rak rdzeniasty nerki
Rak rdzeniasty nerki (renal medullary carcinoma, RMC) to rzadki, niezwykle agresywny nowotwór złośliwy nerki, który występuje prawie wyłącznie u osób z cechą niedokrwistości sierpowatokrwinkowej (najczęściej heterozygoty HbAS). Jest to jeden z najbardziej agresywnych typów nowotworów układu moczowego.
Rak rdzeniasty nerki dotyka głównie młodych osób, najczęściej w wieku 10-40 lat, ze znaczną przewagą u mężczyzn (stosunek mężczyzn do kobiet wynosi około 2:1). Choroba charakteryzuje się szybkim wzrostem, wczesnym tworzeniem przerzutów i bardzo złym rokowaniem, z medianą przeżycia wynoszącą zaledwie 13 miesięcy od diagnozy.
W badaniach obrazowych rak rdzeniasty nerki zwykle prezentuje się jako niejednorodna masa w centralnej części nerki, często z obszarami martwicy i krwotoku. Histologicznie nowotwór ten wykazuje charakterystyczny obraz z dużymi komórkami z wyraźnymi jąderkami, infiltracją zapalną i zrębu desmoplastycznego. Charakterystyczne jest również występowanie utraty ekspresji SMARCB1/INI1.
Leczenie raka rdzeniastego nerki pozostaje wyzwaniem klinicznym. Podstawą jest chirurgiczna resekcja, jednak ze względu na agresywny przebieg, większość pacjentów wymaga terapii systemowej. Schematy oparte na platynie wykazują pewną skuteczność, choć odpowiedzi są zwykle krótkotrwałe. Badane są również inhibitory szlaku EZH2 oraz immunoterapia, które mogą stanowić obiecujące opcje terapeutyczne w przyszłości.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak nerki – Patofizjologia i mechanizm
Rak nerki (RCC) to najczęstszy złośliwy nowotwór nerki u dorosłych, stanowiący 90-95% przypadków, z dominującym podtypem jasnokomórkowym (ccRCC, 80%). Patogeneza ccRCC wiąże się głównie z mutacjami genu supresorowego VHL (obecnymi u 50-90% pacjentów), prowadzącymi do akumulacji czynników indukowanych hipoksją (HIF-1α, HIF-2α) i nadekspresji genów angiogennych (VEGF, PDGF). Inne istotne mutacje dotyczą genów PBRM1 (40%), BAP1 (14%) i SETD2 (3%). Szlaki sygnałowe PI3K/AKT/mTOR odgrywają kluczową rolę w proliferacji i przeżyciu komórek nowotworowych, a inhibitory mTOR (ewerolimus, temsyrolimus) są zatwierdzone w leczeniu przerzutowego RCC. Immunoterapia z użyciem inhibitorów punktów kontrolnych (PD-1/PD-L1: niwolumab, pembrolizumab; CTLA-4: ipilimumab) stanowi obecnie standard leczenia, zwłaszcza w kontekście ekspresji PD-L1 na komórkach nowotworowych i immunosupresyjnego mikrośrodowiska guza. Oporność na terapię jest związana z mechanizmami takimi jak sekwestracja leków w lizosomach, heterogenność metaboliczna guza oraz adaptacje metaboliczne, w tym efekt Warburga, auksotrofię glutaminową i plastyczność metaboliczną napędzaną przez mikrośrodowisko.
angiogeneza, autofagia, cecha sierpowatokrwinkowa, choroba von Hippel-Lindau, czynnik indukowany hipoksją, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, ewerolimus, fosforylacja oksydacyjna, gen supresorowy, gen VHL, hipoksja, inhibitor mTOR, inhibitory punktów kontrolnych, ipilimumab, jasnokomórkowy rak nerki, kinaza białkowa, kinaza PI3K, macierz pozakomórkowa, mikroRNA, mikrośrodowisko guza, niwolumab, pembrolizumab, płytkopochodny czynnik wzrostu, rak brodawkowaty nerki, rak nerki, rak rdzeniasty nerki, receptor PD-1, szlak mTOR, szlak PI3K/AKT/mTOR, translokacja chromosomowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Sorafenib Pharmascience 200 mg
Sorafenib, będący inhibitorem wielokinazowym z grupy leków przeciwnowotworowych (ATC: L01EX02), wykazuje działanie przeciwproliferacyjne i przeciwangiogenne poprzez hamowanie kinaz serynowo-treoninowych (CRAF, BRAF, mutacja V600E BRAF) oraz receptorowych kinaz tyrozynowych (c-KIT, FLT-3, VEGFR-2, VEGFR-3, PDGFR-β) zarówno w komórkach nowotworowych, jak i w unaczynieniu guza. W badaniach klinicznych III fazy u pacjentów z rakiem wątrobowokomórkowym (N=602) sorafenib istotnie wydłużył medianę przeżycia całkowitego (OS) do 46,3 tygodni w porównaniu do 34,4 tygodni w grupie placebo (HR=0,69; p=0,00058) oraz medianę czasu do progresji (TTP) do 24,0 tygodni vs. 12,3 tygodni (HR=0,58; p=0,000007). Podobne wyniki potwierdzono w drugim badaniu (N=226) w Azji (HR dla OS=0,68; p=0,01414). W leczeniu zaawansowanego raka nerkowokomórkowego sorafenib poprawił przeżycie wolne od progresji (PFS) do mediany 167 dni vs. 84 dni w grupie placebo (HR=0,44; p<0,000001) oraz medianę OS do 19,3 miesięcy vs. 15,9 miesięcy (HR=0,77; p=0,015). Efekt terapeutyczny był niezależny od wieku, stanu sprawności ECOG i wcześniejszego leczenia.
angiogeneza nowotworowa, czas do progresji, działanie przeciwangiogenne, działanie przeciwproliferacyjne, guz mezoblastyczny nerki, guz rabdoidalny nerki, hepatoblastoma, inhibitor wielokinazowy, jasnokomórkowy rak nerki, kinaza RAF, kinaza serynowo-treoninowa, klasyfikacja BCLC, klasyfikacja Child-Pugh, klasyfikacja TNM, kryteria RECIST, mięsak jasnokomórkowy, mutacja V600E BRAF, nefroblastoma, nefroblastomatoza, nerczak niedojrzały, odstęp QT, odstęp QTcB, odstęp QTcF, proliferacja komórek nowotworowych, przeżycie całkowite, przeżycie wolne od progresji, rak nerkowokomórkowy, rak rdzeniasty nerki, rak wątrobowokomórkowy, receptor PDGFR, receptorowa kinaza tyrozynowa, skala ECOG, wątrobiak, współczynnik ryzyka, zaburzenia czynności wątroby, zróżnicowany rak tarczycy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Sorafenib Mylan 200 mg
Sorafenib jest wielokinazowym inhibitorem kinaz białkowych, wykazującym działanie przeciwproliferacyjne i przeciwangiogenne poprzez hamowanie kinaz serynowo-treoninowych (CRAF, BRAF, V600E BRAF) oraz receptorowych kinaz tyrozynowych (c-KIT, FLT-3, VEGFR-2, VEGFR-3, PDGFR-ß) zarówno w komórkach nowotworowych, jak i w unaczynieniu guza. W badaniach klinicznych fazy III u pacjentów z rakiem wątrobowokomórkowym (HCC) sorafenib znacząco wydłużył medianę przeżycia całkowitego (OS) do 46,3 tygodni w porównaniu do 34,4 tygodni w grupie placebo (HR=0,69; p=0,00058) oraz medianę czasu do progresji (TTP) do 24,0 tygodni vs. 12,3 tygodni (HR=0,58; p=0,000007). Podobne korzyści potwierdzono w badaniu przeprowadzonym w Azji (HR dla OS=0,68; p=0,01414). W leczeniu zaawansowanego raka nerkowokomórkowego (RCC) sorafenib poprawił przeżycie wolne od progresji (PFS) do 167 dni vs. 84 dni w grupie placebo (HR=0,44; p<0,000001) oraz medianę OS do 19,3 miesięcy vs. 15,9 miesięcy (HR=0,77; p=0,015). Efekt terapeutyczny był niezależny od wieku, stanu ECOG, grupy ryzyka MSKCC oraz wcześniejszego leczenia.
czas do progresji, działanie przeciwangiogenne, działanie przeciwproliferacyjne, guz mezoblastyczny nerki, guz rabdoidalny nerki, hepatoblastoma, inhibitor wielokinazowy, jasnokomórkowy rak nerki, kinaza serynowo-treoninowa, klasyfikacja BCLC, klasyfikacja Child-Pugh, klasyfikacja TNM, kryteria RECIST, mięsak jasnokomórkowy, nefroblastoma, nefroblastomatoza, nerczak niedojrzały, odstęp QT, przeżycie całkowite, przeżycie wolne od progresji choroby, rak rdzeniasty nerki, rak wątrobowokomórkowy, rak wątroby, receptorowa kinaza tyrozynowa, skala ECOG, sorafenib, wątrobiak, wewnątrzwątrobowe drogi żółciowe, zaawansowany rak nerkowokomórkowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Sorafenib Sandoz 200 mg
Sorafenib jest inhibitorem wielokinazowym o działaniu przeciwproliferacyjnym i przeciwangiogennym, skutecznie hamującym kinazy serynowo-treoninowe (CRAF, BRAF, V600E BRAF) oraz receptorowe kinazy tyrozynowe (c-KIT, FLT-3, VEGFR-2, VEGFR-3, PDGFR-β). Mechanizm ten prowadzi do zahamowania szlaków sygnałowych kluczowych dla wzrostu nowotworu i angiogenezy. W badaniach klinicznych III fazy u pacjentów z rakiem wątrobowokomórkowym (HCC) sorafenib wykazał istotne statystycznie wydłużenie mediany całkowitego przeżycia (OS) do 46,3 tygodni w porównaniu do 34,4 tygodni w grupie placebo (HR=0,69; p=0,00058) oraz mediany czasu do progresji (TTP) do 24,0 tygodni vs. 12,3 tygodni (HR=0,58; p=0,000007). Podobne wyniki potwierdziło drugie badanie fazy III (N=226) z HR dla OS 0,68 (p=0,01414). W leczeniu zaawansowanego raka nerkowokomórkowego (RCC) sorafenib wydłużył medianę przeżycia bez progresji (PFS) do 167 dni vs. 84 dni placebo (HR=0,44; p<0,000001) oraz medianę OS do 19,3 miesięcy vs. 15,9 miesięcy (HR=0,77; p=0,015). Efekt terapeutyczny był niezależny od wieku, stopnia sprawności ECOG i grupy ryzyka MSKCC.
angiogeneza nowotworowa, guz mezoblastyczny nerki, guz rabdoidalny nerki, inhibitor kinazy białkowej, inhibitor wielokinazowy, jasnokomórkowy rak nerki, kinaza serynowo-treoninowa, klasyfikacja BCLC, klasyfikacja Childa-Pugha, klasyfikacja ECOG, klasyfikacja MSKCC, klasyfikacja TNM, kryteria RECIST, lek przeciwnowotworowy, mięsak jasnokomórkowy, naciekanie naczyń krwionośnych, nefroblastomatoza, nerczak niedojrzały, odstęp QTcB, przerzut odległy, przeżywalność bez progresji, rak miedniczki nerkowej, rak nerkowokomórkowy, rak rdzeniasty nerki, rak wątrobowokomórkowy, rak wątroby, receptorowa kinaza tyrozynowa, wątrobiak, wewnątrzwątrobowe drogi żółciowe, współczynnik ryzyka, zaawansowany rak nerkowokomórkowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Sorafenib Teva 200 mg
Sorafenib Teva jest wielokinazowym inhibitorem kinaz białkowych o działaniu przeciwproliferacyjnym i przeciwangiogennym, stosowanym w leczeniu zaawansowanego raka wątrobowokomórkowego (HCC) oraz raka nerkowokomórkowego (RCC). Mechanizm działania polega na hamowaniu kinaz serynowo-treoninowych (CRAF, BRAF, V600E BRAF) oraz receptorowych kinaz tyrozynowych (c-KIT, FLT-3, VEGFR-2, VEGFR-3, PDGFR-β), co prowadzi do zahamowania wzrostu komórek nowotworowych i angiogenezy. W badaniu III fazy (nr 100554) u 602 pacjentów z HCC sorafenib istotnie wydłużył medianę przeżycia całkowitego (OS) do 46,3 tygodni w porównaniu do 34,4 tygodni w grupie placebo (HR=0,69; p=0,00058) oraz medianę czasu do progresji (TTP) do 24,0 tygodni vs. 12,3 tygodni (HR=0,58; p=0,000007). Podobne wyniki potwierdziło drugie badanie III fazy (nr 11849) w populacji azjatyckiej (HR OS=0,68; p=0,01414). Efekt terapeutyczny był obserwowany niezależnie od klasyfikacji ECOG, obecności makroskopowego naciekania naczyń oraz pozawątrobowego rozsiewu, choć był słabszy u pacjentów z przerzutami w momencie włączenia do badania.
angiogeneza nowotworowa, czas do progresji, guz mezoblastyczny nerki, guz rabdoidalny nerki, inhibitor wielokinazowy, jasnokomórkowy rak nerki, kinaza serynowo-treoninowa, klasyfikacja BCLC, klasyfikacja Child-Pugh, klasyfikacja ECOG, klasyfikacja TNM, kryteria RECIST, mięsak jasnokomórkowy, naciekanie naczyń krwionośnych, nefroblastomatoza, nerczak niedojrzały, przeżywalność bez progresji, przeżywalność ogólna, rak miedniczki nerkowej, rak nerkowokomórkowy, rak rdzeniasty nerki, rak wątrobowokomórkowy, receptorowa kinaza tyrozynowa, rozsiew pozawątrobowy, wątrobiak, wydłużenie QTcB, zróżnicowany rak tarczycy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Sorafenib Sandoz 400 mg
Sorafenib jest wielokinazowym inhibitorem kinaz białkowych (ATC: L01XE02) wykazującym działanie przeciwproliferacyjne i przeciwangiogenne, stosowanym w terapii zaawansowanych nowotworów, w tym raka wątrobowokomórkowego (HCC) oraz raka nerkowokomórkowego (RCC). Mechanizm działania obejmuje hamowanie kinaz serynowo-treoninowych (CRAF, BRAF, V600E BRAF) oraz receptorowych kinaz tyrozynowych (c-KIT, FLT-3, VEGFR-2, VEGFR-3, PDGFR-β), co prowadzi do zahamowania proliferacji komórek nowotworowych i angiogenezy. W badaniu farmakologicznym u 31 pacjentów stwierdzono niewielkie wydłużenie odstępu QTcB o 4±19 ms i QTcF o 9±18 ms po 28 dniach terapii, bez przekroczenia wartości krytycznej 500 ms.
angiogeneza nowotworowa, działanie przeciwangiogenne, działanie przeciwproliferacyjne, guz mezoblastyczny nerki, guz rabdoidalny nerki, inhibitor kinazy białkowej, inhibitor wielokinazowy, jasnokomórkowy rak nerki, kinaza serynowo-treoninowa, klasyfikacja BCLC, klasyfikacja Childa-Pugha, klasyfikacja ECOG, klasyfikacja TNM, kryteria RECIST, miedniczka nerkowa, mięsak jasnokomórkowy, nefroblastomatoza, nerczak niedojrzały, odstęp QT, odstęp QTcF, przerzut odległy, przeżycie bez progresji choroby, przeżycie całkowite, rak nerki, rak rdzeniasty nerki, rak wątrobowokomórkowy, receptorowa kinaza tyrozynowa, wątrobiak, wewnątrzwątrobowe drogi żółciowe, wydłużenie QTcB, zaawansowany rak nerkowokomórkowy, zaburzenie czynności wątroby