martwica niedokrwienna
Martwica niedokrwienna (infarctus) to proces patologiczny polegający na obumarciu tkanki wskutek odcięcia dopływu krwi. Najczęściej występuje w narządach o bogatym unaczynieniu, takich jak serce, mózg, nerki, jelita czy płuca. Przyczynami mogą być zakrzepy naczyniowe, zatory, miażdżyca, stany zapalne naczyń lub uraz mechaniczny.
W obrazie mikroskopowym martwicy niedokrwiennej obserwuje się zanik jąder komórkowych (karyoliza), zagęszczenie chromatyny (karyopyknozy) oraz fragmentację jąder (karyoreksja). Tkanka dotknięta martwicą niedokrwienną traci swoją strukturę, komórki ulegają lizie, a w obszarze martwicy rozwija się odczyn zapalny.
Klinicznie martwica niedokrwienna manifestuje się różnie w zależności od lokalizacji. W sercu objawia się jako zawał mięśnia sercowego z charakterystycznym bólem zamostkowym i zmianami w EKG. W mózgu prowadzi do udaru niedokrwiennego z deficytami neurologicznymi. W jelitach powoduje ostry ból brzucha, a w kończynach – silny ból, zaburzenia czucia i zasinienie.
Diagnostyka martwicy niedokrwiennej obejmuje badania obrazowe (USG Doppler, angio-CT, MRI), badania laboratoryjne (markery martwicy tkankowej) oraz badania histopatologiczne. Leczenie zależy od lokalizacji i przyczyny niedokrwienia, a obejmuje przywrócenie przepływu krwi (trombolityki, angioplastyka), leczenie przeciwzakrzepowe oraz w zaawansowanych przypadkach interwencję chirurgiczną.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Actilyse 50
Leczenie trombolityczne alteplazą (Actilyse) wymaga ścisłego monitorowania i jest wskazane wyłącznie pod nadzorem doświadczonych lekarzy z dostępem do odpowiedniego sprzętu. Podczas infuzji należy zapewnić dostępność aparatury resuscytacyjnej oraz farmakoterapii ratunkowej. Należy monitorować pacjentów pod kątem reakcji nadwrażliwości, zwłaszcza obrzęku naczynioruchowego, który jest najczęstszą reakcją alergiczną i może nasilać się przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów ACE oraz w przebiegu ostrego udaru niedokrwiennego. W przypadku ciężkich reakcji nadwrażliwości infuzję należy natychmiast przerwać i wdrożyć odpowiednie leczenie, w tym intubację. Ryzyko krwawień, w tym krwawienia śródczaszkowego (do 15% pacjentów), jest istotne, zwłaszcza u osób w podeszłym wieku, z ciśnieniem skurczowym >160 mmHg, po opóźnionym rozpoczęciu terapii (>4,5 godziny od objawów) oraz u pacjentów uprzednio leczonych ASA. Maksymalna dawka alteplazy nie powinna przekraczać 100 mg, a stosowanie antagonistów receptora glikoproteinowego IIb/IIIa zwiększa ryzyko krwawień.
alteplaza, antagonista receptora glikoproteinowego, fibrynogen, inhibitor ACE, intubacja, krioprecypitat, krwawienie, krwawienie śródczaszkowe, krwawienie śródmózgowe, kwas acetylosalicylowy, leczenie fibrynolityczne, leczenie trombolityczne, lek przeciwfibrynolityczny, martwica niedokrwienna, monitorowanie ciśnienia tętniczego, nadciśnienie tętnicze, niekontrolowana cukrzyca, obrzęk mózgu, obrzęk naczynioruchowy, ostry udar niedokrwienny, płytka krwi, reakcja nadwrażliwości, reperfuzja, świeżo mrożone osocze, terapia trombolityczna, tkankowy aktywator plazminogenu, udar niedokrwienny, układ krzepnięcia, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Sinora 0,1 mg/ml
Produkt leczniczy Sinora, zawierający noradrenalinę w stężeniach 0,1 mg/ml oraz 0,2 mg/ml (w formie winianu noradrenaliny), jest przeznaczony do dożylnej infuzji kontrolowanej. Roztwór jest gotowy do użycia i nie wymaga rozcieńczania. Ze względu na silne działanie naczyniozwężające, infuzję należy podawać przez kaniulę w dużej żyle lub centralny dostęp dożylny, aby zapobiec martwicy niedokrwiennej. Początkowa dawka dla pacjenta o masie 70 kg wynosi 0,4-0,8 mg/godzinę noradrenaliny (0,8-1,6 mg/godzinę winianu), z możliwością rozpoczęcia od 0,2 mg/godzinę (0,4 mg/godzinę winianu) w uzasadnionych przypadkach. Dawkę należy stopniowo zwiększać o 0,05-0,1 µg/kg/min, dostosowując do efektu presyjnego, z celem utrzymania skurczowego ciśnienia tętniczego na poziomie 100-120 mm Hg lub średniego ciśnienia powyżej 65-80 mm Hg, w zależności od stanu pacjenta.
centralny dostęp dożylny, ciśnienie tętnicze krwi, dawka początkowa, dostosowanie dawki, droga dożylna, działanie naczyniozwężające, działanie wazoaktywne, infuzja, kaniula, licznik kropli, martwica niedokrwienna, monitorowanie pacjenta, noradrenalina, ostre niedociśnienie tętnicze, pompa infuzyjna, pompa strzykawkowa, redukcja dawki, roztwór do infuzji, skurczowe ciśnienie krwi, średnie ciśnienie tętnicze, winian noradrenaliny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Noradrenaline Kabi 1 mg/ml
Noradrenaline Kabi (1 mg/ml) jest koncentratem do sporządzania roztworu do infuzji, który przed podaniem wymaga rozcieńczenia do stężenia 40 μg/ml noradrenaliny (80 μg/ml noradrenaliny winianu). Początkowa szybkość infuzji powinna wynosić 10-20 ml/godz. (0,16-0,32 ml/min), co odpowiada dawce 0,4-0,8 mg/godz. noradrenaliny (0,8-1,6 mg/godz. noradrenaliny winianu). W uzasadnionych przypadkach można rozpocząć infuzję z szybkością 5 ml/godz. (0,08 ml/min), czyli 0,2 mg/godz. noradrenaliny (0,4 mg/godz. noradrenaliny winianu). Dawkę należy stopniowo zwiększać o 0,05-0,1 μg/kg/min, dostosowując ją do efektu hemodynamicznego, z celem terapeutycznym uzyskania skurczowego ciśnienia tętniczego 100–120 mm Hg lub średniego ciśnienia tętniczego powyżej 65-80 mm Hg. Dawkowanie i szybkość infuzji należy precyzyjnie obliczać na podstawie masy ciała pacjenta, zgodnie z załączoną tabelą dawkowania.
centralny dostęp żylny, infuzja noradrenaliny, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, martwica niedokrwienna, niedociśnienie tętnicze, noradrenalina winian, perfuzja tkanek, podanie dożylne, pompa strzykawkowa, prawidłowe ciśnienie tętnicze, przepływ krwi, skurczowe ciśnienie krwi, średnie ciśnienie tętnicze krwi, szybkość infuzji, wzrost ciśnienia krwi, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, żyła przedłokciowa - Leksykon substancji czynnych
Norepinefryna – Dawkowanie i sposób podawania
Norepinefryna (noradrenalina) jest stosowana głównie w leczeniu ostrego niedociśnienia tętniczego i podawana wyłącznie dożylnie po odpowiednim rozcieńczeniu do stężenia 40 μg/ml (40 mg/l). Standardowa infuzja rozpoczyna się z szybkością 10-20 ml/godz. (0,16-0,32 ml/min), co odpowiada dawce 0,4-0,8 mg/godz. norepinefryny (0,8-1,6 mg/godz. norepinefryny winianu). W razie potrzeby dawkę można stopniowo zwiększać o 0,05-0,1 μg/kg/min, dostosowując ją do uzyskania wartości skurczowego ciśnienia tętniczego 100–120 mm Hg lub średniego ciśnienia tętniczego powyżej 65-80 mm Hg. Dawkowanie powinno być indywidualizowane, a infuzję prowadzić za pomocą pompy strzykawkowej lub infuzyjnej, najlepiej przez centralny dostęp żylny lub dużą żyłę obwodową, unikając żył kończyn dolnych u pacjentów z chorobami naczyń obwodowych.
Podawanie norepinefryny wymaga stałego monitorowania stanu pacjenta i doświadczenia personelu medycznego. Infuzję należy odstawiać stopniowo, aby zapobiec nagłemu niedociśnieniu. Brak jest danych dotyczących stosowania u dzieci poniżej 18 lat oraz u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby. U osób w podeszłym wieku zaleca się ostrożność i rozpoczynanie leczenia od najniższych dawek ze względu na częstsze współistniejące schorzenia i ryzyko powikłań. W tabeli dawkowania przedstawiono szczegółowe wartości szybkości infuzji i dawek norepinefryny w zależności od masy ciała pacjenta (50-90 kg) i dawki w μg/kg/min, co ułatwia precyzyjne dostosowanie terapii.
centralny dostęp żylny, choroba Buergera, cukrzycowe zapalenie naczyń, koncentrat do sporządzania roztworu, martwica niedokrwienna, miażdżyca tętnic, niedociśnienie tętnicze, noradrenalina winian, norepinefryna, Norepinephrine Sopharma, ostre niedociśnienie tętnicze, perfuzja tkanek, pompa strzykawkowa, prawidłowe ciśnienie tętnicze, roztwór do infuzji, skurczowe ciśnienie krwi, średnie ciśnienie tętnicze, stężenie roztworu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zarostowa choroba naczyń, zróżnicowanie międzyosobnicze, żyła przedłokciowa - Leksykon substancji czynnych
Fibrynogen – Przedawkowanie
Fibrynogen, będący kluczowym białkiem osocza odpowiedzialnym za krzepnięcie, jest stosowany w preparatach leczniczych takich jak Fibryga (1 g fibrynogenu w butelce, stężenie około 20 mg/ml po rekonstytucji), Artiss i Tisseel (45,5–455 mg fibrynogenu w zależności od objętości). Przedawkowanie fibrynogenu, choć rzadkie, może prowadzić do poważnych powikłań zakrzepowo-zatorowych, takich jak zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, udar niedokrwienny, zawał mięśnia sercowego czy zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego. Monitorowanie stężenia fibrynogenu w osoczu jest niezbędne do dostosowania dawki i minimalizacji ryzyka działań niepożądanych, zwłaszcza u pacjentów z podwyższonym ryzykiem zakrzepicy (np. osoby starsze, unieruchomione, z trombofilią, po operacjach, kobiety w ciąży lub stosujące hormonalną terapię).
białko osoczowe, czas krzepnięcia, Fibryga, fibrynogen, fibrynogen ludzki, hipoksemia, kaskada krzepnięcia, klej tkankowy, koncentrat fibrynogenu, krzepnięcie krwi, leczenie przeciwzakrzepowe, małopłytkowość, martwica niedokrwienna, objaw Homansa, porażenie twarzy, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, preparat fibrynogenu, skrzeplina, stężenie fibrynogenu, tachykardia, trombofilia, udar niedokrwienny, zaburzenie widzenia, zakrzepica tętnic obwodowych, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żył powierzchownych, zapaść krążeniowa, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego - Leksykon chorób i schorzeń
Dżuma – Patofizjologia i mechanizm
Dżuma, wywoływana przez Gram-ujemną pałeczkę Yersinia pestis, jest ostrą chorobą zakaźną przenoszoną głównie przez ukąszenia zakażonych pcheł, ale także drogą kropelkową lub kontaktem z zakażonymi tkankami. Patogeneza obejmuje cykl namnażania bakterii w jelicie pchły, gdzie tworzą biofilm blokujący przełyk, co ułatwia transmisję. U człowieka Y. pestis przeżywa i replikuje wewnątrz makrofagów, wykorzystując system sekrecji typu III (T3SS) do wstrzykiwania białek efektorowych Yops, które hamują fagocytozę i odpowiedź immunologiczną gospodarza. Kluczowe czynniki wirulencji kodowane na plazmidach to m.in. system T3SS, antygen V, siderofor jersinibaktyna (ybt), aktywator plazminogenu (Pla) oraz białko kapsułkowe. Y. pestis unika rozpoznania przez układ odpornościowy poprzez modyfikację lipopolisacharydu i hamowanie aktywacji receptorów TLR, co umożliwia szybkie rozprzestrzenianie się bakterii i rozwój trzech form dżumy: dymieniczej (śmiertelność 50-60%), posocznicowej (~100%) i płucnej (~100%).
aktywator plazminogenu, aktywność fibrynolityczna, apoptoza makrofagów, bakteriemia, biofilm, czynnik wirulencji, droga kropelkowa, dżuma dymienicza, dżuma płucna, dżuma posocznicowa, fluorochinolon, fosfataza tyrozynowa, fosfolipaza D, gentamycyna, hemina, koagulacja wewnątrznaczyniowa, martwica niedokrwienna, pałeczka Gram-ujemna, patogen wewnątrzkomórkowy, przełyk, receptor TLR2, streptomycyna, system sekrecji typu III, tetracyklina, trofozoit, węzeł chłonny, Yersinia pestis - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – HEVASCOL 480 mg I/ml
HEVASCOL to oleisty roztwór do wstrzykiwań zawierający 480 mg jodu na mililitr (1280 mg etiodowanego oleju/ml), klasyfikowany jako nierozpuszczalny w wodzie środek kontrastowy do badań RTG (kod ATC: V08AD01). Mechanizm działania opiera się na obecności atomów jodu związanych z estrami etylowymi kwasów tłuszczowych, które pochłaniają promieniowanie rentgenowskie, umożliwiając wizualizację naczyń i tkanek podczas procedury. HEVASCOL jest stosowany w konwencjonalnej chemoembolizacji przeztętniczej (cTACE) w leczeniu raka wątrobowokomórkowego, gdzie pełni funkcje radiocieniujące, nośnika leków przeciwnowotworowych oraz przejściowego środka embolizującego, co pozwala na selektywne dostarczenie cytostatyków i indukcję martwicy niedokrwiennej guza.
- Leksykon chorób i schorzeń
Zespół raynauda – Epidemiologia
Zespół Raynauda to zaburzenie naczyniowe o częstości występowania w populacji ogólnej wynoszącej 3-5%, z wyższą zapadalnością u kobiet (stosunek 9:1). Średnia częstość pierwotnego zespołu Raynauda wynosi 4,85% (95% CI 2,08-8,71%), a roczna zapadalność 0,25% (95% CI 0,19-0,32%). Choroba najczęściej ujawnia się między 15. a 30. rokiem życia, a jej przebieg jest zwykle łagodny i symetryczny. Wtórny zespół Raynauda, stanowiący 10-20% przypadków, wiąże się z chorobami tkanki łącznej (np. twardziną układową – 84-90%, toczniem rumieniowatym układowym – 10-30%) oraz ekspozycją zawodową na wibracje i niskie temperatury. Czynniki ryzyka obejmują płeć żeńską, dodatni wywiad rodzinny, palenie tytoniu oraz migreny, a także obecność przeciwciał ANA i nieprawidłowości w kapilaroskopii, które predysponują do progresji do postaci wtórnej.
bliznowacenie, choroba autoimmunologiczna, choroba reumatologiczna, choroba tkanki łącznej, chorobowość, kapilaroskopia wałów paznokciowych, martwica niedokrwienna, mieszana choroba tkanki łącznej, migrena, owrzodzenie cyfrowe, peptyd związany z genem kalcytoniny, pierwotny zespół Raynauda, przeciwciała przeciwjądrowe, reumatoidalne zapalenie stawów, skurcz naczyń krwionośnych, toczeń rumieniowaty układowy, twardzina układowa, wtórny zespół Raynauda, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie wielomięśniowe, zespół Raynauda, zespół Sjögrena, zespół wibracyjny, zgorzel - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Sinora 1 mg/ml
Lek Sinora (noradrenalina winian) jest dostępny jako koncentrat o stężeniu 1 mg/ml noradrenaliny (2 mg/ml noradrenaliny winianu), który wymaga rozcieńczenia do 40 mg/l (40 µg/ml noradrenaliny, 80 µg/ml noradrenaliny winianu) przed podaniem dożylnym w formie infuzji. Infuzję należy prowadzić przez kaniulę w dużym naczyniu żylnym lub centralny dostęp żylny, z precyzyjnym kontrolowaniem szybkości podawania za pomocą pompy infuzyjnej. Początkowa szybkość infuzji dla pacjenta o masie 70 kg wynosi 10–20 ml/godz. (0,16–0,33 ml/min), co odpowiada dawce 0,4–0,8 mg/godz. noradrenaliny (0,8–1,6 mg/godz. noradrenaliny winianu), z możliwością rozpoczęcia od 5 ml/godz. (0,2 mg/godz. noradrenaliny). Dawkę należy stopniowo zwiększać o 0,05–0,1 µg/kg/min, dostosowując do efektu terapeutycznego na ciśnienie tętnicze, dążąc do wartości skurczowego ciśnienia 100–120 mm Hg lub średniego ciśnienia powyżej 65–80 mm Hg, w zależności od stanu pacjenta. Szczegółowe dawkowanie przedstawiono w tabeli uwzględniającej masę ciała i wymagane dawki w µg/kg/min, mg/godz. oraz szybkość wlewu w ml/godz.
centralny dostęp żylny, ciśnienie tętnicze krwi, koncentrat do sporządzania roztworu, licznik kropli, martwica niedokrwienna, noradrenalina winian, ostre niedociśnienie tętnicze, pacjent w podeszłym wieku, podanie dożylne, pompa infuzyjna, pompa strzykawkowa, roztwór do infuzji, ścisłe monitorowanie, skurczowe ciśnienie krwi, średnie ciśnienie tętnicze, stopniowe zmniejszanie dawki, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zróżnicowanie międzyosobnicze - Leksykon substancji czynnych
Adrenalina – Przeciwwskazania stosowania
Adrenalina (epinefryna) jest kluczowym lekiem o działaniu adrenergicznym, stosowanym przede wszystkim w stanach zagrożenia życia, takich jak wstrząs anafilaktyczny czy nagłe zatrzymanie krążenia, gdzie nie istnieją bezwzględne przeciwwskazania do jej podania. W preparatach autoiniekcyjnych (EpiPen Jr., EpiPen Senior, Jext) oraz w produktach Adrenalina WZF i Adrenalina WZF 0,1% korzyści przewyższają potencjalne ryzyko, co uzasadnia ich stosowanie nawet przy obecności przeciwwskazań. Jednak w planowym użyciu adrenaliny, zwłaszcza w połączeniu ze środkami znieczulającymi miejscowo (np. Orabloc, Septanest, Xylodont, Mepidont, Marcaine-Adrenaline), przeciwwskazania są bardziej rygorystyczne i obejmują m.in. ciężkie zaburzenia układu sercowo-naczyniowego (np. blok przedsionkowo-komorowy II i III stopnia, ostra niewydolność serca, niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego w ciągu 3-6 miesięcy, ciężkie nadciśnienie), choroby endokrynologiczne (nadczynność tarczycy, guz chromochłonny, cukrzyca), jaskrę z wąskim kątem przesączania, przerost prostaty oraz padaczkę niekontrolowaną leczeniem. Ponadto, stosowanie adrenaliny jest przeciwwskazane u dzieci poniżej 4 roku życia (Orabloc) oraz u pacjentów z nadwrażliwością na składniki preparatów, w tym siarczyny i parabeny.
adrenalina, anafilaksja, artykaina, astma oskrzelowa, beta-adrenolityki, blok przedsionkowo-komorowy, blokada Biera, bradykardia, bupiwakaina, cukrzyca, działanie adrenergiczne, guz chromochłonny, inhibitory MAO, jaskra z wąskim kątem, leki trójpierścieniowe, martwica niedokrwienna, migotanie przedsionków, nadciśnienie, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na siarczyny, nadwrażliwość na substancję czynną, napadowy częstoskurcz, niedociśnienie, niewydolność serca, obkurczenie naczyń krwionośnych, padaczka, pirosiarczan sodu, pomosty aortalno-wieńcowe, przełom nadciśnieniowy, przerost prostaty, reakcja alergiczna, skurcz oskrzeli, toksyczność układowa, układ sercowo-naczyniowy, wstrząs anafilaktyczny, zastoinowa niewydolność serca, zatrzymanie krążenia, zawał mięśnia sercowego, znieczulenie dożylne, znieczulenie miejscowe - Leksykon substancji czynnych
Alteplaza – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Alteplaza, zawarta w Actilyse 20 i 50, wymaga stosowania pod ścisłym nadzorem lekarzy doświadczonych w terapii trombolitycznej, z dostępem do aparatury monitorującej parametry życiowe oraz sprzętu do resuscytacji. Podczas infuzji i do 24 godzin po jej zakończeniu należy monitorować pacjentów pod kątem reakcji nadwrażliwości, zwłaszcza obrzęku naczynioruchowego, który jest najczęstszą reakcją alergiczną. W przypadku ciężkich reakcji należy natychmiast przerwać podawanie leku i wdrożyć odpowiednie leczenie, w tym intubację, jeśli konieczne. Stosowanie alteplazy wiąże się z ryzykiem krwawień, w tym krwawienia śródmózgowego, które występuje u około 15% pacjentów z ostrym udarem niedokrwiennym. Szczególną ostrożność należy zachować u osób w podeszłym wieku, z ciśnieniem skurczowym >160 mmHg oraz u pacjentów przyjmujących leki przeciwzakrzepowe, zwłaszcza antagonistów receptora glikoproteinowego IIb/IIIa.
Actilyse, alteplaza, antagonista receptora glikoproteinowego, antagonista witaminy K, doustny lek przeciwzakrzepowy, fibrynogen, inhibitor ACE, intubacja, krioprecypitat, krwawienie do mózgu, krwawienie śródczaszkowe, krwawienie śródmózgowe, kwas acetylosalicylowy, leczenie fibrynolityczne, leczenie trombolityczne, lek przeciwfibrynolityczny, martwica niedokrwienna, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość immunologiczna, obrzęk mózgu, obrzęk naczynioruchowy, ostry udar niedokrwienny, płytki krwi, resuscytacja, świeżo mrożone osocze, terapia alteplazą, tkankowy aktywator plazminogenu, układ krzepnięcia, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego - Leksykon chorób i schorzeń
Ptasia grypa (grypa ptasia) – Patofizjologia i mechanizm
Ptasia grypa, wywoływana przez wirusy grypy typu A, charakteryzuje się segmentowanym genomem RNA, co umożliwia rearanżację genetyczną i przesunięcia antygenowe, zwiększając potencjał pandemiczny. Wirusy te dzielą się na nisko patogenne (LPAI) i wysoce patogenne (HPAI), przy czym HPAI, np. podtyp H5N1, wywołuje u drobiu śmiertelność sięgającą 90-100% w ciągu 48 godzin. U ludzi zakażenia mogą przebiegać od bezobjawowych do ciężkich, z dominującym zajęciem dolnych dróg oddechowych, co wynika z preferencji wirusa do receptorów kwasu sialowego α-2,3 obecnych głównie w oskrzelach końcowych i pęcherzykach płucnych. Patogeneza obejmuje rozlane uszkodzenie pęcherzyków płucnych, krwotoki oraz dysregulację cytokin i chemokin, co prowadzi do ciężkiego zapalenia płuc i zespołu ostrej niewydolności oddechowej (ARDS). Wskaźnik śmiertelności ptasiej grypy A(H5N1) u ludzi wynosi około 52%, a najczęstszą przyczyną zgonu jest niewydolność oddechowa.
białko hemaglutyniny, dolne drogi oddechowe, dryf antygenowy, dysregulacja cytokin, endocytoza, inhibitor neuraminidazy, krwotok płucny, martwica niedokrwienna, niewydolność wielonarządowa, opistotonus, ośrodkowy układ nerwowy, pancytopenia, pęcherzyk płucny, proteaza furynowa, przesunięcie antygenowe, rearanżacja genetyczna, receptor kwasu sialowego, uszkodzenie pęcherzyków płucnych, wirus grypy typu A, wirusowe zapalenie płuc, zakażenie ogólnoustrojowe, zapalenie płuc, zespół ostrej niewydolności oddechowej