nagłe odstawienie beta-adrenolityków
Nagłe odstawienie beta-adrenolityków stanowi poważny problem kliniczny, mogący prowadzić do zespołu z odbicia (rebound phenomenon). Jest to stan, w którym dochodzi do gwałtownego wzrostu aktywności układu współczulnego, co manifestuje się tachykardią, wzrostem ciśnienia tętniczego, zaostrzeniem dławicy piersiowej, a w skrajnych przypadkach może prowadzić do zawału mięśnia sercowego, groźnych zaburzeń rytmu serca, a nawet nagłego zgonu sercowego.
Mechanizm tego zjawiska związany jest z up-regulacją receptorów beta-adrenergicznych, która zachodzi podczas długotrwałej terapii beta-adrenolitykami. Nagłe przerwanie blokady tych receptorów prowadzi do ich nadmiernej wrażliwości na endogenne katecholaminy. Szczególnie narażeni na wystąpienie zespołu z odbicia są pacjenci z chorobą wieńcową, nadciśnieniem tętniczym oraz niewydolnością serca.
W praktyce klinicznej zaleca się stopniowe odstawianie beta-adrenolityków poprzez redukcję dawki o 25-50% co 1-2 tygodnie. W przypadku konieczności odstawienia leku przed zabiegiem operacyjnym, należy kontynuować terapię do dnia zabiegu, a następnie jak najszybciej ją przywrócić. Jeśli podanie doustne jest niemożliwe, należy rozważyć zastosowanie preparatów dożylnych. Edukacja pacjenta na temat konsekwencji samowolnego przerwania terapii jest kluczowym elementem bezpiecznego stosowania beta-adrenolityków.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Propranolol Accord
Propranolol, jako nieselektywny beta-adrenolityk, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z niewydolnością serca (zwłaszcza niekontrolowaną), blokiem serca I stopnia, ciężkimi zaburzeniami krążenia obwodowego oraz przewlekłą obturacyjną chorobą płuc, gdzie może nasilać obturację. Przeciwwskazane jest łączenie propranololu z antagonistami wapnia o działaniu inotropowym ujemnym (werapamil, diltiazem) ze względu na ryzyko ciężkiego niedociśnienia, bradykardii i niewydolności serca. Należy unikać dożylnego podawania beta-adrenolityków i antagonistów wapnia w odstępie krótszym niż 48 godzin. Propranolol może maskować objawy hipoglikemii, szczególnie tachykardię, co jest istotne u pacjentów z cukrzycą leczonych insuliną lub lekami hipoglikemizującymi, a także u noworodków, dzieci, osób starszych i pacjentów z niewydolnością wątroby lub nerek. W rzadkich przypadkach może wywołać ciężką hipoglikemię prowadzącą do drgawek lub śpiączki.
antagonista wapnia, astma, beta-adrenolityk, blok serca pierwszego stopnia, bradykardia, choroba niedokrwienna serca, encefalopatia wątrobowa, guz chromochłonny, hemodializoterapia, hipoglikemia, miastenia, nadciśnienie wrotne, nagłe odstawienie beta-adrenolityków, niedociśnienie tętnicze, niewyrównana marskość wątroby, propranololu chlorowodorek, przewlekła obturacyjna choroba płuc, skurcz oskrzeli, tyreotoksykoza, zaburzenie przewodzenia zatokowo-przedsionkowe