ortostatyczne niedociśnienie tętnicze

Ortostatyczne niedociśnienie tętnicze (hipotonia ortostatyczna) to stan, w którym dochodzi do nadmiernego spadku ciśnienia tętniczego podczas zmiany pozycji z leżącej na stojącą. Rozpoznanie stawia się, gdy spadek ciśnienia skurczowego wynosi co najmniej 20 mmHg i/lub ciśnienia rozkurczowego co najmniej 10 mmHg w ciągu 3 minut od pionizacji.

Patofizjologia tego zaburzenia wiąże się z nieadekwatną odpowiedzią układu autonomicznego na zmianę pozycji ciała. W warunkach prawidłowych pionizacja powoduje przemieszczenie około 500-700 ml krwi do naczyń pojemnościowych kończyn dolnych i jamy brzusznej, co jest kompensowane przez odruchowe zwiększenie oporu naczyniowego i częstości akcji serca. Przy dysfunkcji tych mechanizmów dochodzi do hipotonii ortostatycznej.

Przyczyny niedociśnienia ortostatycznego mogą być neurogeniczne (pierwotna lub wtórna dysfunkcja autonomiczna, choroba Parkinsona) lub nieneurogeniczne (odwodnienie, krwawienie, leki hipotensyjne, diuretyki, leki przeciwdepresyjne, neuroleptyki). Częstym czynnikiem wywołującym jest także podeszły wiek, ze względu na fizjologiczne osłabienie odruchów baroreceptorowych.

Objawy kliniczne obejmują zawroty głowy, zaburzenia widzenia, omdlenia, uczucie słabości oraz ból karku i ramion po pionizacji. W ciężkich przypadkach może dojść do upadków i urazów. Diagnostyka opiera się na pomiarze ciśnienia tętniczego i tętna w pozycji leżącej, a następnie po 1, 3 i 5 minutach od pionizacji.

Leczenie obejmuje modyfikację czynników ryzyka, zwiększenie podaży soli i płynów, stosowanie pończoch uciskowych oraz farmakoterapię (fludrokortyzon, midodryna, droksydopa). Kluczowe znaczenie ma edukacja pacjenta w zakresie powolnej zmiany pozycji ciała, unikania czynników nasilających objawy oraz zwiększenia nawodnienia.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl