zmniejszenie gęstości kości
Zmniejszenie gęstości kości, określane również jako osteopenia, to stan, w którym masa kostna ulega obniżeniu, co predysponuje pacjenta do zwiększonego ryzyka złamań. Stan ten poprzedza osteoporozę, która charakteryzuje się znacznym ubytkiem masy kostnej i strukturalnym uszkodzeniem tkanki kostnej.
Diagnoza opiera się na badaniu densytometrycznym (DXA), które ocenia gęstość mineralną kości. Wynik w postaci wskaźnika T-score między -1,0 a -2,5 odchylenia standardowego poniżej normy dla młodych dorosłych świadczy o osteopenii. Wartości poniżej -2,5 wskazują już na osteoporozę.
Czynniki ryzyka obejmują wiek, płeć żeńską, niską masę ciała, niedobór wapnia i witaminy D, palenie tytoniu, nadmierne spożycie alkoholu, unieruchomienie oraz stosowanie niektórych leków (np. glikokortykosteroidów). Postępowanie terapeutyczne koncentruje się na modyfikacji stylu życia, suplementacji wapnia i witaminy D oraz regularnej aktywności fizycznej z obciążeniem, która stymuluje procesy kościotwórcze.
W przypadkach wysokiego ryzyka złamań lekarz może rozważyć farmakoterapię, wykorzystując bisfosfoniany, denosumab, raloksyfen lub teryparatyd. Wczesne wykrycie i leczenie zmniejszenia gęstości kości ma kluczowe znaczenie dla zapobiegania poważnym powikłaniom, takim jak złamania osteoporotyczne, które mogą prowadzić do niepełnosprawności i obniżenia jakości życia.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Tenofovir disoproxil Accordpharma 245 mg
Tenofowir dizoproksyl jest stosowany w terapii zakażeń HIV-1 oraz przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, które występują u około 33% pacjentów z HIV-1 i 25% z HBV. Najczęściej obserwuje się łagodne do umiarkowanych zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak biegunka, nudności (5,4%) i wymioty. Istotnym problemem klinicznym są nefrotoksyczność i zaburzenia czynności kanalika bliższego nerki, w tym zespół Fanconiego, które mogą prowadzić do hipofosfatemii, hipokaliemii, kwasicy mleczanowej oraz zmian kostnych, w tym rozmiękania kości i zwiększonego ryzyka złamań. W badaniach klinicznych u dorosłych pacjentów z HIV-1 i HBV monitorowano funkcję nerek, a u dzieci i młodzieży obserwowano zmniejszenie mineralnej gęstości kości (BMD), co jest szczególnie istotne w populacji pediatrycznej. Kwasica mleczanowa, choć rzadka, stanowi poważne powikłanie, zwłaszcza u pacjentów ze zdekompensowaną chorobą wątroby lub stosujących inne leki wywołujące kwasicę.
hipofosfatemia, hipokaliemia, kwasica mleczanowa, martwica kanalików nerkowych, martwica kości, mineralna gęstość kości, miopatia, moczówka prosta pochodzenia nerkowego, niewydolność nerek, ostra niewydolność nerek, przesączanie kłębuszkowe, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B, rabdomioliza, rozmiękanie kości, skojarzona terapia przeciwretrowirusowa, stłuszczenie wątroby, tenofowir dizoproksyl, zaburzenie czynności kanalika bliższego nerki, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zakażenie HIV-1, zaostrzenie zapalenia wątroby, zapalenie nerek, zapalenie trzustki, zespół Fanconiego, zespół reaktywacji immunologicznej, zmniejszenie gęstości kości, zwiększona aktywność aminotransferaz - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Abiraterone STADA
Abirateron STADA, zawierający octan abirateronu w dawkach 250 mg i 500 mg, działa poprzez hamowanie enzymu CYP17, co prowadzi do wzrostu stężeń mineralokortykosteroidów i może wywoływać nadciśnienie tętnicze, hipokaliemię oraz zastój płynów. Wskazane jest jednoczesne podawanie kortykosteroidów w celu hamowania wydzielania ACTH i minimalizacji tych działań niepożądanych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, zwłaszcza z niewydolnością serca (klasy III-IV wg NYHA), frakcją wyrzutową lewej komory (LVEF) < 50%, niekontrolowanym nadciśnieniem, ciężką lub niestabilną dusznicą bolesną oraz po niedawnym zawale mięśnia sercowego. Monitorowanie parametrów takich jak ciśnienie tętnicze, stężenie potasu w osoczu oraz objawy zastoinowej niewydolności serca powinno odbywać się co 2 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące, a następnie co miesiąc. W przypadku hipokaliemii istnieje ryzyko wydłużenia odstępu QT, co wymaga oceny czynności serca i ewentualnego odstawienia leku.
aminotransferaza, arytmia komorowa, brak laktazy, choroba niedokrwienna serca, choroba sercowo-naczyniowa, cytotoksyczna chemioterapia, dławica piersiowa, echokardiografia, enzym wątrobowy, frakcja wyrzutowa lewej komory, frakcja wyrzutowa serca, glikokortykosteroid, glikozyd nasercowy, hamowanie CYP17, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hormon adrenokortykotropowy, induktor CYP3A4, kortykosteroid, migotanie przedsionków, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nadmiar mineralokortykosteroidów, nadostre zapalenie wątroby, niedokrwistość, nietolerancja galaktozy, nietolerancja laktozy, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, octan abirateronu, ostra niewydolność wątroby, rabdomioliza, rak gruczołu krokowego, wirusowe zapalenie wątroby, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zastój płynów, zawał serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zmniejszenie gęstości kości - Leksykon substancji czynnych
Goserelina – Działania niepożądane
Goserelina, analog hormonu uwalniającego gonadotropinę (LHRH), stosowana w formie implantu podskórnego, wywołuje działania niepożądane głównie związane z supresją hormonalną. Do bardzo często występujących należą uderzenia gorąca, nadmierna potliwość, trądzik, osłabienie popędu płciowego u obu płci oraz reakcje w miejscu wstrzyknięcia. Często obserwuje się upośledzoną tolerancję glukozy, zmiany nastroju, depresję, bóle kości, niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, nieprawidłowe ciśnienie tętnicze, ginekomastię u mężczyzn oraz nasilenie objawów nowotworu na początku terapii. Rzadkie, ale poważne powikłania to krwotok do przysadki, reakcje anafilaktyczne, ucisk rdzenia kręgowego, hiperkalcemia u pacjentek z przerzutowym rakiem piersi, zatorowość płucna oraz niedrożność moczowodów. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do zmniejszenia gęstości kości i osteoporozy, co zwiększa ryzyko złamań.
depresja, ginekomastia, guz przysadki, hiperkalcemia, hormon uwalniający gonadotropinę, implant podskórny, krwotok przysadki, menopauza, nadmierna potliwość, niedoczynność przysadki, niedrożność moczowodu, niewydolność serca, osłabienie popędu płciowego, osteoporoza, parestezja, reakcja anafilaktyczna, śródmiąższowe zapalenie płuc, supresja hormonalna, torbiel jajnika, ucisk rdzenia kręgowego, uderzenie gorąca, upośledzona tolerancja glukozy, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie psychotyczne, zaburzenie wzwodu, zapalenie pochwy, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół nadmiernej stymulacji jajników, zmniejszenie gęstości kości - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Abiraterone Olainfarm
Produkt leczniczy Abiraterone Olainfarm, stosowany w terapii zaawansowanego raka gruczołu krokowego, może indukować nadciśnienie tętnicze, hipokaliemię oraz zastój płynów, co jest efektem zwiększonego stężenia mineralokortykosteroidów w wyniku hamowania enzymu CYP17. Wskazane jest jednoczesne podawanie kortykosteroidów, które hamują wydzielanie ACTH, redukując częstość i nasilenie tych działań niepożądanych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, zwłaszcza z niewydolnością serca (klasy III/IV wg NYHA), frakcją wyrzutową lewej komory (LVEF) < 50%, niestabilną dusznicą bolesną, arytmiami komorowymi oraz u osób z niepoddającym się leczeniu nadciśnieniem tętniczym. Monitorowanie ciśnienia tętniczego, stężenia potasu oraz objawów zastoinowej niewydolności serca powinno odbywać się co 2 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące, a następnie co miesiąc.
AlAT, aminotransferazy, arytmia komorowa, brak laktazy, choroba niedokrwienna serca, choroba sercowo-naczyniowa, CYP17, cytotoksyczna chemioterapia, dławica piersiowa, dusznica bolesna, enzymy wątrobowe, frakcja wyrzutowa serca, glikozyd nasercowy, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hormon adrenokortykotropowy, induktor CYP3A4, migotanie przedsionków, mineralokortykosteroid, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nadmiar mineralokortykosteroidów, nadostre zapalenie wątroby, niedokrwistość, nietolerancja galaktozy, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, ostra niewydolność wątroby, rabdomioliza, rak gruczołu krokowego, tętnicze zdarzenie zakrzepowe, wirusowe zapalenie wątroby, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności seksualnych, zaburzenie czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zastój płynów, zawał serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zmniejszenie gęstości kości - Leksykon leków
Działania niepożądane – Neuair Airmaster (50 mcg + 100 mcg)/dawkę
Neuair Airmaster, zawierający salmeterol (w formie salmeterolu ksynafonianu) oraz flutykazon propionian, wykazuje profil bezpieczeństwa zgodny z działaniami niepożądanymi charakterystycznymi dla obu składników. W badaniach klinicznych nie zaobserwowano synergistycznego nasilenia działań niepożądanych. Do najczęstszych objawów należą drżenia mięśni, kołatanie serca oraz bóle głowy, które zwykle ustępują przy kontynuacji terapii. Istotnym powikłaniem jest paradoksalny skurcz oskrzeli, wymagający natychmiastowego przerwania leczenia i zastosowania szybko działających leków rozszerzających oskrzela. Ze względu na obecność flutykazonu propionianu, częstość występowania kandydozy jamy ustnej i gardła jest znaczna, a rzadziej obserwuje się kandydozę przełyku; profilaktycznie zaleca się płukanie jamy ustnej po inhalacji.
beta2-mimetyk, ból głowy, ból mięśni, ból stawów, choroba niedokrwienna serca, chrypka, częstoskurcz nadkomorowy, drżenie mięśni, duszność, flutykazon, hiperglikemia, jaskra, kandydoza jamy ustnej, kandydoza przełyku, kołatanie serca, kurcz mięśni, lek przeciwgrzybiczny, migotanie przedsionków, nadpobudliwość psychoruchowa, nieostre widzenie, obrzęk naczynioruchowy, paradoksalny skurcz oskrzeli, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rysy cushingoidalne, salmeterol, skórna reakcja nadwrażliwości, skurcz dodatkowy, skurcz oskrzeli, spowolnienie wzrostu, tachykardia, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie psychiczne, zaburzenie rytmu serca, zaćma, zahamowanie kory nadnerczy, zespół Cushinga, zmniejszenie gęstości kości - Leksykon leków
Działania niepożądane – Lutrate Depot 22,5 mg
Lutrate Depot 22,5 mg zawiera leuprorelinę octan w dawce 22,5 mg na fiolkę (odpowiadającej 21,42 mg leuproreliny), co po rekonstytucji daje 11,25 mg leuproreliny octanu na 1 ml zawiesiny do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Profil bezpieczeństwa opiera się na badaniu klinicznym III fazy u pacjentów z rakiem gruczołu krokowego, którzy otrzymali dwie domięśniowe dawki w odstępie 3 miesięcy, z całkowitym okresem leczenia i obserwacji 6 miesięcy. Najczęstsze działania niepożądane związane z supresją testosteronu to uderzenia gorąca (77,3%, z czego 3,1% ciężkie), zmęczenie, osłabienie, nadmierne pocenie, nudności i bóle kości. Miejscowe reakcje w miejscu wstrzyknięcia wystąpiły u 14,7% pacjentów, głównie jako ból, zaczerwienienie i stwardnienie, wszystkie łagodne i nie prowadzące do przerwania terapii.
bezsenność, ból kości, ból stawów, ból w miejscu wstrzyknięcia, dysfagia, gruczolak przysadki, hipercholesterolemia, idiopatyczne nadciśnienie śródczaszkowe, leukopenia, małopłytkowość, nadmierne pocenie, obrzęk obwodowy, octan leuproreliny, osteoporoza, rak gruczołu krokowego, rumień wielopostaciowy, rzekomy guz mózgu, śródmiąższowa choroba płuc, stwardnienie, supresja testosteronu, toksyczna martwica naskórka, uderzenia gorąca, zaczerwienienie, zaostrzenie objawów, zapalenie opłucnej, zator płucny, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona, zmniejszenie gęstości kości - Leksykon leków
Działania niepożądane – Nebbud 0,25 mg/2 ml
Lek Nebbud zawiera budezonid w postaci zawiesiny do nebulizacji i jest związany z ryzykiem działań niepożądanych typowych dla glikokortykosteroidów wziewnych. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowana jest od bardzo częstych (≥10%) do bardzo rzadkich (<0,01%). Do najczęstszych należą kandydoza jamy ustnej i gardła oraz podrażnienie błony śluzowej jamy ustnej i gardła, kaszel, chrypka i podrażnienie gardła. U pacjentów z POChP obserwuje się zwiększone ryzyko zapalenia płuc. Rzadko występują reakcje nadwrażliwości, w tym wysypka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy i reakcje anafilaktyczne. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do zahamowania czynności nadnerczy, opóźnienia wzrostu u dzieci, zmniejszenia gęstości kości oraz zaburzeń psychicznych, takich jak lęk, depresja, nadpobudliwość czy agresja.
budezonid, dysfagia, działanie immunosupresyjne kortykosteroidów, działanie ogólnoustrojowe glikokortykosteroidów, glikokortykosteroid wziewny, kandydoza jamy ustnej, kontaktowe zapalenie skóry, nadpobudliwość psychoruchowa, nieostre widzenie, obrzęk naczynioruchowy, opóźnienie wzrostu, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteopenia, osteoporoza, paradoksalny skurcz oskrzeli, POChP, podrażnienie błony śluzowej, pokrzywka, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, zaburzenie głosu, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zakażenie oportunistyczne, zapalenie płuc, zawiesina do nebulizacji, zmniejszenie gęstości kości - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Abiraterone G.L. Pharma
Abiraterone G.L. Pharma, będący inhibitorem enzymu CYP17, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu ze względu na ryzyko nadciśnienia tętniczego, hipokaliemii oraz zatrzymania płynów, wynikających ze zwiększonego stężenia mineralokortykosteroidów. Wskazane jest jednoczesne podawanie kortykosteroidów (np. prednizonu lub prednizolonu) w celu ograniczenia wydzielania ACTH i zmniejszenia częstości działań niepożądanych. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, takimi jak niewydolność serca (klasy III/IV wg NYHA), niestabilna dławica piersiowa, niedawny zawał mięśnia sercowego, arytmie komorowe oraz ciężkie zaburzenia czynności nerek, u których ryzyko powikłań jest znacznie podwyższone. Monitorowanie parametrów kardiologicznych (ciśnienie tętnicze, zastój płynów, stężenie potasu) powinno odbywać się co 2 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące, a następnie co miesiąc. W przypadku hipokaliemii istnieje ryzyko wydłużenia odstępu QT, co wymaga oceny czynności serca i ewentualnej modyfikacji terapii.
aminotransferazy w surowicy, arytmia komorowa, brak laktazy, choroba niedokrwienna serca, dławica piersiowa, dziedziczna nietolerancja galaktozy, frakcja wyrzutowa lewej komory, glikozyd nasercowy, hamowanie CYP17, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hormon adrenokortykotropowy, induktor CYP3A4, migotanie przedsionków, mineralokortykosteroidy, miopatia, nadciśnienie, nadostre zapalenie wątroby, niedokrwistość, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, ostra niewydolność wątroby, rabdomioliza, wirusowe zapalenie wątroby, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności nerek, zastoinowa niewydolność serca, zastój płynów, zawał serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zmniejszenie gęstości kości - Leksykon leków
Działania niepożądane – Reseligo 10,8 mg
Goserelina w dawce 10,8 mg, stosowana w formie implantu, wiąże się z szeregiem działań niepożądanych wynikających z jej farmakologicznego mechanizmu działania. Najczęściej obserwuje się uderzenia gorąca, nadmierną potliwość oraz reakcje w miejscu wstrzyknięcia, które rzadko wymagają przerwania terapii. Częstość występowania działań niepożądanych została sklasyfikowana od bardzo często (>1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000). Do istotnych działań należą m.in. osłabienie popędu płciowego (bardzo często), upośledzona tolerancja glukozy (często), zmiany nastroju i depresja (często), parestezje i ucisk rdzenia kręgowego (często), a także niewydolność serca i zawał mięśnia sercowego (często). W badaniach farmakoepidemiologicznych odnotowano również wydłużenie odstępu QT, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu antyandrogenów.
agonista LHRH, antyandrogen, ból kości, ból stawów, bolesność sutków, cukrzyca, depresja, ginekomastia, guz przysadki, krwotok do przysadki, łysienie, nadmierna potliwość, nadwrażliwość na lek, niedrożność moczowodów, niewydolność serca, osłabienie popędu płciowego, parestezja, rak gruczołu krokowego, reakcja anafilaktyczna, reakcja w miejscu wstrzyknięcia, śródmiąższowe zapalenie płuc, ucisk rdzenia kręgowego, uderzenie gorąca, upośledzona tolerancja glukozy, wydłużenie odstępu QT, wysypka, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie morfologii krwi, zaburzenie psychotyczne, zaburzenie wzwodu, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zmniejszenie gęstości kości, zwiększenie masy ciała - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Abirateron Aristo
Abirateron, stosowany w terapii zaawansowanego raka gruczołu krokowego, wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko nadciśnienia tętniczego, hipokaliemii oraz zastoju płynów, wynikających z hamowania enzymu CYP17 i wzrostu stężeń mineralokortykosteroidów. Terapia powinna być prowadzona z jednoczesnym podawaniem kortykosteroidów, które ograniczają wydzielanie ACTH i zmniejszają częstość działań niepożądanych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, niewydolnością serca (klasy III/IV wg NYHA), frakcją wyrzutową lewej komory <50%, arytmiami oraz u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek. Monitorowanie parametrów obejmuje ciśnienie tętnicze, stężenie potasu w osoczu oraz objawy zastoinowej niewydolności serca co 2 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące, a następnie co miesiąc. W przypadku hipokaliemii konieczne jest także monitorowanie EKG ze względu na ryzyko wydłużenia odstępu QT.
AlAT, aminotransferazy, arytmia komorowa, AspAT, choroba niedokrwienna serca, choroba sercowo-naczyniowa, cukrzyca, dławica piersiowa, dusznica bolesna, echokardiografia, enzymy wątrobowe, frakcja wyrzutowa lewej komory, frakcja wyrzutowa serca, glikozyd nasercowy, hamowanie CYP17, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hormon adrenokortykotropowy, induktor CYP3A4, migotanie przedsionków, mineralokortykosteroid, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nadostre zapalenie wątroby, niedokrwistość, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, obrzęk obwodowy, ostra niewydolność wątroby, przyrost masy ciała, rabdomioliza, rak gruczołu krokowego, wirusowe zapalenie wątroby, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności seksualnych, zaburzenie czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zastój płynów, zawał serca, zdarzenie zakrzepowe, zmniejszenie gęstości kości - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Abiraterone Sandoz
Abiraterone Sandoz, zawierający 500 mg octanu abirateronu, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko nadciśnienia tętniczego, hipokaliemii oraz zastojów płynów, wynikających z hamowania enzymu CYP17 i wzrostu stężeń mineralokortykosteroidów. Terapia powinna być prowadzona z jednoczesnym podawaniem kortykosteroidów w celu kontroli wydzielania ACTH. Szczególną uwagę należy zwrócić u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, takimi jak niewydolność serca (klasy III-IV wg NYHA), frakcja wyrzutowa lewej komory (LVEF) poniżej 50%, niestabilna dławica piersiowa, arytmie komorowe czy niedawny zawał mięśnia sercowego. Monitorowanie parametrów obejmuje ciśnienie tętnicze, stężenie potasu, objawy zastoinowej niewydolności serca oraz aktywność aminotransferaz (AlAT, AspAT) co 2 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące, a następnie co miesiąc. W przypadku wzrostu enzymów wątrobowych powyżej 5-krotności górnej granicy normy (GGN) należy przerwać leczenie, a przy przekroczeniu 20-krotności GGN – bezwzględnie odstawić lek.
aminotransferazy, arytmia komorowa, brak laktazy, chemioterapia cytotoksyczna, choroba niedokrwienna serca, choroby sercowo-naczyniowe, dławica piersiowa, echokardiografia, enzym CYP17, enzymy wątrobowe, frakcja wyrzutowa lewej komory, frakcja wyrzutowa serca, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hormon adrenokortykotropowy, induktory CYP3A4, migotanie przedsionków, mineralokortykosteroidy, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nadmiar mineralokortykosteroidów, niedokrwistość, nietolerancja galaktozy, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność serca, octan abirateronu, ostra niewydolność wątroby, piorunujące zapalenie wątroby, rabdomioliza, skala Child-Pugh, wirusowe zapalenie wątroby, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności seksualnych, zastoinowa niewydolność serca, zastój płynów, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zmniejszenie gęstości kości - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Abiraterone STADA
Abiraterone STADA, stosowany w terapii zaawansowanego raka gruczołu krokowego, może powodować nadciśnienie tętnicze, hipokaliemię oraz zastój płynów, będące efektem zwiększonego stężenia mineralokortykosteroidów wskutek hamowania enzymu CYP17. Wskazane jest jednoczesne podawanie kortykosteroidów, które redukują wydzielanie ACTH i zmniejszają częstość oraz nasilenie tych działań niepożądanych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, w tym z niewydolnością serca (klasy III/IV wg NYHA lub II-IV w innych badaniach), niekontrolowanym nadciśnieniem, ciężką lub niestabilną dławicą piersiową, arytmiami komorowymi oraz frakcją wyrzutową lewej komory (LVEF) poniżej 50%. Monitorowanie parametrów takich jak ciśnienie krwi, stężenie potasu, objawy zastoinowej niewydolności serca powinno odbywać się co 2 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące, a następnie co miesiąc. W przypadku hipokaliemii obserwowano wydłużenie odstępu QT, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej.
aminotransferaza, arytmia komorowa, brak laktazy, choroba niedokrwienna serca, choroba sercowo-naczyniowa, dławica piersiowa, echokardiografia, enzym CYP17, frakcja wyrzutowa lewej komory, frakcja wyrzutowa serca, glikozyd nasercowy, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hormon adrenokortykotropowy, induktor CYP3A4, migotanie przedsionków, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nadmiar mineralokortykosteroidów, nadostre zapalenie wątroby, niedokrwistość, nietolerancja galaktozy, niewydolność nadnerczy, ostra niewydolność wątroby, rabdomioliza, stężenie potasu, wirusowe zapalenie wątroby, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności nerek, zastoinowa niewydolność serca, zastój płynów, zawał serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zmniejszenie gęstości kości - Leksykon substancji czynnych
Leuprorelina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Leuprorelina, stosowana głównie w terapii zaawansowanego raka gruczołu krokowego, wymaga ścisłego przestrzegania procedur przygotowania i podawania ze względu na ryzyko błędów mogących obniżyć skuteczność leczenia. Terapia deprywacją androgenów może wydłużać odstęp QT, co u pacjentów z czynnikami ryzyka lub przyjmujących leki wydłużające QT wymaga oceny korzyści i ryzyka. Zgłaszano zwiększone ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych, takich jak zawał mięśnia sercowego, nagły zgon sercowy i udar, szczególnie u pacjentów z istniejącymi czynnikami ryzyka. W początkowym okresie leczenia obserwuje się przemijające zwiększenie stężenia testosteronu, co może nasilać objawy choroby, w tym ból kości, neuropatię, krwiomocz i zwężenie moczowodu, dlatego zaleca się rozważenie profilaktycznego leczenia przeciwandrogenami przez pierwsze 2-3 tygodnie terapii. Pacjenci z przerzutami do kręgosłupa lub niedrożnością dróg moczowych wymagają szczególnej kontroli, a w razie wystąpienia kompresji rdzenia lub zaburzeń czynności nerek należy wdrożyć standardowe leczenie powikłań.
agonista GnRH, agonista LHRH, analog GnRH, badanie USG, ból kości, choroba układu sercowo-naczyniowego, demineralizacja kości, densytometria kości, deprywacja androgenów, hematuria, hemoglobina glikozylowana, hiperglikemia, idiopatyczne nadciśnienie śródczaszkowe, krwiomocz, nagły zgon sercowy, neuropatia, niedrożność dróg moczowych, obrzęk naczynioruchowy, odpływ moczu, orchidektomia, przerzuty do kręgosłupa, rak gruczołu krokowego, reakcja anafilaktyczna, rekonstytucja leku, rzekomy guz mózgu, SCAR, śródmiąższowe zapalenie płuc, stężenie PSA, toksyczna martwica naskórka, tomografia komputerowa, torsade de pointes, ucisk na rdzeń kręgowy, ucisk rdzenia kręgowego, udar mózgu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności wątroby, zawał mięśnia sercowego, zawał przysadki, zespół Stevensa-Johnsona, zespół zaostrzenia, złamania osteoporotyczne, zmniejszenie gęstości kości, żółtaczka, zwężenie moczowodu - Leksykon leków
Działania niepożądane – Eligard 22,5 mg 22,5 mg
Eligard 22,5 mg, zawierający 20,87 mg leuproreliny w postaci octanu leuproreliny, wykazuje działania niepożądane wynikające z mechanizmu obniżania stężeń hormonów płciowych. Najczęściej obserwowane efekty to uderzenia gorąca (około 58% pacjentów), nudności, zmęczenie, złe samopoczucie oraz miejscowe reakcje w miejscu podania, które są zwykle łagodne i przemijające. W początkowym okresie terapii mogą wystąpić zaostrzenia objawów choroby, w tym przerzuty do kręgosłupa, zwężenie dróg moczowych i krwiomocz, co może prowadzić do objawów neurologicznych, takich jak osłabienie i parestezje kończyn dolnych. Długotrwałe stosowanie może skutkować zmniejszeniem gęstości kości, nasileniem osteoporozy, zanikiem mięśni oraz rzadkimi, ale poważnymi zdarzeniami, takimi jak zawał przysadki mózgowej, reakcje anafilaktyczne, drgawki, zaburzenia hematologiczne (trombocytopenia, leukopenia) oraz zaburzenia tolerancji glukozy.
analog GnRH, drgawka, ginekomastia, idiopatyczne nadciśnienie śródczaszkowe, krwiomocz, krwotok do przysadki, leukopenia, nasilenie cukrzycy, niedokrwistość, objaw neurologiczny, octan leuproreliny, osteoporoza, parestezja, przerost gruczołów piersiowych, przerzut do kręgosłupa, rak gruczołu krokowego, reakcja anafilaktyczna, śródmiąższowa choroba płuc, trombocytopenia, uderzenie gorąca, wybroczyna, wydłużenie odstępu QT, zanik mięśni, zapalenie jamy nosowo-gardłowej, zapalenie okrężnicy, zapalenie żołądka i jelit, zatorowość płucna, zatrzymanie moczu, zawał przysadki mózgowej, zmniejszenie gęstości kości, zwężenie dróg moczowych - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Abiraterone Glenmark
Abiraterone Glenmark (octan abirateronu) wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych wynikających z hamowania enzymu CYP17, co prowadzi do wzrostu stężeń mineralokortykosteroidów. W konsekwencji może wystąpić nadciśnienie tętnicze, hipokaliemia oraz zastój płynów, zwłaszcza u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, niewydolnością serca (klasy III/IV wg NYHA), niestabilną dusznicą bolesną, arytmiami czy niedawno przebytym zawałem mięśnia sercowego. W badaniach klinicznych fazy 3 wykluczono pacjentów z niepoddającym się leczeniu nadciśnieniem, frakcją wyrzutową serca <50% oraz istotnymi chorobami serca. Zaleca się podawanie kortykosteroidów w celu ograniczenia wydzielania ACTH i zmniejszenia ryzyka działań niepożądanych. Przed terapią konieczne jest wyrównanie i kontrola nadciśnienia, hipokaliemii oraz zastojów płynów, a także ocena czynności serca (np. echokardiografia) u pacjentów z ryzykiem niewydolności serca.
aminotransferazy, arytmia komorowa, choroba niedokrwienna serca, choroba sercowo-naczyniowa, dusznica bolesna, enzym CYP17, enzymy wątrobowe, frakcja wyrzutowa serca, glikokortykosteroid, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hormon adrenokortykotropowy, induktor CYP3A4, migotanie przedsionków, mineralokortykosteroidy, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nadostre zapalenie wątroby, niedobór laktazy, niedokrwistość, nietolerancja galaktozy, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, octan abirateronu, odstęp QT, ostra niewydolność wątroby, rabdomioliza, wirusowe zapalenie wątroby, zaawansowany rak gruczołu krokowego, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności seksualnych, zaburzenia czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zastój płynów, zawał serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zmniejszenie gęstości kości