentu odstawienia leku i słabną w ciągu 7-14 dni.78

Rzadkie poważne działania niepożądane flupentyksolu

Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwpsychotycznych, podczas stosowania flupentyksolu informowano o rzadkich, ale poważnych działaniach niepożądanych, takich jak: wydłużenie odstępu QT (w EKG), komorowe zaburzenia rytmu serca (migotanie komór, częstoskurcz komorowy, torsade de pointes) oraz nagłe niewyjaśnione zgony.910

Do rzadkich, ale potencjalnie życiowo niebezpiecznych działań niepożądanych należy również złośliwy zespół neuroleptyczny, który klasyfikowany jest jako bardzo rzadkie działanie niepożądane. Innymi poważnymi zaburzeniami są agranulocytoza oraz żylna choroba zatorowo-zakrzepowa (w tym przypadki zatorowości płucnej i zakrzepicy żył głębokich).1112

Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych flupentyksolu

Dla lepszego zrozumienia profilu bezpieczeństwa flupentyksolu, poniżej przedstawiono szczegółowe zestawienie działań niepożądanych zgłaszanych podczas stosowania tego leku, z uwzględnieniem częstości ich występowania oraz podziałem na układy i narządy.

Układ/narząd Częstość występowania Działanie niepożądane Opis
Zaburzenia układu nerwowego Bardzo często
(≥1/10)		 Senność, akatyzja, hiperkineza, hipokineza Zaburzenia ruchowe są najczęstszymi objawami niepożądanymi, zwłaszcza w początkowej fazie leczenia. Akatyzja przejawia się subiektywnym uczuciem niepokoju ruchowego.
Często
(≥1/100 do <1/10)		 Drżenie, dystonia, zawroty głowy, ból głowy Dystonia może objawiać się nieprawidłowymi, utrzymującymi się skurczami mięśni.
Niezbyt często
(≥1/1000 do <1/100)		 Dyskinezy późne, dyskineza, parkinsonizm, zaburzenia mowy, drgawki Dyskinezy późne to mimowolne, rytmiczne ruchy twarzy, języka, kończyn, które mogą utrzymywać się nawet po odstawieniu leku.
Zaburzenia psychiczne Często
(≥1/100 do <1/10)		 Bezsenność, depresja, nerwowość, pobudzenie, zmniejszenie popędu płciowego Zaburzenia psychiczne mogą wystąpić zarówno jako działanie niepożądane, jak i efekt leczenia podstawowej choroby psychicznej.
Niezbyt często
(≥1/1000 do <1/100)		 Stany splątania Mogą być szczególnie nasilone u osób starszych.
Nieznana Myśli samobójcze, zachowania samobójcze Wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.
Zaburzenia serca Często
(≥1/100 do <1/10)		 Tachykardia, kołatanie serca Mogą być związane z działaniem przeciwcholinergicznym flupentyksolu.
Rzadko
(≥1/10000 do <1/1000)		 Wydłużenie odstępu QT (w EKG) Potencjalnie niebezpieczne, może prowadzić do poważnych zaburzeń rytmu serca.
Zaburzenia żołądka i jelit Bardzo często
(≥1/10)		 Suchość błony śluzowej jamy ustnej Wynika z działania przeciwcholinergicznego, może prowadzić do problemów z połykaniem.
Często
(≥1/100 do <1/10)		 Ślinotok, zaparcia, wymioty, niestrawność, biegunka Zaparcia mogą być szczególnie uciążliwe i prowadzić do niedrożności jelit.
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania Często
(≥1/100 do <1/10)		 Zwiększenie łaknienia, zwiększenie masy ciała Może prowadzić do otyłości i związanych z nią powikłań zdrowotnych.
Niezbyt często
(≥1/1000 do <1/100)		 Zmniejszenie łaknienia Może prowadzić do niedożywienia, szczególnie u osób starszych.
Rzadko
(≥1/10000 do <1/1000)		 Hiperglikemia, zaburzona tolerancja glukozy Może wymagać monitorowania parametrów metabolicznych, zwłaszcza u osób z czynnikami ryzyka cukrzycy.
Zaburzenia układu rozrodczego i piersi Niezbyt często
(≥1/1000 do <1/100)		 Zaburzenia wytrysku, zaburzenia wzwodu Mogą znacząco wpływać na jakość życia pacjentów i być przyczyną niestosowania się do zaleceń terapeutycznych.
Rzadko
(≥1/10000 do <1/1000)		 Ginekomastia, mlekotok, brak miesiączki Związane z hiperprolaktynemią wywołaną przez lek.
Rzadko
(≥1/10000 do <1/1000)		 Hiperprolaktynemia Zwiększone stężenie prolaktyny może prowadzić do wielu objawów ze strony układu rozrodczego.
Zaburzenia krwi i układu chłonnego Rzadko
(≥1/10000 do <1/1000)		 Trombocytopenia, neutropenia, leukopenia, agranulocytoza Zaburzenia hematologiczne mogą być potencjalnie zagrażające życiu i wymagają regularnego monitorowania morfologii krwi.
Ciąża, połóg i okres okołoporodowy Częstość nieznana Zespół odstawienia produktu leczniczego u noworodka Może wystąpić u noworodków, których matki przyjmowały flupentyksol w czasie ciąży, zwłaszcza w trzecim trymestrze.

Zaburzenia układu nerwowego

Flupentyksol, jak większość leków przeciwpsychotycznych, może powodować szereg objawów ze strony układu nerwowego. Zaburzenia pozapiramidowe są najczęstszą grupą działań niepożądanych, obejmującą:1314

  • Senność – bardzo często występujący objaw, który może upośledzać codzienne funkcjonowanie pacjenta
  • Akatyzja – subiektywne uczucie niepokoju ruchowego, przymus poruszania się, niemożność pozostania w bezruchu
  • Hiperkineza – zwiększona aktywność ruchowa, często mimowolna
  • Hipokineza – zmniejszona aktywność ruchowa, spowolnienie
  • Drżenie – rytmiczne, mimowolne ruchy oscylacyjne kończyn lub całego ciała
  • Dystonia – nieprawidłowe, często bolesne i utrzymujące się skurcze mięśni
  • Dyskinezy późne – mimowolne, rytmiczne ruchy przede wszystkim twarzy i języka, które mogą pojawić się po długotrwałym stosowaniu leku i utrzymywać się nawet po jego odstawieniu
  • Parkinsonizm polekowy – zespół objawów przypominających chorobę Parkinsona: drżenie spoczynkowe, sztywność mięśniowa, spowolnienie ruchowe

15

Szczególnie niebezpieczny może być złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS), który choć występuje bardzo rzadko, stanowi potencjalnie śmiertelne powikłanie. Charakteryzuje się gorączką, sztywnością mięśniową, zaburzeniami świadomości i niestabilnością autonomicznego układu nerwowego. Wymaga natychmiastowego odstawienia leku i intensywnego leczenia.1617

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Flupentyksol może wpływać na układ sercowo-naczyniowy, powodując takie objawy jak:1819

  • Tachykardia – przyspieszenie rytmu serca
  • Kołatanie serca – subiektywne odczuwanie własnej pracy serca
  • Wydłużenie odstępu QT – zmiana w zapisie EKG, która może predysponować do groźnych zaburzeń rytmu
  • Niedociśnienie – obniżenie ciśnienia tętniczego, które może prowadzić do zawrotów głowy i upadków, szczególnie u osób starszych
  • Żylna choroba zatorowo-zakrzepowa – poważne powikłanie obejmujące zakrzepicę żył głębokich i zatorowość płucną

20

Zaburzenia endokrynologiczne i metaboliczne

Flupentyksol, podobnie jak inne leki przeciwpsychotyczne, może powodować zaburzenia endokrynologiczne i metaboliczne:2122

  • Hiperprolaktynemia – podwyższone stężenie prolaktyny, które może prowadzić do ginekomastii, mlekotoku, zaburzeń miesiączkowania i niepłodności
  • Zwiększenie masy ciała – częsty problem u pacjentów przyjmujących leki przeciwpsychotyczne, może prowadzić do otyłości i jej powikłań
  • Hiperglikemia i zaburzona tolerancja glukozy – mogą prowadzić do rozwoju cukrzycy typu 2

23

Zaburzenia układu pokarmowego

Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego są często zgłaszane podczas stosowania flupentyksolu i mogą wpływać na compliance terapeutyczny:2425

  • Suchość błony śluzowej jamy ustnej – bardzo częsty objaw, który może prowadzić do problemów z żuciem i połykaniem, zwiększonego ryzyka próchnicy i infekcji jamy ustnej
  • Ślinotok – nadmierne wydzielanie śliny
  • Zaparcia – mogą być szczególnie uciążliwe i w skrajnych przypadkach prowadzić do niedrożności jelit
  • Wymioty, niestrawność, biegunka – objawy dyspeptyczne mogące znacząco obniżać jakość życia
  • Ból brzucha, nudności, wzdęcia – niezbyt częste, ale uciążliwe objawy

26

Zaburzenia układu moczowego

Flupentyksol może powodować zaburzenia oddawania moczu, w tym zatrzymanie moczu, które jest szczególnie niebezpieczne u mężczyzn z przerostem gruczołu krokowego.2728

Zaburzenia seksualne i układu rozrodczego

Wpływ flupentyksolu na funkcje seksualne może istotnie obniżać jakość życia pacjentów i być przyczyną nieprzestrzegania zaleceń terapeutycznych:2930

  • Zmniejszenie popędu płciowego – częsty problem zgłaszany przez pacjentów
  • Zaburzenia wytrysku i wzwodu u mężczyzn
  • Ginekomastia – powiększenie gruczołów piersiowych u mężczyzn
  • Mlekotok – wydzielanie mleka niezwiązane z karmieniem piersią
  • Brak miesiączki u kobiet

31

Zaburzenia psychiczne

Oprócz działań terapeutycznych, flupentyksol może powodować lub nasilać niektóre objawy psychiczne:3233

  • Bezsenność – często zgłaszany problem, który może wpływać na ogólne samopoczucie i funkcjonowanie
  • Depresja – może być zarówno działaniem niepożądanym, jak i objawem choroby podstawowej
  • Nerwowość i pobudzenie – mogą być trudne do odróżnienia od objawów choroby podstawowej
  • Stany splątania – niezbyt częste, ale mogą być szczególnie problematyczne u osób starszych
  • Myśli i zachowania samobójcze – poważne działanie niepożądane wymagające natychmiastowej interwencji

34

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych podczas terapii flupentyksolem, zaleca się indywidualne podejście do każdego pacjenta. W większości przypadków zaburzeń ruchowych można je opanować poprzez zmniejszenie dawki leku i/lub podanie leków przeciw parkinsonizmowi. Nie zaleca się jednak rutynowego profilaktycznego stosowania leków przeciwparkinsowskich.3536

W przypadku uporczywej akatyzji pomocne może być stosowanie pochodnych benzodiazepiny lub propranololu. Dyskinezy późne nie reagują na leki przeciwparkinsowskie, a mogą być przez nie nawet nasilane. W takich przypadkach zaleca się zmniejszenie dawki flupentyksolu lub, jeśli to możliwe, zaprzestanie jego podawania.3738

Szczególnej uwagi wymagają poważne działania niepożądane, takie jak złośliwy zespół neuroleptyczny, który wymaga natychmiastowego odstawienia leku i intensywnego leczenia. Podobnie, w przypadku wystąpienia objawów sugerujących wydłużenie odstępu QT czy zaburzenia rytmu serca, konieczna jest pilna konsultacja kardiologiczna.

Ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu odstawienia, nie zaleca się nagłego przerywania terapii flupentyksolem. Dawkę należy zmniejszać stopniowo, pod ścisłą kontrolą lekarską.3940

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego zawierającego flupentyksol do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (Al. Jerozolimskie 181 C, PL-02 222 Warszawa).4142

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl