rysy cushingoidalne
Rysy cushingoidalne to charakterystyczne zmiany w wyglądzie twarzy występujące u pacjentów z zespołem Cushinga lub podczas długotrwałej terapii glikokortykosteroidami. Najbardziej typowymi objawami są: twarz księżycowata (moon face) ze zwiększonym odkładaniem tkanki tłuszczowej w okolicach policzków, karku i podbródka, zaokrąglenie twarzy oraz zaczerwienienie skóry.
Do innych cech cushingoidalnych należą: trądzik steroidowy, nadmierne owłosienie (hirsutyzm), rozstępy skórne o zabarwieniu fioletowo-czerwonym (głównie na brzuchu, udach i ramionach), łatwe siniaczenie oraz centralne otyłość z cienkimi kończynami. U pacjentów często obserwuje się również nadciśnienie tętnicze, nietolerancję glukozy lub cukrzycę oraz zaburzenia elektrolitowe.
Rozpoznanie rysów cushingoidalnych powinno skłonić lekarza do pogłębionej diagnostyki w kierunku endogennego zespołu Cushinga lub weryfikacji stosowanej farmakoterapii. W przypadku terapii steroidowej należy rozważyć możliwość redukcji dawki lub zastosowania alternatywnych schematów leczenia, aby zminimalizować działania niepożądane przy zachowaniu efektu terapeutycznego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Duexon (25 mcg + 125 mcg)/dawkę odmierzoną
Duexon to lek będący kombinacją salmeterolu (25 μg) i flutykazonu propionianu dostępny w dawkach 25 μg + 50 μg, 25 μg + 125 μg oraz 25 μg + 250 μg na dawkę odmierzoną. Profil działań niepożądanych obejmuje typowe reakcje dla obu składników, bez synergistycznego nasilenia. Najczęstsze działania niepożądane to kandydoza jamy ustnej i gardła oraz zapalenia dolnych dróg oddechowych (częstość: często ≥1/100 do <1/10). Rzadziej obserwuje się kandydozę przełyku, reakcje nadwrażliwości (obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli, reakcje anafilaktyczne), zaburzenia endokrynologiczne (zespół Cushinga, zahamowanie czynności kory nadnerczy), a także objawy ze strony układu nerwowego i sercowo-naczyniowego (ból głowy, drżenia, kołatanie serca, tachykardia). Paradoksalny skurcz oskrzeli, choć rzadki, wymaga natychmiastowego odstawienia leku i zastosowania szybkodziałających leków rozszerzających oskrzela.
beta2-mimetyk, bezsenność, ból głowy, demineralizacja kości, drżenie, duszność, dysfonia, działanie ogólnoustrojowe, flutykazon propionian, higiena jamy ustnej, hiperglikemia, kandydoza jamy ustnej, kandydoza przełyku, kołatanie serca, lek przeciwgrzybiczny, nadpobudliwość psychoruchowa, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk naczynioruchowy, paradoksalny skurcz oskrzeli, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rysy cushingoidalne, salmeterol ksynafonowy, skurcz mięśni, skurcz oskrzeli, tachykardia, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie psychiczne, zaćma, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zespół Cushinga - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Flixonase Nasule
Flixonase Nasule, zawierający 400 μg flutykazonu propionianu w pojedynczej dawce, może być stosowany u pacjentów z zakażeniem górnych dróg oddechowych pod warunkiem odpowiedniej terapii przeciwinfekcyjnej. W przypadku jednostronnej polipowatości nosa konieczna jest konsultacja specjalistyczna oraz regularna kontrola lekarska w celu monitorowania nasilenia choroby i odpowiedzi na leczenie. Pełne działanie leku pojawia się po kilku tygodniach stosowania, a podczas aplikacji należy unikać kontaktu z oczami i uszkodzoną skórą. Szczególną ostrożność zaleca się przy przejściu z terapii ogólnoustrojowymi glikokortykosteroidami, zwłaszcza u pacjentów z podejrzeniem niewydolności kory nadnerczy, aby uniknąć zaostrzenia choroby lub objawów niewydolności nadnerczy.
centralna chorioretinopatia surowicza, flutykazon propionianu, glikokortykosteroid ogólnoustrojowy, inhibitor CYP3A, jaskra, kortykosteroid donosowy, kortyzol, nadaktywność psychoruchowa, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność nadnerczy, polip nosa, polipowatość nosa, rysy cushingoidalne, zaburzenia widzenia, zaburzenie snu, zaćma, zahamowanie wzrostu, zakażenie górnych dróg oddechowych, zespół Cushinga - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Seretide 250
Seretide, zawierający flutykazon propionian i salmeterol, nie jest wskazany do leczenia ostrych zaostrzeń astmy i wymaga stosowania w połączeniu z szybko działającymi lekami rozszerzającymi oskrzela w takich sytuacjach. Leczenie należy rozpoczynać wyłącznie u pacjentów ze stabilną astmą, a w trakcie terapii konieczna jest regularna ocena kontroli choroby, zwłaszcza przy zwiększonym zapotrzebowaniu na leki doraźne. Nagłe pogorszenie objawów wymaga pilnej konsultacji i rozważenia zwiększenia dawki kortykosteroidów. Zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki Seretide po uzyskaniu kontroli astmy, unikając nagłego odstawienia, które może prowadzić do zaostrzenia choroby. Preparat stosuje się ostrożnie u pacjentów z gruźlicą, infekcjami dróg oddechowych, zaburzeniami rytmu serca, cukrzycą, nadczynnością tarczycy oraz hipokaliemią, ze względu na ryzyko działań niepożądanych, takich jak częstoskurcz nadkomorowy, migotanie przedsionków czy przemijające obniżenie stężenia potasu.
astma oskrzelowa, centralna chorioretinopatia surowicza, częstoskurcz nadkomorowy, działanie ogólnoustrojowe, gruźlica płuc, hipoglikemia, hipokaliemia, inhibitor CYP3A, jaskra, komora inhalacyjna, kortykosteroid wziewny, krótko działający lek rozszerzający oskrzela, migotanie przedsionków, niedociśnienie tętnicze, ostry przełom nadnerczowy, paradoksalny skurcz oskrzeli, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rysy cushingoidalne, skurcz dodatkowy, splątanie, wydłużenie odstępu QTc, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zakażenie dróg oddechowych, zaostrzenie astmy, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zespół Cushinga, zmniejszenie gęstości mineralnej kości - Leksykon leków
Działania niepożądane – Neuair Airmaster (50 mcg + 100 mcg)/dawkę
Neuair Airmaster, zawierający salmeterol (w formie salmeterolu ksynafonianu) oraz flutykazon propionian, wykazuje profil bezpieczeństwa zgodny z działaniami niepożądanymi charakterystycznymi dla obu składników. W badaniach klinicznych nie zaobserwowano synergistycznego nasilenia działań niepożądanych. Do najczęstszych objawów należą drżenia mięśni, kołatanie serca oraz bóle głowy, które zwykle ustępują przy kontynuacji terapii. Istotnym powikłaniem jest paradoksalny skurcz oskrzeli, wymagający natychmiastowego przerwania leczenia i zastosowania szybko działających leków rozszerzających oskrzela. Ze względu na obecność flutykazonu propionianu, częstość występowania kandydozy jamy ustnej i gardła jest znaczna, a rzadziej obserwuje się kandydozę przełyku; profilaktycznie zaleca się płukanie jamy ustnej po inhalacji.
beta2-mimetyk, ból głowy, ból mięśni, ból stawów, choroba niedokrwienna serca, chrypka, częstoskurcz nadkomorowy, drżenie mięśni, duszność, flutykazon, hiperglikemia, jaskra, kandydoza jamy ustnej, kandydoza przełyku, kołatanie serca, kurcz mięśni, lek przeciwgrzybiczny, migotanie przedsionków, nadpobudliwość psychoruchowa, nieostre widzenie, obrzęk naczynioruchowy, paradoksalny skurcz oskrzeli, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rysy cushingoidalne, salmeterol, skórna reakcja nadwrażliwości, skurcz dodatkowy, skurcz oskrzeli, spowolnienie wzrostu, tachykardia, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie psychiczne, zaburzenie rytmu serca, zaćma, zahamowanie kory nadnerczy, zespół Cushinga, zmniejszenie gęstości kości - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Seretide Dysk 250
Seretide Dysk, zawierający flutykazon propionian i salmeterol, nie jest wskazany do łagodzenia ostrych napadów astmy, gdzie preferowane są szybko działające leki rozszerzające oskrzela. Leczenie nie powinno być rozpoczynane podczas zaostrzenia astmy lub znacznego pogorszenia stanu pacjenta. W trakcie terapii konieczna jest regularna ocena kontroli choroby, zwłaszcza przy zwiększonym zapotrzebowaniu na leki doraźne lub pogorszeniu objawów, co wymaga modyfikacji schematu leczenia. Nagłe i szybkie nasilenie objawów astmy stanowi zagrożenie życia i wymaga pilnej interwencji, w tym rozważenia zwiększenia dawki kortykosteroidów. U pacjentów z POChP zaostrzenia zwykle wymagają leczenia ogólnoustrojowymi kortykosteroidami. Zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki Seretide Dysk oraz stopniowe zmniejszanie dawki po uzyskaniu kontroli objawów, unikając nagłego odstawienia, które może prowadzić do zaostrzeń. Lek należy stosować ostrożnie u pacjentów z aktywną lub przebyłą gruźlicą, zakażeniami dróg oddechowych oraz u osób z czynnikami ryzyka zapalenia płuc, zwłaszcza w POChP.
astma oskrzelowa, centralna chorioretinopatia surowicza, częstoskurcz nadkomorowy, drgawki, dysfagia, flutykazon propionian, gruźlica płuc, hiperglikemia, hipoglikemia, hipokaliemia, jaskra, kołatanie serca, kortykosteroid ogólnoustrojowy, kortykosteroid wziewny, lek rozszerzający oskrzela, migotanie przedsionków, nadczynność tarczycy, napad astmy, niedociśnienie tętnicze, nieostre widzenie, nietolerancja laktozy, ostry przełom nadnerczowy, paradoksalny skurcz oskrzeli, POChP, potas w surowicy, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rysy cushingoidalne, salmeterol, skurcz dodatkowy, splątanie, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenie rytmu serca, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zakażenie dróg oddechowych, zaostrzenie astmy, zapalenie płuc, zespół Cushinga, zmniejszenie gęstości mineralnej kości - Leksykon leków
Działania niepożądane – Flixotide Dysk 50 mcg/dawkę inh.
Flutykazon propionian w postaci proszku do inhalacji (Flixotide Dysk) wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu. Najczęściej obserwuje się kandydozę jamy ustnej i gardła (≥1/10), której profilaktyką jest płukanie jamy ustnej po inhalacji oraz leczenie miejscowe w przypadku objawów. U pacjentów z POChP często występuje zapalenie płuc (≥1/100 do <1/10). Rzadziej (≥1/10 000 do <1/1000) mogą pojawić się reakcje nadwrażliwości, takie jak skórne reakcje alergiczne, obrzęk naczynioruchowy, duszność, skurcz oskrzeli i reakcje anafilaktyczne. Długotrwałe stosowanie wysokich dawek może prowadzić do ogólnoustrojowych efektów ubocznych charakterystycznych dla kortykosteroidów, w tym zespołu Cushinga, zahamowania czynności kory nadnerczy, spowolnienia wzrostu u dzieci, zmniejszenia gęstości mineralnej kości, zaćmy i jaskry.
ból stawów, chrypka, depresja, duszność, dysfagia, Flixotide Dysk, flutykazon propionian, gęstość mineralna kości, hiperglikemia, jaskra, kandydoza jamy ustnej, kandydoza przełyku, kortykosteroid wziewny, krwawienie z nosa, lęk, lek przeciwgrzybiczny, nadpobudliwość psychoruchowa, nieostre widzenie, niestrawność, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność nadnerczy, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza, paradoksalny skurcz oskrzeli, pleśniawki, POChP, proszek do inhalacji, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja nadwrażliwości skórna, rysy cushingoidalne, siniaczenie, skurcz oskrzeli, zaburzenia snu, zaćma, zapalenie płuc, zespół Cushinga - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Flixotide Dysk
Flixotide Dysk, zawierający flutykazon propionian, jest wziewnym kortykosteroidem stosowanym w długotrwałym leczeniu astmy, nie zaś do przerywania ostrych napadów duszności. Leczenie wymaga regularnego monitorowania czynności płuc oraz kontroli dawki, aby minimalizować ryzyko działań niepożądanych, takich jak zahamowanie czynności kory nadnerczy, zespół Cushinga, spowolnienie wzrostu u dzieci czy zmniejszenie gęstości mineralnej kości. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów przyjmujących dawki ≥1000 µg/dobę, zwłaszcza dzieci i młodzieży poniżej 16 lat, ze względu na ryzyko ostrego przełomu nadnerczowego w sytuacjach stresowych (uraz, zabieg chirurgiczny, zakażenie). W przypadku paradoksalnego skurczu oskrzeli należy natychmiast przerwać podawanie leku i zastosować szybko działający lek rozszerzający oskrzela.
alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, astma ciężka, centralna chorioretinopatia surowicza, cukrzyca, działanie ogólnoustrojowe, flutykazonu propionian, gęstość mineralna kości, gruźlica płuc, hipoglikemia, inhibitor CYP3A, jaskra, kortykosteroid wziewny, nadaktywność psychoruchowa, niedociśnienie tętnicze, nieostre widzenie, nietolerancja laktozy, POChP, przełom nadnerczowy, rysy cushingoidalne, rytonawir, skurcz oskrzeli paradoksalny, szczytowy przepływ wydechowy, wyprysk, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zespół Cushinga - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fluticomb
Produkt leczniczy Fluticomb, łączący salmeterol i flutykazon propionian, nie jest wskazany do leczenia ostrych zaostrzeń astmy, gdzie konieczne jest stosowanie szybko działających leków rozszerzających oskrzela. Terapia Fluticomb wymaga monitorowania pacjenta pod kątem pogorszenia kontroli astmy, zwłaszcza przy zwiększonym zapotrzebowaniu na leki doraźne. Nagłe nasilenie objawów może wymagać pilnej interwencji i zwiększenia dawki kortykosteroidów. Po uzyskaniu kontroli objawów zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki, unikając nagłego odstawienia, aby zapobiec zaostrzeniom. Lek należy stosować ostrożnie u pacjentów z gruźlicą, zakażeniami dróg oddechowych, zaburzeniami układu krążenia, cukrzycą, nadczynnością tarczycy oraz hipokaliemią, ze względu na ryzyko zaburzeń rytmu serca i hipokaliemii, zwłaszcza przy dużych dawkach. Występujące działania niepożądane β₂-mimetyków to drżenia, kołatanie serca i bóle głowy, zwykle przemijające.
astma oskrzelowa, beta2-mimetyk, centralna chorioretinopatia surowicza, cukrzyca, częstoskurcz nadkomorowy, duszność, farmakokinetyka, flutykazon propionian, gęstość mineralna kości, gruźlica płuc, hipoglikemia, hipokaliemia, inhibitor CYP3A, jaskra, komora inhalacyjna, kortykosteroid wziewny, lek rozszerzający oskrzela, migotanie przedsionków, nadczynność tarczycy, niedociśnienie tętnicze, nieostre widzenie, paradoksalny skurcz oskrzeli, przełom nadnerczowy, rysy cushingoidalne, zaburzenie czynności układu krążenia, zaburzenie rytmu serca, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zakażenie dróg oddechowych, zaostrzenie astmy, zespół Cushinga - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Salmex
Produkt leczniczy Salmex, zawierający flutykazon propionian i salmeterol (w postaci ksynafonianu), dostępny jest w trzech dawkach inhalacyjnych: (100 μg + 50 μg), (250 μg + 50 μg) oraz (500 μg + 50 μg), z zawartością laktozy jednowodnej odpowiednio około 13,3 mg, 13,2 mg i 12,9 mg na dawkę. Leczenie powinno być prowadzone zgodnie z zasadami terapii stopniowanej, z regularnym monitorowaniem objawów klinicznych i badaniami spirometrycznymi. Salmex nie jest wskazany do leczenia ostrych napadów astmy, gdzie konieczne jest stosowanie szybko działających leków rozszerzających oskrzela. Nagłe pogorszenie objawów lub zwiększenie częstości stosowania leków doraźnych wymaga pilnej oceny lekarskiej i ewentualnej modyfikacji terapii, w tym rozważenia zwiększenia dawki kortykosteroidów. W przypadku uzyskania kontroli astmy zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki Salmex do najmniejszej skutecznej, z regularną oceną stanu pacjenta.
astma oskrzelowa, badanie spirometryczne, cukrzyca, częstoskurcz nadkomorowy, flutykazon propionian, gruźlica płuc, hipoglikemia, hipokaliemia, inhibitor CYP3A, jaskra, kortykosteroid, krótko działający lek rozszerzający oskrzela, lek rozszerzający oskrzela, migotanie przedsionków, nadczynność tarczycy, nietolerancja laktozy, niewydolność kory nadnerczy, ostry objaw astmy, ostry przełom nadnerczowy, paradoksalny skurcz oskrzeli, POChP, rysy cushingoidalne, rytonawir, salmeterol, zaburzenie rytmu serca, zaćma, zaostrzenie astmy, zespół Cushinga