gen PKD2
Gen PKD2 (Polycystic Kidney Disease 2) jest jednym z genów odpowiedzialnych za rozwój autosomalnie dominującej postaci wielotorbielowatości nerek (ADPKD). Koduje on białko policystynę-2, która jest kanałem kationowym nieselektywnym przepuszczalnym dla jonów wapnia, zlokalizowanym w błonie komórkowej oraz w rzęskach pierwotnych komórek nabłonka kanalików nerkowych.
Mutacje w genie PKD2, zlokalizowanym na chromosomie 4q21, odpowiadają za około 15-20% przypadków ADPKD. Fenotyp związany z mutacjami PKD2 jest zazwyczaj łagodniejszy niż w przypadku mutacji w genie PKD1, charakteryzując się późniejszym początkiem objawów klinicznych, wolniejszym postępem choroby i późniejszym rozwojem schyłkowej niewydolności nerek (średnio w wieku 74 lat dla PKD2 w porównaniu do 54 lat dla PKD1).
Diagnostyka molekularna genu PKD2 jest istotnym elementem diagnostyki różnicowej ADPKD, szczególnie w przypadkach o łagodniejszym przebiegu klinicznym lub przy negatywnym wywiadzie rodzinnym. Wykrycie patogennej mutacji w tym genie ma znaczenie prognostyczne oraz umożliwia poradnictwo genetyczne i diagnostykę prenatalną w rodzinach dotkniętych chorobą.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Autosomalna dominująca wielotorbielowatość nerek – Etiologia i przyczyny
Autosomalna dominująca wielotorbielowatość nerek (ADPKD) jest najczęstszą genetyczną chorobą nerek, występującą z częstością 1:1000-1:2500 żywych urodzeń, stanowiąc około 5% przypadków schyłkowej niewydolności nerek wymagającej leczenia nerkozastępczego. Choroba jest spowodowana głównie mutacjami w genach PKD1 (78-85% przypadków) i PKD2 (14-15%), kodujących białka polecystynę-1 i polecystynę-2, które regulują funkcje komórek kanalików nerkowych. Mutacje PKD1 wiążą się z cięższym przebiegiem, wcześniejszym nadciśnieniem i szybszym rozwojem niewydolności nerek (50% pacjentów wymaga dializ do 60. roku życia), podczas gdy mutacje PKD2 powodują łagodniejszą postać z późniejszym początkiem niewydolności (średni wiek 74 lata). Rzadziej występują mutacje w genach GANAB, DNAJB11 i innych, które wpływają na fenotyp choroby, w tym na wielotorbielowatość wątroby. Dziedziczenie jest autosomalne dominujące, z 50% ryzykiem transmisji do potomstwa, a około 4-10% przypadków stanowią mutacje de novo.
autosomalna dominująca wielotorbielowatość nerek, ciliopatia, cykliczny AMP, dziedziczenie autosomalne dominujące, gen DNAJB11, gen GANAB, gen PKD1, gen PKD2, kinaza białkowa A, leczenie nerkozastępcze, mutacja de novo, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, przewlekła choroba nerek, receptor wazopresyny, rzęska pierwotna, schyłkowa niewydolność nerek, stwardnienie guzowate, szlak Ras/Raf/ERK, szlak sygnałowy Wnt, szlak TSC-mTOR, tętniak aorty, tolwaptan, wielotorbielowatość wątroby, wypadanie zastawki mitralnej - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba policystyczna nerek – Etiologia i przyczyny
Choroba policystyczna nerek (PKD) to genetyczne schorzenie charakteryzujące się tworzeniem licznych torbieli w nerkach, prowadzących do ich powiększenia i stopniowej niewydolności. Wyróżnia się dwie główne formy: autosomalną dominującą (ADPKD), stanowiącą około 90% przypadków, z objawami pojawiającymi się zwykle w wieku dorosłym, oraz autosomalną recesywną (ARPKD), rzadszą i cięższą, manifestującą się już w okresie niemowlęcym. ADPKD jest związana z mutacjami w genach PKD1 (78-85% przypadków), PKD2 (14-15%) oraz GANAB (~1%), gdzie mutacje PKD1 wiążą się z cięższym przebiegiem i wcześniejszym początkiem niewydolności nerek (średnio 53 lata vs. 74 lata w PKD2). ARPKD jest spowodowana mutacjami w genie PKHD1 i charakteryzuje się formowaniem torbieli oraz włóknieniem wątroby. Patogeneza PKD opiera się na dysfunkcji rzęsek pierwotnych, co prowadzi do zaburzeń sygnalizacji komórkowej, zwiększonego podziału komórek, apoptozy i utraty funkcji resorpcyjnej nerek. Fenomen „drugiego trafienia” wyjaśnia progresję torbielowatości mimo dziedziczenia mutacji dominującej.
białkomocz, choroba policystyczna nerek, ciężkość choroby, dializa, fibrocystyna, gen DNAJB11, gen GANAB, gen PKD1, gen PKD2, gen PKHD1, infekcja torbieli, kamica nerkowa, kanał wapniowy, kanalik nerkowy, korelacja genotyp-fenotyp, krwiomocz, mutacja de novo, nabyta torbielowatość nerek, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, przewlekła choroba nerek, rzęska pierwotna, tętniak naczyń mózgowych, tolvaptan, torbiel nerki, transplantacja, włóknienie śródmiąższowe, wypadanie zastawki mitralnej - Leksykon chorób i schorzeń
Autosomalna dominująca wielotorbielowatość nerek – Objawy
Autosomalna dominująca wielotorbielowatość nerek (ADPKD) to genetyczna choroba charakteryzująca się progresywnym rozwojem licznych torbieli w obu nerkach, prowadzących do powiększenia nerek (TKV) i stopniowej utraty funkcji nerek, co skutkuje schyłkową niewydolnością nerek (ESRD). Mutacje w genach PKD1 (80% przypadków) i PKD2 (15%) determinują przebieg choroby, przy mutacji PKD1 obserwuje się szybszą progresję. Objawy kliniczne zwykle pojawiają się między 30. a 40. rokiem życia, gdy torbiele osiągają około 1,3 cm. Spadek eGFR wynosi średnio około 5 ml/min/rok po 40. roku życia, a ESRD rozwija się średnio w wieku 58 lat, dotykając 35-45% pacjentów do 60. roku życia i 50-75% do 70. roku życia. Najczęstsze objawy to ból lędźwiowy (60% pacjentów), nadciśnienie tętnicze (50-75% z prawidłową funkcją nerek), krwiomocz (35-50%) oraz infekcje dróg moczowych (30-50%). Nadciśnienie jest wczesnym objawem i wynika z aktywacji układu renina-angiotensyna-aldosteron. Kamica nerkowa występuje u 20-30% pacjentów, a torbiele mogą zajmować także inne narządy, np. wątrobę (u ponad 90% po 35. roku życia) i trzustkę.
ADPKD, antagonista receptora wazopresyny, autosomalna dominująca wielotorbielowatość nerek, ból lędźwiowy, dializa, dwupłatkowa zastawka aortalna, gen PKD1, gen PKD2, hemodializa, hiperfosfatemia, infekcja dróg moczowych, infekcja torbieli, kamica nerkowa, krwiomocz, krwotok podpajęczynówkowy, lek przeciwbólowy, objętość nerki, pęknięcie torbieli, przeszczep nerki, przewlekła choroba nerek, schyłkowa niewydolność nerek, terapia antybiotykowa, tętniak wewnątrzczaszkowy, tolwaptan, torbiel nerkowa, torbiel wątroby, uchyłkowatość jelita, układ renina-angiotensyna-aldosteron, wskaźnik filtracji kłębuszkowej, wypadanie zastawki mitralnej, zakażenie dolnych dróg moczowych - Leksykon chorób i schorzeń
Autosomalna dominująca wielotorbielowatość nerek – Patofizjologia i mechanizm
Autosomalna dominująca wielotorbielowatość nerek (ADPKD) jest genetycznie heterogenną chorobą, najczęściej spowodowaną mutacjami w genach PKD1 (85% przypadków) i PKD2 (15%). Produkty tych genów, polcystyna-1 (PC1) i polcystyna-2 (PC2), tworzą kompleks receptor-kanał jonowy w rzęskach pierwotnych komórek nabłonkowych kanalików nerkowych, regulujący homeostazę wapnia, proliferację, apoptozę i adhezję komórkową. Patogeneza opiera się na hipotezie „dwóch uderzeń” – germinalnej i somatycznej mutacji w allelach PKD1/PKD2 – oraz modelu progowym, gdzie spadek funkcjonalnych polcystyn poniżej krytycznego poziomu prowadzi do rozwoju torbieli. Zaburzenia funkcji rzęsek pierwotnych skutkują dysregulacją szlaków sygnałowych, m.in. wapniowego, cAMP, mTOR, Wnt/β-katenina i JAK-STAT, co powoduje nieprawidłową proliferację komórek nabłonkowych i zwiększoną sekrecję płynu do torbieli, napędzaną przez kanał CFTR zależny od cAMP.
ADPKD, aktywacja makrofagów, autofagia, autosomalna dominująca wielotorbielowatość nerek, cAMP, cytokina prozapalna, dedyferencjacja komórek, gen PKD1, gen PKD2, haploinsuficjencja, hipoteza dwóch uderzeń, homeostaza wapnia, inhibitor mTOR, kanał CFTR, kanał jonowy, mutacje genów, naskórkowy czynnik wzrostu, oktreotyd LAR, retikulum endoplazmatyczne, rzęska pierwotna, schyłkowa niewydolność nerek, szlak JAK-STAT, szlak Ras/Raf/ERK, szlak TSC-mTOR, szlak Wnt/β-katenina, tolwaptan, układ renina-angiotensyna-aldosteron