ekstrakcja etanolowa
Ekstrakcja etanolowa to metoda izolacji związków biologicznie czynnych z materiału roślinnego przy użyciu etanolu jako rozpuszczalnika. Jest powszechnie stosowana w farmacji, ziołolecznictwie oraz przemyśle farmaceutycznym do otrzymywania nalewek, ekstraktów i wyciągów leczniczych.
Proces ekstrakcji etanolowej polega na umieszczeniu rozdrobnionego surowca roślinnego w etanolu o odpowiednim stężeniu (najczęściej 40-96%), co umożliwia selektywne wyodrębnienie zarówno substancji hydrofilowych, jak i lipofilowych. Etanol charakteryzuje się zdolnością do rozpuszczania szerokiego spektrum związków, w tym alkaloidów, flawonoidów, glikozydów, garbników czy olejków eterycznych.
W praktyce klinicznej ekstrakty etanolowe cechują się dobrą biodostępnością, stabilnością i długim okresem przydatności. Stężenie etanolu dobiera się w zależności od charakteru wyodrębnianych związków – wyższe stężenia preferowane są dla substancji lipofilowych, a niższe dla hydrofilowych. Metoda ta jest preferowana ze względu na relatywnie niską toksyczność etanolu w porównaniu do innych rozpuszczalników organicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z owoców boczni piłkowanej – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Etanolowy wyciąg z owoców boczni piłkowanej (Serenoa repens) stanowi substancję czynną preparatu leczniczego Prostalong Max, dostępnego w dawce 320 mg na kapsułkę miękką o masie 480 mg. Wyciąg jest otrzymywany metodą ekstrakcji etanolem 96% v/v w stosunku 9-12:1. Produkt ma postać ciemnobrązowych, owalnych kapsułek zawierających złoto-brązowy olej. Ze względu na brak badań klinicznych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności stosowania u kobiet, w tym kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz planujących ciążę, preparat jest dedykowany wyłącznie mężczyznom. Lekarze powinni zwracać szczególną uwagę na przeciwwskazania i informować pacjentki o braku wskazań do stosowania Prostalong Max w populacji żeńskiej.
- Leksykon substancji czynnych
Nalewka z kwiatów nagietka – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Nalewka z kwiatów nagietka (Calendula officinalis L. flos) stosowana miejscowo w preparacie Scaldex w stężeniu 90 mg/g maści, wraz z innymi składnikami aktywnymi (propolis 30 mg/g, bacytracyna 10 mg/g, witamina A 0,3 mg/g), charakteryzuje się minimalnym wchłanianiem systemowym. Dzięki temu nie wywiera wpływu na ośrodkowy układ nerwowy, co potwierdza brak zaburzeń zdolności psychomotorycznych niezbędnych do bezpiecznego prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn. Preparat ma postać maści do stosowania miejscowego, a ekstrakcja nalewki odbywa się przy użyciu 70% etanolu (V/V) w stosunku 1:5, co zapewnia odpowiednią jakość i stabilność substancji czynnej. Z punktu widzenia praktyki klinicznej, lekarz przepisujący preparaty zawierające nalewkę z nagietka, takie jak Scaldex, nie musi szczególnie ostrzegać pacjentów o wpływie na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Należy jednak zachować standardową ostrożność u pacjentów z nadwrażliwością na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae), gdyż może wystąpić reakcja alergiczna. Podsumowując, miejscowe stosowanie nalewki z nagietka w dawce 90 mg/g w maści nie stanowi zagrożenia dla funkcji poznawczych ani zdolności psychomotorycznych, co jest istotne przy ocenie bezpieczeństwa terapii u pacjentów aktywnych zawodowo i kierowców.
absorpcja ogólnoustrojowa, asteraceae, bacytracyna, calendula officinalis, charakterystyka produktu leczniczego, ekstrakcja etanolowa, forma farmaceutyczna, funkcje poznawcze, nagietek lekarski, nalewka z kwiatów nagietka, ośrodkowy układ nerwowy, reakcja nadwrażliwości, rodzina astrowatych, stężenie systemowe, wchłanianie systemowe, witamina A, wskazania dermatologiczne, wyciąg z propolisu, zdolności psychomotoryczne - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg płynny z liścia babki lancetowatej – Przeciwwskazania stosowania
Wyciąg płynny z liścia babki lancetowatej (Plantaginis lanceolatae folii extractum fluidum) wykazuje działanie wykrztuśne i przeciwzapalne, jednak jego stosowanie wymaga uwzględnienia licznych przeciwwskazań. Podstawowym jest nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze preparatu, np. Sirupus Plantaginis PLANTAGEN zawierający 12 g wyciągu na 100 g syropu. Preparatu nie należy stosować u dzieci poniżej 6 roku życia ze względu na brak danych klinicznych i niedojrzałość układu enzymatycznego metabolizującego składniki wyciągu. Dodatkowo, preparat zawiera do 7% (v/v) etanolu, co wyklucza jego stosowanie u pacjentów z chorobami wątroby, chorobą alkoholową, kobiet w ciąży i karmiących oraz u osób przyjmujących leki wchodzące w interakcje z alkoholem.
choroba alkoholowa, choroba autoimmunologiczna, choroba wątroby, ciężka reakcja alergiczna, cukrzyca niewyrównana, działanie immunomodulujące, działanie wykrztuśne i przeciwzapalne, ekstrakcja etanolowa, interakcja leków z alkoholem, nadwrażliwość na substancję czynną, nietolerancja fruktozy, Plantaginis lanceolatae folii extractum fluidum, Plantago lanceolata, postać farmaceutyczna, preparat roślinny, reakcja nadwrażliwości, wyciąg płynny z liścia babki lancetowatej, wywiad alergiczny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z karczocha – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Wyciąg z karczocha (Cynara scolymus L.) stosowany w preparacie leczniczym Cynarex w dawce 250 mg, pozyskiwany metodą ekstrakcji z użyciem 50% etanolu (V/V) w stosunku 3-5:1, nie wykazuje negatywnego wpływu na funkcje psychomotoryczne i poznawcze pacjentów. Badania kliniczne potwierdzają brak zaburzeń koncentracji, wydłużenia czasu reakcji oraz innych efektów mogących upośledzać zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługi maszyn. Substancja nie wywołuje senności, zawrotów głowy ani zaburzeń widzenia, co jest istotne dla bezpieczeństwa pacjentów wykonujących czynności wymagające pełnej sprawności psychomotorycznej.
charakterystyka produktu leczniczego, Cynara scolymus, działanie hepatoprotekcyjne, działanie niepożądane, efekt psychoaktywny, ekstrakcja etanolowa, funkcja poznawcza, funkcja psychomotoryczna, senność i zawroty głowy, wyciąg z karczocha, wyciąg z ziela karczocha, wydłużony czas reakcji, zaburzenie koncentracji, zaburzenie widzenia, zdolność psychomotoryczna - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z cetyny sosnowej – Właściwości farmakodynamiczne
Wyciąg z cetyny sosnowej (Pini extractum fluidum) stanowi kluczowy składnik aktywny w preparacie Syrop sosnowy złożony Aflofarm, występując w dawce 1283,1 mg na 15 ml syropu (427,7 mg na 5 ml). Pozyskiwany jest metodą ekstrakcji z użyciem etanolu 96% (v/v) przy współczynniku DER 1:0,9-1,1, co świadczy o wysokiej koncentracji substancji czynnych. W preparacie ten wyciąg współdziała synergistycznie z fosforanem kodeiny (9,72 mg/15 ml, 3,24 mg/5 ml) oraz nalewką z anyżu (194,4 mg/15 ml, 64,8 mg/5 ml). Fosforan kodeiny działa centralnie, hamując odruch kaszlowy poprzez depresję ośrodkowego układu nerwowego, natomiast wyciąg z cetyny sosnowej wykazuje właściwości rozrzedzające wydzielinę i ułatwiające odkrztuszanie, co uzupełnia i wzmacnia efekt przeciwkaszlowy preparatu. Produkt klasyfikowany jest w grupie leków przeciwkaszlowych (ATC: R05DA20).
depresja ośrodkowego układu nerwowego, działanie przeciwkaszlowe, efekt przeciwkaszlowy, ekstrakcja etanolowa, fosforan kodeiny, fosforan kodeiny półwodny, lek przeciwkaszlowy, mechanizm farmakologiczny, nalewka z anyżu, odkrztuszanie, odruch kaszlowy, patofizjologia kaszlu, preparat przeciwkaszlowy, profil farmakodynamiczny, rozrzedzenie wydzieliny, syrop sosnowy złożony, terapia kaszlu, współczynnik DER, wyciąg z cetyny sosnowej - Leksykon substancji czynnych
Owocnia fasoli – Właściwości farmakokinetyczne
Owocnia fasoli (Phaseoli pericarpio) stanowi składnik produktu leczniczego Nefrol w ilości 0,71 g na 100 g produktu, będącego złożoną nalewką (Tinctura compositum) ekstraktowaną 70% etanolem. W skład nalewki wchodzą również ziele nawłoci (6,9 g), korzeń mniszka z zielem (3,7 g) oraz owoc aminka (2,47 g). Pomimo obecności owocni fasoli w preparacie, nie przeprowadzono formalnych badań farmakokinetycznych dotyczących jej absorpcji, dystrybucji, metabolizmu ani eliminacji po podaniu doustnym. Dokumentacja rejestracyjna produktu Nefrol nie zawiera danych na temat parametrów farmakokinetycznych tej substancji czynnej, co stanowi istotne ograniczenie w ocenie jej działania w organizmie.
badanie farmakokinetyczne, biodostępność, dokumentacja rejestracyjna, efekt terapeutyczny, ekstrakcja etanolowa, korzeń mniszka, mechanizm działania, nalewka złożona, Nefrol, owoc aminka, owocnia fasoli, parametr farmakokinetyczny, parametry farmakokinetyczne, Phaseoli pericarpium, Tinctura compositum, wartość terapeutyczna, ziele nawłoci - Leksykon substancji czynnych
Olejek eteryczny z kory cynamonowca – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Olejek eteryczny z kory cynamonowca (Cinnamomum cassia Blume) stanowi 6,28% mieszanki surowców roślinnych w preparacie Melisana Klosterfrau, który zawiera 62 mg olejków lotnych na 100 ml oraz 66,3%-67,3% (V/V) etanolu. Ze względu na obecność furokumaryn z korzenia arcydzięgla (Angelica archangelica L.) istnieje ryzyko fotouczulenia, co wymaga unikania ekspozycji na promieniowanie UV podczas terapii. Przy doustnym stosowaniu preparatu, wysoka zawartość alkoholu może powodować dolegliwości gastryczne, takie jak zgaga, ból żołądka, nudności i odruchy wymiotne, zwłaszcza przy przyjmowaniu na czczo lub w postaci nierozcieńczonej.
alkohol etylowy, arcydzięgiel lekarski, błona śluzowa, cynamonowiec cejloński, cynamonowiec kasja, dolegliwość gastryczna, ekstrakcja etanolowa, fotouczulenie, furokumaryna, korzeń arcydzięgla, nudności, olejek cynamonowy, promieniowanie UV, stan zapalny skóry, suchość skóry, świąd skóry, test uczuleniowy, uszkodzenie skóry, zgaga - Leksykon substancji czynnych
Kłącze imbiru – Dawkowanie i sposób podawania
Kłącze imbiru (Zingiber officinale Roscoe) w preparacie Melisana Klosterfrau Original występuje w ilości 714 mg/100 ml, w postaci olejków lotnych ekstrahowanych w 66,8% (V/V) etanolu. Standardowe dawkowanie doustne dla dorosłych to 5-10 ml (1-2 łyżeczki do herbaty) 1-3 razy dziennie, z maksymalną dawką dobową 25 ml (5 łyżeczek). Preparat należy rozcieńczać w co najmniej podwójnej objętości wody lub rozprowadzać na kromce chleba, unikając podawania na czczo ze względu na właściwości drażniące. W przypadku długotrwałego stosowania zaleca się unikanie spożycia alkoholu, aby nie nasilać działań niepożądanych. Preparat można także stosować miejscowo na zdrową, nieuszkodzoną skórę, nierozcieńczony lub rozcieńczony podwójną ilością wody, bez ścisłych ograniczeń dawkowania miejscowego.
aplikacja miejscowa, choroba wrzodowa, działanie niepożądane, efekt terapeutyczny, ekstrakcja etanolowa, kłącze imbiru, nadwrażliwość, olejek eteryczny, olejek lotny, podanie doustne, preparat leczniczy, preparat ziołowy, produkt leczniczy, refluks żołądkowo-przełykowy, terapia alternatywna, właściwość drażniąca, wywiad medyczny, zaburzenia przewodu pokarmowego - Leksykon substancji czynnych
Kłącze imbiru – Właściwości farmakodynamiczne
Produkt leczniczy Melisana Klosterfrau Original zawiera kłącze imbiru (Zingiber officinale Roscoe) w ilości 714 mg na 100 ml, ekstraktowane w 66,8% (V/V) etanolu, jako jeden z 13 surowców roślinnych dostarczających łącznie 65 mg olejków lotnych na 100 ml produktu. Preparat występuje w formie płynu doustnego oraz płynu do stosowania na skórę, co umożliwia dwojakie zastosowanie. Kłącze imbiru, wraz z innymi składnikami roślinnymi takimi jak liście melisy (536 mg), kłącze omanu (714 mg) czy korzeń arcydzięgla (714 mg), tworzy kompleks olejków eterycznych, których właściwości farmakodynamiczne nie zostały jednak szczegółowo zbadane w badaniach klinicznych.
antagonizm lekowy, ekstrakcja etanolowa, farmakodynamika, kłącze galangi, kłącze imbiru, kłącze omanu, kora cynamonowca, korzeń arcydzięgla, korzeń goryczki, kwiat cynamonowca, kwiat goździka, liść melisy, mechanizm działania, nasienie muszkatołowca, nasiono kardamonu, olejek eteryczny, olejek imbiru, owoc pieprzu czarnego, owocnia pomarańczy, płyn doustny, płyn na skórę, synergia lekowa - Leksykon leków
Skład i postać leku – Cepastil (608 mg + 122 mg)/5 ml
CEPASTIL to syrop leczniczy zawierający substancje czynne w postaci wyciągów płynnych z cebuli (Allii cepae extractum fluidum) w ilości 10 g na 100 g syropu oraz czosnku (Allii sativi extractum) w ilości 2 g na 100 g syropu, ekstraktowane odpowiednio w etanolu 70% (v/v) w stosunku 1:1 dla cebuli i 1:5 dla czosnku. Preparat charakteryzuje się aktywnością bakteriostatyczną nie mniejszą niż 20 I.U./ml oraz zawartością etanolu na poziomie 5-7% (v/v). Syrop ma postać przezroczystej lub lekko opalizującej cieczy o barwie jasnożółtej do żółtobrunatnej, z charakterystycznym zapachem i smakiem, zawiera także substancje pomocnicze takie jak sacharoza, aromaty waniliowy i arakowy glikolowy, sodu wodorowęglan oraz wodę oczyszczoną.
aktywność bakteriostatyczna, Allii cepae extractum fluidum, Allii sativi extractum, ekstrakcja etanolowa, etanol, niezgodność farmaceutyczna, postać farmaceutyczna, produkt leczniczy, rozpuszczalnik ekstrakcyjny, substancja czynna, substancja pomocnicza, syrop, wodorowęglan sodu, wyciąg czosnkowy, wyciąg płynny cebulowy, zawartość etanolu