aminotransferazy w surowicy
Aminotransferazy to grupa enzymów, które biorą udział w metabolizmie aminokwasów, katalizując przenoszenie grup aminowych. W diagnostyce medycznej najczęściej oznacza się dwie aminotransferazy: aminotransferazę alaninową (ALT) oraz aminotransferazę asparaginianową (AST). Poziom tych enzymów w surowicy jest ważnym wskaźnikiem uszkodzenia komórek wątrobowych.
Podwyższony poziom aminotransferaz w surowicy (hipertransaminazemia) może wskazywać na uszkodzenie wątroby o różnej etiologii. ALT jest bardziej specyficzna dla wątroby, podczas gdy AST występuje również w innych tkankach, takich jak mięsień sercowy, mięśnie szkieletowe, nerki czy mózg. Stosunek AST/ALT (wskaźnik de Ritisa) dostarcza dodatkowych informacji diagnostycznych – wartość >2 sugeruje alkoholowe uszkodzenie wątroby, natomiast wartość <1 jest typowa dla wirusowego zapalenia wątroby.
W interpretacji wyników aminotransferaz należy uwzględnić, że mogą one wzrastać również w innych stanach, takich jak zawał mięśnia sercowego (głównie AST), uszkodzenie mięśni szkieletowych, hemoliza czy po intensywnym wysiłku fizycznym. Wartości referencyjne mogą różnić się w zależności od laboratorium, ale zazwyczaj wynoszą dla ALT 5-40 U/l, a dla AST 5-35 U/l.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Migea 200 mg
Kwas tolfenamowy, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), wykazuje potencjalne interakcje z licznymi grupami leków, co może prowadzić do zwiększonego ryzyka działań niepożądanych, zwłaszcza ze strony przewodu pokarmowego, nerek oraz układu krzepnięcia. Wysokie ryzyko interakcji dotyczy m.in. innych NLPZ, leków przeciwzakrzepowych (np. warfaryny), glikokortykosteroidów, metotreksatu, cyklosporyny oraz leków przeciwpłytkowych, które mogą nasilać krwawienia lub nefrotoksyczność. Interakcje ze środkami przeciwnadciśnieniowymi i moczopędnymi mogą obniżać ich skuteczność, a jednoczesne stosowanie alkoholu zwiększa ryzyko uszkodzenia błony śluzowej żołądka oraz obciążenia wątroby. Zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas terapii kwasem tolfenamowym ze względu na potencjalne zwiększenie hepatotoksyczności i nefrotoksyczności.
agregacja płytek krwi, aminotransferazy w surowicy, antagonista receptora angiotensyny II, azot mocznikowy we krwi, beta-bloker, cyklosporyna, działanie niepożądane, glikokortykosteroid, hepatotoksyczność, inhibitor ACE, kłębuszkowe zapalenie nerek, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, kwas tolfenamowy, lek moczopędny, lek przeciwnadciśnieniowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, martwica rdzenia nerki, metotreksat, nefrotoksyczność, niesteroidowy lek przeciwzapalny, owrzodzenie, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, śródmiąższowe zapalenie nerek, stężenie bilirubiny, stężenie kreatyniny, synteza prostaglandyn, zespół nerczycowy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Abiraterone G.L. Pharma 250 mg
Lek Abiraterone G.L. Pharma jest wskazany w leczeniu hormonowrażliwego raka gruczołu krokowego z przerzutami (mHSPC) oraz opornego na kastrację raka gruczołu krokowego z przerzutami (mCRPC). Standardowa dawka wynosi 1000 mg (4 tabletki po 250 mg) raz na dobę, podawana na czczo (co najmniej 1 godzinę przed lub 2 godziny po posiłku). W terapii mHSPC stosuje się jednocześnie 5 mg prednizonu lub prednizolonu na dobę, natomiast w mCRPC 10 mg prednizonu lub prednizolonu na dobę. U pacjentów niekastrowanych chirurgicznie konieczne jest kontynuowanie farmakologicznej kastracji analogami LHRH. W przypadku wystąpienia hepatotoksyczności dawkę można zmniejszyć do 500 mg (2 tabletki) raz na dobę, z intensywnym monitorowaniem parametrów wątrobowych. Leku nie należy stosować u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby (klasa C wg Child-Pugh) oraz u dzieci i młodzieży.
aktywność AlAT, aktywność AspAT, aminotransferazy w surowicy, analog gonadoliberyny, ciężka hepatotoksyczność, ciśnienie tętnicze, dysfagia, hepatotoksyczność, hipokaliemia, hormonowrażliwy rak gruczołu krokowego z przerzutami, kastracja chirurgiczna, kastracja farmakologiczna, klasyfikacja Child-Pugh, mineralokortykosteroidy, nadciśnienie tętnicze, obrzęk, octan abirateronu, oporny na kastrację rak gruczołu krokowego, parametry czynnościowe wątroby, potas w surowicy, prednizolon, prednizon, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Simvastatin Bluefish
Symwastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, niesie ryzyko miopatii, której częstość występowania jest dawkozależna: 0,03% przy 20 mg/dobę, 0,08% przy 40 mg/dobę oraz 0,61% przy 80 mg/dobę. Miopatia może prowadzić do rabdomiolizy z ostrą niewydolnością nerek i bardzo rzadkimi zgonami. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów pochodzenia azjatyckiego, u których ryzyko miopatii przy dawce 40 mg wynosi 0,24%, oraz u osób z genotypem SLCO1B1 c.521T>C, zwłaszcza homozygot CC, u których ryzyko miopatii przy dawce 80 mg sięga 15%. Aktywność kinazy kreatynowej (CK) powinna być monitorowana przed i w trakcie leczenia, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka (wiek >65 lat, płeć żeńska, niewydolność nerek, niedoczynność tarczycy, historia toksyczności statyn). W przypadku CK >5-krotnej normy lub nasilonych objawów mięśniowych należy przerwać leczenie.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferazy w surowicy, białko BCRP, ciężka hipercholesterolemia, cyklosporyna, danazol, fibrat, genotyp SLCO1B1, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hiperbilirubinemia, hiperglikemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, lomitapid, mioglobinuria, miopatia, nietolerancja laktozy, niewydolność wątroby, ostra niewydolność nerek, powikłanie sercowo-naczyniowe, rabdomioliza, skala Tannera, śródmiąższowa choroba płuc, symwastatyna, żółtaczka - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Abirateron Aristo 250 mg
Abirateron Aristo, zawierający 250 mg abirateronu octanu w tabletce, jest wskazany do leczenia przerzutowego raka gruczołu krokowego, zarówno hormonowrażliwego (mHSPC), jak i opornego na kastrację (mCRPC). Zalecana dawka wynosi 1000 mg (4 tabletki) raz na dobę, podawana na czczo (co najmniej 2 godziny po posiłku i nie wcześniej niż 1 godzina przed kolejnym posiłkiem). Terapia powinna być prowadzona równocześnie z prednizonem lub prednizolonem w dawce 5 mg/dobę dla mHSPC oraz 10 mg/dobę dla mCRPC. U pacjentów niekastrowanych chirurgicznie konieczne jest kontynuowanie farmakologicznej kastracji analogami LHRH. Monitorowanie parametrów biochemicznych, w tym aktywności aminotransferaz, ciśnienia tętniczego, stężenia potasu (utrzymanie ≥4,0 mM) oraz objawów niewydolności serca, jest kluczowe dla bezpieczeństwa terapii.
abirateron octan, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, aminotransferazy w surowicy, analog gonadoliberyny, ciśnienie tętnicze, efekt mineralokortykosteroidowy, hepatotoksyczność, hipokaliemia, kastracja farmakologiczna, kortykosteroid, potas w surowicy, prednizon, przerzutowy hormonowrażliwy rak gruczołu krokowego, przerzutowy oporny na kastrację rak gruczołu krokowego, skala Child-Pugh, toksyczność leku, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Inegy 10 mg + 80 mg
Produkt leczniczy Inegy, zawierający ezetymib i symwastatynę, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki leku, w ciąży i okresie karmienia piersią, a także u osób z czynną chorobą wątroby lub niewyjaśnionym, utrzymującym się wzrostem aktywności aminotransferaz. Ze względu na hepatotoksyczność symwastatyny, stosowanie leku w tych stanach może prowadzić do poważnych powikłań. Ponadto, tabletki zawierają laktozę jednowodną w ilościach od 58,2 mg (10 mg + 10 mg) do 535,8 mg (10 mg + 80 mg), co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy. Stosowanie Inegy jest również przeciwwskazane w skojarzeniu z silnymi inhibitorami CYP3A4 (np. itrakonazol, erytromycyna, inhibitory proteazy HIV), które mogą zwiększać stężenie symwastatyny nawet pięciokrotnie, co znacząco podnosi ryzyko miopatii i rabdomiolizy.
aminotransferazy w surowicy, antybiotyk makrolidowy, czynna choroba wątroby, działanie hepatotoksyczne, ezetymib i symwastatyna, fibrat, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, interakcja lekowa, laktoza jednowodna, lek hipolipemizujący, lek przeciwgrzybiczny, miopatia, miopatia i rabdomioliza, nadwrażliwość na składniki, niewydolność nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Działania niepożądane – Flegamina Classic Junior o smaku truskawkowym 2 mg/5 ml
Bromoheksyny chlorowodorek, substancja czynna leku Flegamina Classic Junior, może wywoływać różnorodne działania niepożądane, które należy monitorować szczególnie u pacjentów pediatrycznych. Reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja i obrzęk naczynioruchowy, choć rzadkie, stanowią poważne zagrożenie życia i wymagają natychmiastowej interwencji. Objawy neurologiczne, takie jak ból głowy, zawroty głowy i senność, mają częstość nieznaną, podobnie jak hipotensja i skurcz oskrzeli, zwłaszcza u pacjentów z nadreaktywnością oskrzeli. Dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, występujące niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), obejmują ból w nadbrzuszu, nudności, wymioty i biegunkę, które mogą wpływać na skuteczność terapii. Niestrawność (dyspepsja) występuje z częstością nieznaną i objawia się dyskomfortem w nadbrzuszu.
aminotransferazy w surowicy, biegunka, ból głowy, ból nadbrzusza, bromoheksyny chlorowodorek, dyspepsja, hiperhidroza, hipotensja, mukolityk, nadreaktywność oskrzeli, nudności, objawy neurologiczne, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego, ostra uogólniona krostkowica, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, toksyczna martwica naskórka, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, wysypka, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona, zwiększona aktywność enzymów wątrobowych - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Sortis 10 10 mg
Atorwastatyna w formie tabletek do rozgryzania i żucia (Sortis 10 mg, 20 mg) posiada bezwzględne przeciwwskazania, które należy ściśle przestrzegać w celu zapewnienia bezpieczeństwa terapii. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na atorwastatynę lub substancje pomocnicze, u osób z czynną chorobą wątroby lub z utrzymującym się, niewyjaśnionym wzrostem aminotransferaz powyżej 3-krotnej górnej granicy normy. Ponadto, atorwastatyna nie powinna być stosowana u kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz u kobiet w wieku rozrodczym bez skutecznej antykoncepcji ze względu na ryzyko teratogenności. Równoczesne stosowanie z lekami przeciwwirusowymi zawierającymi glekaprewir i pibrentaswir jest przeciwwskazane z powodu ryzyka znacznego wzrostu stężenia atorwastatyny i potencjalnych działań niepożądanych, takich jak miopatia czy rabdomioliza.
aminotransferazy w surowicy, aspartam, atorwastatyna wapniowa, czynna choroba wątroby, czynniki ryzyka miopatii, działanie teratogenne, dziedziczne choroby mięśni, fenyloalanina, fenyloketonuria, glekaprewir z pibrentaswirem, hepatotoksyczność, hiperlipidemia, leki przeciwwirusowe WZW C, miopatia i rabdomioliza, nadwrażliwość na substancję czynną, niedoczynność tarczycy, parametry wątrobowe, reakcja alergiczna na statyny, reakcja anafilaktyczna, toksyczny wpływ na mięśnie, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zaburzenia funkcji nerek - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Abiraterone G.L. Pharma
Abiraterone G.L. Pharma, będący inhibitorem enzymu CYP17, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu ze względu na ryzyko nadciśnienia tętniczego, hipokaliemii oraz zatrzymania płynów, wynikających ze zwiększonego stężenia mineralokortykosteroidów. Wskazane jest jednoczesne podawanie kortykosteroidów (np. prednizonu lub prednizolonu) w celu ograniczenia wydzielania ACTH i zmniejszenia częstości działań niepożądanych. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, takimi jak niewydolność serca (klasy III/IV wg NYHA), niestabilna dławica piersiowa, niedawny zawał mięśnia sercowego, arytmie komorowe oraz ciężkie zaburzenia czynności nerek, u których ryzyko powikłań jest znacznie podwyższone. Monitorowanie parametrów kardiologicznych (ciśnienie tętnicze, zastój płynów, stężenie potasu) powinno odbywać się co 2 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące, a następnie co miesiąc. W przypadku hipokaliemii istnieje ryzyko wydłużenia odstępu QT, co wymaga oceny czynności serca i ewentualnej modyfikacji terapii.
aminotransferazy w surowicy, arytmia komorowa, brak laktazy, choroba niedokrwienna serca, dławica piersiowa, dziedziczna nietolerancja galaktozy, frakcja wyrzutowa lewej komory, glikozyd nasercowy, hamowanie CYP17, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hormon adrenokortykotropowy, induktor CYP3A4, migotanie przedsionków, mineralokortykosteroidy, miopatia, nadciśnienie, nadostre zapalenie wątroby, niedokrwistość, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, ostra niewydolność wątroby, rabdomioliza, wirusowe zapalenie wątroby, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności nerek, zastoinowa niewydolność serca, zastój płynów, zawał serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zmniejszenie gęstości kości - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tulip Combo 10 mg + 20 mg
Produkt leczniczy Tulip Combo, zawierający ezetymib i atorwastatynę, wykazuje profil bezpieczeństwa obejmujący działania niepożądane o różnej częstości i nasileniu. W badaniach klinicznych 0,6% pacjentów doświadczyło klinicznie istotnego wzrostu aktywności aminotransferaz (AlAT i/lub AspAT ≥ 3 x górna granica normy), zwykle bezobjawowego i odwracalnego. Szczególnie istotne są poważne powikłania, takie jak miopatia/rabdomioliza, immunozależna miopatia martwicza, reakcje anafilaktyczne, obrzęk naczynioruchowy, ciężkie reakcje skórne (w tym zespół Stevensa-Johnsona) oraz niewydolność wątroby. Ryzyko rozwoju cukrzycy podczas terapii statynami, w tym atorwastatyną, wzrasta u pacjentów z czynnikami ryzyka, takimi jak glikemia na czczo ≥5,6 mmol/l, BMI >30 kg/m², podwyższone triglicerydy oraz nadciśnienie tętnicze.
aminotransferazy w surowicy, cholestaza, cukrzyca, ezetymib i atorwastatyna, fosfataza zasadowa, fosfokinaza kreatynowa, gamma-glutamylotransferaza, ginekomastia, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, kamica żółciowa, kinaza kreatynowa, małopłytkowość, miastenia, miopatia i rabdomioliza, neuropatia obwodowa, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, reakcja anafilaktyczna, refluks żołądkowo-przełykowy, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zapalenie trzustki, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Crosuvo Plus 5 mg + 10 mg
Lek Crosuvo Plus, zawierający rozuwastatynę i ezetymib, posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Należą do nich: nadwrażliwość na substancje czynne lub pomocnicze, aktywna choroba wątroby, utrzymujące się zwiększenie aktywności aminotransferaz przekraczające 3-krotnie górną granicę normy (GGN), ciąża, karmienie piersią oraz brak skutecznej antykoncepcji u kobiet w wieku rozrodczym, ciężkie zaburzenia czynności nerek z klirensem kreatyniny poniżej 30 ml/min, miopatia, a także jednoczesne stosowanie cyklosporyny lub skojarzenia sofosbuwiru, welpataswiru z woksylaprewirem. Dawkowanie leku obejmuje 5 mg + 10 mg, 10 mg + 10 mg, 20 mg + 10 mg oraz 40 mg + 10 mg, przy czym najwyższa dawka wymaga szczególnej ostrożności ze względu na zwiększone ryzyko miopatii i rabdomiolizy.
aktywna choroba wątroby, aminotransferazy w surowicy, ciężkie zaburzenia czynności nerek, cyklosporyna, działanie teratogenne, dziedziczne choroby układu mięśniowego, fibrat, górna granica normy, hepatotoksyczność, inhibitor reduktazy HMG-CoA, klirens kreatyniny, lek hipolipemizujący, lek immunosupresyjny, miopatia, nadwrażliwość, niedoczynność tarczycy, nieplanowana ciąża, rabdomioliza, rozuwastatyna i ezetymib, sofosbuwir, statyna, umiarkowane zaburzenia czynności nerek, welpataswir, wirusowe zapalenie wątroby typu C, woksylaprewir, zwiększenie aktywności aminotransferaz - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Storvas CRT 10 mg
Lek Storvas CRT (atorwastatyna) w dawkach 10 mg, 20 mg, 40 mg i 80 mg jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na atorwastatynę lub składniki pomocnicze, w tym laktozę (od 38,3 mg do 306,8 mg w zależności od dawki) oraz sód (od 2,8 mg do 22,4 mg). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest czynna choroba wątroby (np. ostre wirusowe zapalenie, alkoholowe zapalenie wątroby), a także niewyjaśnione, trwale podwyższone aminotransferazy przekraczające 3-krotnie górną granicę normy. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest wykonanie badań biochemicznych oceniających funkcję wątroby oraz ich regularny monitoring podczas leczenia. Atorwastatyna jest także przeciwwskazana u kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz u kobiet w wieku rozrodczym nie stosujących skutecznej antykoncepcji ze względu na ryzyko teratogenności i przenikania leku do mleka matki.
alkoholowe zapalenie wątroby, aminotransferazy w surowicy, atorwastatyna, badanie biochemiczne, biosynteza cholesterolu, czynna choroba wątroby, funkcja wątroby, glekaprewir z pibrentaswirem, inhibitor reduktazy HMG-CoA, interakcja farmakokinetyczna, laktoza jednowodna, leczenie przeciwwirusowe, lek przeciwwirusowy, miopatia, nadwrażliwość, ostre wirusowe zapalenie wątroby, rabdomioliza, tabletka powlekana, toksyczne uszkodzenie wątroby, uszkodzenie hepatocytów, wirusowe zapalenie wątroby typu C, WZW typu C - Leksykon leków
Działania niepożądane – Atozet 10 mg + 40 mg
Produkt leczniczy Atozet, zawierający ezetymib w skojarzeniu z atorwastatyną, został oceniony pod kątem bezpieczeństwa w badaniach klinicznych obejmujących ponad 2400 pacjentów. W trakcie terapii obserwowano klinicznie istotne zwiększenie aktywności aminotransferaz (AlAT i/lub AspAT ≥3 × górnej granicy normy) u 0,6% pacjentów, które miało charakter bezobjawowy i ustępowało samoistnie lub po przerwaniu leczenia. Działania niepożądane klasyfikowane są według układów i narządów oraz częstości występowania, obejmując m.in. zaburzenia mięśniowo-szkieletowe (ból mięśni u 1-10% pacjentów), reakcje nadwrażliwości, zaburzenia neurologiczne, żołądkowo-jelitowe oraz rzadkie, ale poważne zdarzenia, takie jak zapalenie wątroby, niewydolność wątroby, miopatia, rabdomioliza, zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka.
aminotransferazy w surowicy, cholestaza, enzymy wątrobowe, ginekomastia, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, kamica żółciowa, kinaza kreatynowa, małopłytkowość, miastenia rzekomoporaźna, neuropatia obwodowa, niedoczulica, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, rabdomioliza, refluks żołądkowo-przełykowy, rumień wielopostaciowy, rzadkoskurcz zatokowy, śródmiąższowa choroba płuc, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wstrząs anafilaktyczny, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny