enzym MCAD

Enzym MCAD (dehydrogenaza acylo-CoA średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych) to kluczowy enzym zaangażowany w proces beta-oksydacji kwasów tłuszczowych w mitochondriach. Odpowiada za katalizowanie pierwszej reakcji utleniania średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych (o długości 4-12 atomów węgla), co jest istotnym etapem w produkcji energii z tłuszczów.

Niedobór MCAD jest najczęstszym zaburzeniem oksydacji kwasów tłuszczowych, dziedziczonym autosomalnie recesywnie. Mutacje w genie ACADM prowadzą do zmniejszonej aktywności lub braku enzymu, co skutkuje niemożnością wykorzystania średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych jako źródła energii, szczególnie podczas głodzenia, choroby czy wysiłku fizycznego.

Objawy niedoboru MCAD mogą obejmować epizody hipoglikemii, letarg, wymioty, drgawki, a w ciężkich przypadkach śpiączkę i nagłą śmierć. Diagnoza opiera się na badaniach profilu acylokarnityn w osoczu i kwasów organicznych w moczu, a także na analizie molekularnej genu ACADM. Standardowo niedobór MCAD jest wykrywany w badaniach przesiewowych noworodków w wielu krajach.

Leczenie niedoboru MCAD polega głównie na zapobieganiu epizodom katabolicznym poprzez unikanie długich okresów głodzenia i zapewnienie odpowiedniej podaży glukozy podczas choroby. Pacjenci muszą również stosować dietę z ograniczeniem tłuszczów średniołańcuchowych i często suplementację L-karnityną. Wczesna diagnoza i odpowiednie postępowanie znacząco poprawiają rokowanie.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Niedobór dehydrogenazy acylo-coa średniołańcuchowej – Objawy

Niedobór dehydrogenazy acylo-CoA średniołańcuchowej (MCADD) to autosomalnie recesywne zaburzenie metaboliczne, które upośledza β-oksydację średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych, prowadząc do hipoglikemii hipoketotycznej oraz ryzyka kryzysu metabolicznego. Objawy pojawiają się najczęściej między 3 miesiącem a 2 rokiem życia, często w kontekście głodzenia lub infekcji, i obejmują letarg, wymioty, drgawki, hepatomegalię oraz zaburzenia oddychania. Kryzys metaboliczny może rozwinąć się w ciągu 1-2 godzin, manifestując się hipoglikemią, hiperamonemią, uszkodzeniem wątroby, zaburzeniami rytmu serca, a nawet śpiączką i nagłą śmiercią. Ryzyko zgonu w nieleczonym MCADD wynosi około 20-25% u dzieci doświadczających ostrego kryzysu. Długoterminowe powikłania neurologiczne i mięśniowe są konsekwencją niekontrolowanych epizodów dekompensacji metabolicznej.
ADHD, afazja, arytmia, badania przesiewowe noworodków, ciała ketonowe, dekompensacja metaboliczna, drgawki, enzym MCAD, gen ACADM, hepatomegalia, hiperamonemia, hipoglikemia hipoketotyczna, kryzys metaboliczny, letarg, mózgowe porażenie dziecięce, mutacja genu ACADM, niedobór dehydrogenazy acylo-CoA średniołańcuchowej, osłabienie mięśniowe, spastyczność, średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe, stłuszczenie wątroby, stres kataboliczny, zaburzenie metaboliczne, zespół nagłej śmierci niemowląt, zespół Reye’a
Leksykon chorób i schorzeń
Niedobór dehydrogenazy acyl-coa o łańcuchu średnim – Zapobieganie i profilaktyka

Niedobór dehydrogenazy acyl-CoA o łańcuchu średnim (MCAD deficiency) to autosomalnie recesywne zaburzenie metaboliczne uniemożliwiające prawidłowy rozkład średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych, co prowadzi do ryzyka hipoglikemii i kryzysów metabolicznych. Wczesna diagnostyka, zwłaszcza przesiew noworodków za pomocą tandemowej spektrometrii mas (MS/MS), jest kluczowa i pozwala na wdrożenie profilaktyki zmniejszającej śmiertelność i powikłania. Złotym standardem diagnostycznym jest pomiar aktywności enzymu MCAD z fenylopropionylokoenzymem A jako substratem. Profilaktyka obejmuje unikanie głodzenia dłuższego niż 4-5 godzin u niemowląt poniżej 6 miesiąca życia, stopniowo wydłużając ten czas do maksymalnie 12 godzin u dorosłych, oraz dietę bogatą w węglowodany złożone i ubogą w tłuszcze średniołańcuchowe, z wykluczeniem oleju kokosowego. W sytuacjach zwiększonego ryzyka, takich jak infekcje, stres czy zabiegi chirurgiczne, zaleca się zwiększenie podaży węglowodanów i intensywne monitorowanie glikemii, w tym podawanie dożylne glukozy, jeśli konieczne.
badania przesiewowe noworodków, dziedziczenie autosomalne recesywne, enzym MCAD, fenylomaślan sodu, gen ACADM, glikemia, glukoza dożylna, katabolizm, kryzys metaboliczny, L-karnityna, niedobór dehydrogenazy acyl-CoA, niedobór MCAD, olej kokosowy, poradnictwo genetyczne, specjalista chorób metabolicznych, średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe, tandemowa spektrometria mas, triheptanoina, utlenianie kwasów tłuszczowych, węglowodany złożone, wolna karnityna, zaburzenie metaboliczne
Leksykon chorób i schorzeń
Niedobór dehydrogenazy acylo-coa średniołańcuchowej – Diagnostyka i diagnoza

Niedobór dehydrogenazy acylo-CoA średniołańcuchowej (MCADD) to autosomalne recesywne zaburzenie metaboliczne uniemożliwiające prawidłową β-oksydację średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych, co prowadzi do ryzyka dekompensacji metabolicznej, encefalopatii, śpiączki i nagłej śmierci. Diagnostyka rozpoczyna się rutynowym badaniem przesiewowym noworodków (5.-8. dzień życia) z wykorzystaniem tandemowej spektrometrii mas (MS/MS), wykrywającym podwyższone stężenia oktanoilokarnityny (C8) oraz innych acylokarnityn (C6, C10, C10:1) i podwyższone współczynniki C8/C2 i C8/C10. Potwierdzenie rozpoznania wymaga analizy acylokarnityn w osoczu, kwasów organicznych i acyloglicyn w moczu oraz badań genetycznych identyfikujących mutacje w genie ACADM, najczęściej c.985A>G (p.Lys329Glu), obecnej u 80-90% pacjentów. Aktywność enzymu MCAD może być oceniana w krwi lub fibroblastach. Diagnostyka różnicowa i potwierdzająca jest kluczowa ze względu na możliwość wyników fałszywie dodatnich w badaniach przesiewowych oraz zmienność fenotypową mutacji.
acylokarnityna, badanie genetyczne, badanie przesiewowe noworodka, biomarker, choroba metaboliczna, chromatografia cieczowa, ciała ketonowe, dekompensacja metaboliczna, diagnostyka pośmiertna, diagnostyka prenatalna, dziedziczenie autosomalne recesywne, enzym MCAD, gen ACADM, glutation, heterozygota złożona, kwasy dikarboksylowe, kwasy organiczne w moczu, MCADD, nakłucie pięty, oktanoilokarnityna, poradnictwo genetyczne, profil acylokarnityn, sekwencjonowanie genu, średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe, stres oksydacyjny, tandemowa spektrometria mas
Leksykon chorób i schorzeń
Niedobór dehydrogenazy acylo-coa średniołańcuchowej – Leczenie

Niedobór dehydrogenazy acylo-CoA średniołańcuchowej (MCADD) to dziedziczne zaburzenie metaboliczne, które wymaga wczesnego rozpoznania, najlepiej w badaniach przesiewowych noworodków, celem zapobiegania dekompensacji metabolicznej. Terapia opiera się na unikaniu długotrwałego głodzenia, szczególnie u niemowląt i małych dzieci, z maksymalnym czasem głodzenia odpowiednio: 4-5 godzin dla niemowląt <6 miesięcy, 8 godzin dla 6-12 miesięcy, 10 godzin dla 12-24 miesięcy oraz 12 godzin dla pacjentów >2 lat. Dieta powinna zawierać 30-55% energii z węglowodanów złożonych i ograniczenie tłuszczów do około 30%, z wykluczeniem trójglicerydów średniołańcuchowych (MCT). W okresach choroby z gorączką, wymiotami lub biegunką konieczne jest stosowanie wysokoenergetycznych napojów glukozowych, częstsze karmienie oraz monitorowanie glikemii. W przypadku objawów dekompensacji metabolicznej wskazana jest hospitalizacja i dożylne podawanie glukozy (10% roztwór dekstrozy, 10-12 mg/kg/min), utrzymanie glikemii powyżej 5 mmol/l oraz korekta zaburzeń elektrolitowych i leczenie przyczyny.
aktywność enzymu, badanie przesiewowe noworodka, dekompensacja metaboliczna, dekstroza, dietetyk, enzym MCAD, ester acylokarnityny, fenylmaślan sodu, gen ACADM, lekarz metaboliczny, niedobór dehydrogenazy acylo-CoA, niedobór dehydrogenazy acylo-CoA średniołańcuchowej, niedobór karnityny, poziom glukozy, protokół awaryjny, równowaga kwasowo-zasadowa, skrobia kukurydziana, stan odżywienia, suplementacja karnityny, terapia genowa, zabieg chirurgiczny, zaburzenie cyklu mocznikowego, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie rytmu serca, zespół leczący
Leksykon chorób i schorzeń
Niedobór dehydrogenazy acyl-coa o łańcuchu średnim – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Niedobór dehydrogenazy acyl-CoA o łańcuchu średnim (MCAD deficiency) jest najczęstszym wrodzonym zaburzeniem metabolizmu kwasów tłuszczowych, którego rokowanie zależy przede wszystkim od wczesnej diagnozy i wdrożenia odpowiedniego leczenia. Wczesne rozpoznanie, najlepiej w okresie noworodkowym, oraz konsekwentne stosowanie zaleceń dietetycznych i postępowania w sytuacjach zwiększonego zapotrzebowania energetycznego znacząco zmniejszają ryzyko dekompensacji metabolicznej i powikłań neurologicznych. Śmiertelność w nieleczonych przypadkach wynosi 20-25%, podczas gdy u pacjentów z wczesną diagnozą i leczeniem rokowanie jest korzystne, umożliwiając prowadzenie normalnego życia. Diagnostyka opiera się na pomiarze aktywności enzymu MCAD w leukocytach lub limfocytach, gdzie aktywność poniżej 50% (przy użyciu heksanoilo-CoA jako substratu) wskazuje na prawdziwie dodatni wynik, a całkowity brak aktywności wiąże się z wysokim ryzykiem dekompensacji. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z mutacjami c.1040GT (p.Gly347Val) i c.449_452delCTGA (p.Thr150ArgfsTer4), u których brak aktywności enzymu wymaga intensywnego monitorowania i leczenia.
acylokarnityna, aktywność enzymatyczna, badanie przesiewowe noworodków, chorobowość, dekompensacja metaboliczna, diagnoza, enzym MCAD, kryzys metaboliczny, leukocyt, limfocyt, metabolizm kwasów tłuszczowych, mutacja heterozygotyczna, niedobór dehydrogenazy acyl-CoA, niedobór MCAD, niepełnosprawność, objawy neurologiczne, oktanoilokarnityna, postępowanie terapeutyczne, profil acylokarnitynowy, śpiączka, wariant patogenny, złoty standard

enzym MCAD

Powiązane wpisy

Niedobór dehydrogenazy acylo-coa średniołańcuchowej – Objawy

Niedobór dehydrogenazy acyl-coa o łańcuchu średnim – Zapobieganie i profilaktyka

Niedobór dehydrogenazy acylo-coa średniołańcuchowej – Diagnostyka i diagnoza

Niedobór dehydrogenazy acylo-coa średniołańcuchowej – Leczenie

Niedobór dehydrogenazy acyl-coa o łańcuchu średnim – Rokowania, prognozy i postęp choroby