glikoaminoglikan

Glikoaminoglikany (GAGs) to długie, nierozgałęzione polisacharydy zbudowane z powtarzających się jednostek disacharydowych, składających się z kwasu uronowego (lub galaktozy) oraz aminocukru. Stanowią one kluczowy składnik macierzy zewnątrzkomórkowej, gdzie pełnią funkcje strukturalne i regulacyjne.

Do głównych typów glikoaminoglikanów zaliczamy: kwas hialuronowy, siarczan chondroityny, siarczan dermatanu, siarczan keratanu, heparynę i siarczan heparanu. Z wyjątkiem kwasu hialuronowego, wszystkie GAGs występują w organizmie jako składniki proteoglikanów, gdzie są kowalencyjnie związane z rdzeniem białkowym.

Glikoaminoglikany odgrywają istotną rolę w wielu procesach fizjologicznych i patologicznych. Odpowiadają za utrzymanie nawodnienia tkanek, regulację migracji komórek, wiązanie czynników wzrostu i cytokin oraz zapewnienie integralności strukturalnej tkanek. Zaburzenia metabolizmu GAGs prowadzą do mukopolisacharydoz – grupy lizosomalnych chorób spichrzeniowych charakteryzujących się nieprawidłowym gromadzeniem tych związków w tkankach.

W praktyce klinicznej glikoaminoglikany znajdują zastosowanie jako leki przeciwzakrzepowe (heparyna), w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów (siarczan chondroityny) oraz w medycynie estetycznej i okulistyce (kwas hialuronowy). Badania nad tymi związkami koncentrują się również na ich potencjalnym wykorzystaniu w inżynierii tkankowej i terapiach regeneracyjnych.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl