skurcz oskrzeli paradoksalny
Skurcz oskrzeli paradoksalny to rzadkie, ale potencjalnie niebezpieczne zjawisko, w którym leki rozszerzające oskrzela (bronchodylatory) wywołują efekt przeciwny do zamierzonego – zamiast rozszerzenia dróg oddechowych dochodzi do ich zwężenia. Najczęściej występuje u pacjentów z astmą lub przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP).
Mechanizm tego zjawiska nie jest w pełni wyjaśniony, ale może być związany z nadwrażliwością receptorów β-adrenergicznych, działaniem konserwantów zawartych w lekach (np. siarczynów), reakcją immunologiczną na propelenty w inhalatorach ciśnieniowych lub efektem paradoksalnym leków antycholinergicznych. Objawami są nagłe pogorszenie duszności, świszczący oddech i spadek parametrów spirometrycznych po inhalacji leku rozszerzającego oskrzela.
Postępowanie w przypadku skurczu oskrzeli paradoksalnego obejmuje natychmiastowe przerwanie podawania leku wywołującego reakcję, podanie alternatywnych leków rozszerzających oskrzela, steroidów systemowych oraz tlenoterapii. W profilaktyce zaleca się stosowanie leków bez konserwantów, zmianę typu inhalatora (np. z MDI na DPI) lub zastosowanie komory inhalacyjnej. Kluczowa jest również edukacja pacjenta w zakresie rozpoznawania objawów i postępowania w przypadku ich wystąpienia.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Oxis Turbuhaler 4,5 mcg/dawkę
Lek Oxis Turbuhaler zawiera formoterol fumaranu dwuwodnego w dawce 4,5 µg na dawkę dostarczoną (6 µg na dawkę odmierzoną) i posiada istotne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Głównym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na formoterol oraz na laktozę wziewną, która w preparacie występuje w ilości 895,5 µg laktozy jednowodnej na dawkę i zawiera białka mleka mogące wywołać reakcje alergiczne u pacjentów z alergią na białka mleka krowiego. Przed przepisaniem leku konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu alergologicznego, zwłaszcza w przypadku wcześniejszych reakcji alergicznych na beta-2-mimetyki długo działające (LABA) lub produkty mleczne.
alergia na białka mleka krowiego, alergolog, beta-2-mimetyk długo działający, białko mleka, białko mleka krowiego, duszność, formoterol fumaran dwuwodny, kaszel, LABA, laktoza jednowodna, lek rozszerzający oskrzela, lek wziewny, nadwrażliwość na formoterol, obrzęk naczynioruchowy, Oxis Turbuhaler, pokrzywka, reakcja skórna, skurcz oskrzeli paradoksalny, świąd, świsty, test alergiczny, wysypka, wywiad alergologiczny - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Cyxodil 320 mcg/dawkę inh.
Cyxodil to aerozol inhalacyjny zawierający cyklezonid, dostępny w dawkach 80, 160 i 320 mikrogramów na dawkę, rozróżnianych kolorem nasadki ochronnej (zielona, fioletowa, czerwona). Głównym przeciwwskazaniem do stosowania jest nadwrażliwość na cyklezonid lub substancje pomocnicze, w tym 4,7 mg etanolu na dawkę. Przed przepisaniem leku konieczne jest szczegółowe zebranie wywiadu alergicznego, zwłaszcza w kierunku reakcji na leki wziewne i składniki preparatu. Pacjent powinien być poinformowany o konieczności natychmiastowego zaprzestania stosowania i kontaktu z lekarzem w przypadku objawów reakcji nadwrażliwości, takich jak wysypka, świąd, obrzęk twarzy, trudności w oddychaniu czy skurcz oskrzeli paradoksalny.
aerozol inhalacyjny, astma, choroba wątroby, cyklezonid, dawka inhalacyjna, duszność, dysfagia, lek wziewny, nadwrażliwość na substancję czynną, obrzęk twarzy, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja niepożądana, skurcz oskrzeli paradoksalny, substancja pomocnicza, świąd, trudności w oddychaniu, wysypka skórna - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pulmicort
Pulmicort, zawierający budezonid, nie jest wskazany do szybkiego łagodzenia ostrych napadów astmy, gdzie preferowane są krótkodziałające leki rozszerzające oskrzela. Stosowanie wziewnych glikokortykosteroidów, w tym budezonidu, wiąże się z ryzykiem zakażeń grzybiczych jamy ustnej, które mogą wymagać leczenia przeciwgrzybiczego lub czasowego przerwania terapii. Należy unikać jednoczesnego stosowania z silnymi inhibitorami CYP3A4 (np. ketokonazol, inhibitory proteazy HIV) ze względu na ryzyko interakcji. Szczególną ostrożność zaleca się podczas przejścia z doustnych glikokortykosteroidów na wziewne, ze względu na ryzyko przemijającej niewydolności kory nadnerczy, zwłaszcza u pacjentów leczonych dużymi dawkami lub długotrwale. W trakcie redukcji dawek mogą pojawić się objawy niewystarczającej aktywności glikokortykosteroidowej, takie jak bóle mięśni, zmęczenie, nudności czy wymioty, co może wymagać czasowego zwiększenia dawki.
budezonid, centralna chorioretinopatia surowicza, doustny glikokortykosteroid, glikokortykosteroid wziewny, gruźlica płuc, grzybicze zakażenie dróg oddechowych, inhibitor izoenzymu CYP 3A4, inhibitor proteazy HIV, jaskra, ketokonazol, lek przeciwhistaminowy, nadaktywność psychoruchowa, nieostre widzenie, niewydolność kory nadnerczy, nieżyt nosa, osteopenia, POChP, skurcz oskrzeli paradoksalny, spowolnienie wzrostu, wirusowe zakażenie dróg oddechowych, wyprysk, wziewny glikokortykosteroid, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zakażenie grzybicze, zapalenie płuc, zespół Cushinga - Leksykon leków
Działania niepożądane – AirFluSal Forspiro 50 mcg + 500 mcg
Produkt leczniczy AirFluSal Forspiro, zawierający salmeterol i flutykazonu propionian, wykazuje profil działań niepożądanych typowy dla obu składników. Najczęściej obserwuje się bóle głowy oraz zapalenie części nosowej gardła (≥1/10). Często występują kandydoza jamy ustnej i gardła, zapalenie płuc u pacjentów z POChP, zapalenie oskrzeli, podrażnienie gardła, chrypka, bezgłos, zapalenie zatok, hipokaliemia oraz dolegliwości mięśniowo-szkieletowe (kurcze mięśni, bóle stawów i mięśni, kontuzje, złamania pourazowe). Rzadko notuje się zespół Cushinga, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zaburzenia wzrastania u dzieci, zmniejszenie gęstości mineralnej kości, reakcje anafilaktyczne, obrzęk naczynioruchowy, paradoksalny skurcz oskrzeli, a także zaburzenia rytmu serca (tachykardia, częstoskurcz nadkomorowy, migotanie przedsionków) i objawy niedokrwienia mięśnia sercowego. Występują również zaburzenia psychiczne (lęk, zaburzenia snu, zmiany zachowania u dzieci) oraz zaburzenia wzroku (zaćma, jaskra, niewyraźne widzenie).
beta-2-mimetyk, częstoskurcz nadkomorowy, dławica piersiowa, flutykazon propionian, hiperglikemia, hipokaliemia, jaskra, kandydoza jamy ustnej, kandydoza przełyku, lek przeciwgrzybiczny, migotanie przedsionków, nadpobudliwość psychoruchowa, obrzęk naczynioruchowy, POChP, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli paradoksalny, tachykardia, wstrząs anafilaktyczny, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zapalenie części nosowej gardła, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie zatok, zespół Cushinga, zmniejszenie gęstości mineralnej kości - Leksykon leków
Działania niepożądane – BDS N 0,5 mg/ml
Budezonid w postaci zawiesiny do nebulizacji może powodować działania niepożądane o różnej częstości i nasileniu, obejmujące układy oddechowy, immunologiczny, nerwowy, endokrynologiczny oraz skórę. Najczęściej obserwuje się kandydozę jamy ustnej i gardła, którą można ograniczyć przez płukanie jamy ustnej po inhalacji. U pacjentów z POChP nie stwierdzono istotnego wzrostu ryzyka zapalenia płuc w metaanalizie obejmującej 4643 chorych leczonych budezonidem i 3643 na placebo. Rzadko występują reakcje nadwrażliwości, w tym wysypka, obrzęk naczynioruchowy oraz paradoksalny skurcz oskrzeli, wymagający pilnej interwencji. U dzieci i młodzieży należy monitorować wzrost ze względu na ryzyko jego spowolnienia. Częstość występowania lęku i depresji u pacjentów leczonych budezonidem wynosiła odpowiednio 0,52% i 0,67%, co jest porównywalne lub niższe niż w grupie placebo (0,63% i 1,15%).
budezonid, chrypka, depresja, drżenie, dysfonia, glikokortykosteroid, jaskra, kandydoza, kandydoza jamy ustnej, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid wziewny, lęk, niewydolność kory nadnerczy, niewyraźne widzenie, obrzęk naczynioruchowy, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktyczna, skaza krwotoczna, skurcz mięśni, skurcz oskrzeli paradoksalny, zaćma, zapalenie gardła, zapalenie płuc - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Pulmicort Turbuhaler 100 mcg/dawkę inh.
Pulmicort Turbuhaler zawiera budezonid w dawkach 100 µg oraz 200 µg na inhalację i jest stosowany wziewnie w terapii chorób układu oddechowego. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na budezonid, która może manifestować się reakcjami alergicznymi takimi jak wysypka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli paradoksalny czy reakcje anafilaktyczne. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu alergologicznego oraz rozważenie wykonania testów alergicznych u pacjentów z podejrzeniem nadwrażliwości na substancję czynną. W przypadku potwierdzonej alergii na budezonid terapia powinna zostać bezwzględnie odstąpiona.
budezonid, etiologia grzybicza, gruźlica płuc, infekcja dróg oddechowych, leczenie przeciwinfekcyjne, nadwrażliwość na budezonid, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, Pulmicort Turbuhaler, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, skurcz oskrzeli paradoksalny, świąd, test alergiczny, utajona gruźlica, wysypka, wywiad alergologiczny, wziewny glikokortykosteroid - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Flixotide Dysk
Flixotide Dysk, zawierający flutykazon propionian, jest wziewnym kortykosteroidem stosowanym w długotrwałym leczeniu astmy, nie zaś do przerywania ostrych napadów duszności. Leczenie wymaga regularnego monitorowania czynności płuc oraz kontroli dawki, aby minimalizować ryzyko działań niepożądanych, takich jak zahamowanie czynności kory nadnerczy, zespół Cushinga, spowolnienie wzrostu u dzieci czy zmniejszenie gęstości mineralnej kości. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów przyjmujących dawki ≥1000 µg/dobę, zwłaszcza dzieci i młodzieży poniżej 16 lat, ze względu na ryzyko ostrego przełomu nadnerczowego w sytuacjach stresowych (uraz, zabieg chirurgiczny, zakażenie). W przypadku paradoksalnego skurczu oskrzeli należy natychmiast przerwać podawanie leku i zastosować szybko działający lek rozszerzający oskrzela.
alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, astma ciężka, centralna chorioretinopatia surowicza, cukrzyca, działanie ogólnoustrojowe, flutykazonu propionian, gęstość mineralna kości, gruźlica płuc, hipoglikemia, inhibitor CYP3A, jaskra, kortykosteroid wziewny, nadaktywność psychoruchowa, niedociśnienie tętnicze, nieostre widzenie, nietolerancja laktozy, POChP, przełom nadnerczowy, rysy cushingoidalne, rytonawir, skurcz oskrzeli paradoksalny, szczytowy przepływ wydechowy, wyprysk, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zespół Cushinga - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Flutixon 125 mcg/dawkę inh.
Flutykazonu propionian w preparacie Flutixon, podawany w dawce 125 mikrogramów na dawkę inhalacyjną w formie proszku do inhalacji, nie wykazuje bezpośredniego wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych ani obsługi maszyn. Pacjenci stosujący ten lek mogą kontynuować czynności wymagające koncentracji i sprawności psychomotorycznej. Jednakże, ze względu na potencjalne działania niepożądane kortykosteroidów, lekarz powinien poinformować pacjenta o możliwych objawach, które mogą pośrednio wpłynąć na bezpieczeństwo prowadzenia pojazdów, takich jak nieostre widzenie (częstość nieznana), zaburzenia psychiczne (niepokój, zaburzenia snu), czy paradoksalny skurcz oskrzeli, wymagający natychmiastowej interwencji.
charakterystyka produktu leczniczego, dawka inhalacyjna, duszność, działanie niepożądane, Flutixon, flutykazonu propionian, kapsułka twarda, kortykosteroid, lek rozszerzający oskrzela, nieostre widzenie, obrzęk naczynioruchowy, proszek do inhalacji, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli paradoksalny, sprawność psychomotoryczna, świst oddechowy, zaburzenie psychiczne - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Seretide 250 (250 mcg + 25 mcg)/dawkę inh.
Seretide jest złożonym lekiem wziewnym zawierającym salmeterol (25 μg) oraz flutykazon propionian w trzech dawkach: 50 μg, 125 μg lub 250 μg na dawkę inhalacyjną. Głównym przeciwwskazaniem do stosowania preparatu jest nadwrażliwość na którąkolwiek z substancji czynnych lub pomocniczych. Przed przepisaniem leku konieczne jest szczegółowe zebranie wywiadu alergologicznego, ze zwróceniem uwagi na wcześniejsze reakcje alergiczne na β2-agonistów lub kortykosteroidy wziewne, a także na substancje pomocnicze. Przeciwwskazania obejmują udokumentowane reakcje alergiczne na salmeterol, flutykazon propionian, inne β2-mimetyki lub kortykosteroidy wziewne oraz objawy takie jak wysypka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli czy niedociśnienie tętnicze.
aerozol inhalacyjny, beta2-agonista, beta2-mimetyk, duszność, flutykazonu propionian, kortykosteroid wziewny, nadwrażliwość, niedociśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, reakcja nadwrażliwości, salmeterol, salmeterolu ksyafononian, skurcz oskrzeli, skurcz oskrzeli paradoksalny, substancja czynna, substancja pomocnicza, wysypka skórna, wywiad alergologiczny, zaostrzenie astmy, zapaść naczyniowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Aurodisc (50 mcg + 250 mcg)/dawkę
Produkt leczniczy Aurodisc w postaci proszku do inhalacji zawiera salmeterol (w formie salmeterolu ksynafonianu) oraz flutykazonu propionian i jest dostępny w dawkach (50 µg + 100 µg)/dawkę oraz (50 µg + 250 µg)/dawkę. Jedynym przeciwwskazaniem do stosowania tego leku jest nadwrażliwość na substancje czynne lub pomocnicze, w tym szczególnie na laktozę jednowodną, której ilość wynosi około 13 mg na dawkę. Przed przepisaniem Aurodisc konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu alergologicznego, uwzględniającego reakcje nadwrażliwości na beta2-mimetyki, kortykosteroidy wziewne oraz alergie na laktozę i inne składniki pomocnicze.
anafilaksja, beta2-mimetyk, flutykazonu propionian, kortykosteroid wziewny, laktoza jednowodna, nadwrażliwość na kortykosteroidy, nadwrażliwość na substancje czynne, nietolerancja laktozy, obrzęk naczynioruchowy, proszek do inhalacji, reakcja alergiczna, salmeterol, skurcz oskrzeli paradoksalny, substancja pomocnicza, wywiad alergologiczny