palpacja
Palpacja to podstawowa technika badania fizykalnego polegająca na dotykowym badaniu ciała pacjenta przy użyciu rąk lekarza. Umożliwia ona ocenę struktur anatomicznych znajdujących się pod powierzchnią skóry, ich wielkości, kształtu, konsystencji, ruchomości oraz wrażliwości na ucisk.
W praktyce klinicznej palpacja jest nieodzownym elementem badania przedmiotowego, stosowanym w ocenie narządów jamy brzusznej, węzłów chłonnych, tarczycy, tętna, guzów oraz w diagnostyce układu mięśniowo-szkieletowego. Technika ta może być wykonywana powierzchownie (do oceny struktur położonych bezpośrednio pod skórą) lub głęboko (do oceny narządów wewnętrznych).
Prawidłowe wykonanie palpacji wymaga odpowiedniej techniki – ciepłych dłoni lekarza, adekwatnego nacisku, systematycznego podejścia oraz umiejętności interpretacji odczuwanych struktur. W niektórych przypadkach stosuje się techniki specjalne, jak palpacja bidigitalna (dwoma palcami) czy bimanualną (dwiema rękami).
Jako metoda badania, palpacja pozwala na wczesne wykrycie wielu patologii, takich jak powiększenie narządów, obecność mas patologicznych czy nieprawidłowości w napięciu tkanek, stanowiąc nieoceniony element diagnostyki w praktyce każdego lekarza.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Feochromocytoma – Objawy
Feochromocytoma to rzadki nowotwór chromochłonny rdzenia nadnerczy, charakteryzujący się nadprodukcją katecholamin (adrenaliny i noradrenaliny), co prowadzi do objawów takich jak nadciśnienie tętnicze (występujące u 80-90% pacjentów), napadowe bóle głowy (60-90%), kołatania serca (50-70%) oraz nadmierna potliwość (55-75%). Nadciśnienie może mieć charakter stały (50%) lub napadowy, często oporny na standardowe leczenie hipotensyjne; stosowanie beta-blokerów bez wcześniejszej blokady alfa-adrenergicznej jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko nasilenia nadciśnienia. Objawy mają często charakter napadowy, wywoływane przez czynniki takie jak stres, wysiłek fizyczny, leki czy ucisk guza, a przebieg kliniczny może obejmować poważne powikłania sercowo-naczyniowe (kardiomiopatia, arytmie, kryzys nadciśnieniowy) oraz neurologiczne (udar mózgu, encefalopatia nadciśnieniowa).
adrenalina, arytmia, beta-bloker, blokada alfa-adrenergiczna, choroba przerzutowa, encefalopatia nadciśnieniowa, feochromocytoma, hiperglikemia, hipotonia ortostatyczna, kardiomiopatia, katecholaminy, kołatanie serca, komórki chromochłonne rdzenia nadnerczy, krwotok śródmózgowy, kryzys nadciśnieniowy, nadciśnienie tętnicze, nadmierna potliwość, niewydolność wielonarządowa, noradrenalina, obrzęk płuc, palpacja, przerzuty, stres emocjonalny, tachykardia, tremor, triada objawów, tyramina, udar mózgu, zapalenie mięśnia sercowego, złośliwe feochromocytoma - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie ścięgna achillesa – Objawy
Zapalenie ścięgna Achillesa to stan zapalny charakteryzujący się bólem, obrzękiem i sztywnością ścięgna łączącego mięsień łydki z kością piętową, często występujący u sportowców i osób mniej aktywnych. Objawy obejmują ból pięty i kostki nasilający się podczas aktywności, poranną sztywność, tkliwość przy palpacji oraz obrzęk. W badaniu klinicznym można stwierdzić pogrubienie ścięgna, obecność guzków 2-6 cm powyżej przyczepu, trzeszczenia, zaczerwienienie i ocieplenie skóry, a w przewlekłych przypadkach zwapnienia i ostrogi kostne. Zapalenie dzieli się na nieinsercyjne (w środkowej części ścięgna) i insercyjne (w miejscu przyczepu do kości piętowej), z różnym przebiegiem i lokalizacją bólu. Diagnostyka opiera się na wywiadzie i badaniu fizykalnym, a w razie potrzeby na USG lub MRI.
badanie fizykalne, badanie obrazowe, ból pięty, degeneracja tkanek, guzek, kontuzja przeciążeniowa, krepitacje, MRI, nawrót choroby, objawy infekcji, obrzęk, ostre zapalenie ścięgna, ostroga kostna, palpacja, pogrubienie ścięgna, przewlekłe zapalenie ścięgna, stan zapalny, sztywność mięśni, tendinitis Achillesa, tendinoza, tkliwość, USG, zapalenie ścięgna Achillesa, zerwanie ścięgna, złogi wapnia, zwapnienia - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie ścięgna rzepki – Diagnostyka i diagnoza
Zapalenie ścięgna rzepki (patellar tendinitis), zwane również „kolanem skoczka”, to schorzenie przeciążeniowe o podłożu degeneracyjnym (tendinoza), a nie zapalnym. Diagnoza opiera się przede wszystkim na badaniu klinicznym, w tym szczegółowym wywiadzie i palpacji ścięgna rzepki, gdzie ból lokalizuje się poniżej rzepki. Test szpitala Royal London wykazuje czułość 88% i specyficzność 98%, co czyni go wartościowym narzędziem diagnostycznym. Dodatkowo stosuje się testy prowokacyjne, takie jak objaw Basseta czy test aktywnego czworogłowego w pozycji stojącej. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić chondromalację rzepki, złamania oraz inne patologie kostne. W przypadku wątpliwości lub przewlekłego przebiegu wskazane jest wykonanie badań obrazowych: RTG (projekcje AP, boczne, osiowe), USG (wysoka dokładność w wykrywaniu zmian tendinopatycznych) oraz MRI, które jest szczególnie przydatne w planowaniu leczenia chirurgicznego.
badanie fizykalne, badanie kliniczne, chondromalacja rzepki, kodowanie ICD-10, kolano skoczka, mięsień czworogłowy uda, neowaskularyzacja, obrzęk ścięgna, palpacja, rezonans magnetyczny, rozpoznanie różnicowe, ścięgno rzepki, tendinoza, ultrasonografia, wywiad medyczny, zapalenie ścięgna rzepki, zdjęcie rentgenowskie, złamanie rzepki - Leksykon chorób i schorzeń
Ścięgna podudzia – Objawy
Medialny zespół stresu piszczelowego (MTSS), znany jako ścięgna podudzia, to zapalna patologia objawiająca się bólem wzdłuż kości piszczelowej, często u biegaczy i sportowców. Ból obejmuje obszar 5-10 cm wzdłuż piszczeli, może mieć charakter tępy, pulsujący lub ostry, i zmienia się w zależności od zaawansowania choroby – od łagodnego na początku treningu do utrzymującego się w spoczynku w zaawansowanych stadiach. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, uwzględniającym palpacyjną tkliwość i ból przy ruchach stopy, a w razie potrzeby na RTG, MRI lub scyntygrafii w celu wykluczenia złamań przeciążeniowych i zespołu ciasnoty przedziałów powięziowych. Progresja choroby przebiega przez cztery stopnie, od bólu pojawiającego się tylko podczas aktywności do silnego bólu uniemożliwiającego ćwiczenia, a czas leczenia wynosi od 3 do 6 miesięcy, z powrotem do aktywności po 4-6 tygodniach w łagodniejszych przypadkach.
badanie obrazowe, badanie rentgenowskie, ból pulsujący, diagnostyka różnicowa, guz kości, kość piszczelowa, mikrouraz, osteoporoza, palpacja, piszczel, reakcja stresowa kości, ścięgna podudzia, scyntygrafia kości, stan zapalny, stłuczenie kości, tkliwość palpacyjna, zaburzenia miesiączkowania, zespół ciasnoty przedziałów powięziowych, zgięcie grzbietowe, złamanie przeciążeniowe - Leksykon chorób i schorzeń
Rak jądra – Zapobieganie i profilaktyka
Rak jądra jest nowotworem złośliwym dominującym u mężczyzn w wieku 15-35 lat, z wysoką wyleczalnością sięgającą nawet 99% przy wczesnym wykryciu i szybkim wdrożeniu leczenia. Kluczowe jest rozpoznanie czynników ryzyka, takich jak wnętrostwo, rasa biała, historia rodzinna, wcześniejszy rak jądra oraz zakażenie HIV. Pomimo braku skutecznej prewencji pierwotnej, profilaktyka wtórna opiera się na regularnym samobadaniu jąder (zalecane raz w miesiącu, najlepiej po kąpieli), badaniach fizykalnych podczas wizyt kontrolnych oraz w razie potrzeby badaniach ultrasonograficznych u pacjentów z grup wysokiego ryzyka. Samobadanie, choć nie jest jednoznacznie rekomendowane przez wszystkie organizacje (np. USPSTF, American Academy of Family Physicians), jest uznawane przez wielu specjalistów za istotne narzędzie zwiększające świadomość i umożliwiające wczesne wykrycie zmian.
badanie fizykalne, badanie przesiewowe, chemioterapia, kriokonserwacja nasienia, kryptorchizm, moszna, nowotwór lity, nowotwór złośliwy, orchiektomia, palpacja, profilaktyka wtórna, promieniowanie jonizujące, radioterapia, rak jądra, samobadanie jąder, skutki uboczne chemioterapii, śmiertelność, spermatogeneza, uraz jądra, USG jąder, wczesne wykrywanie, wnętrostwo, wyleczalność, zakażenie HIV - Leksykon chorób i schorzeń
Lipoedema – Epidemiologia
Lipoedema to przewlekła choroba tkanki tłuszczowej dotykająca około 10-11% dorosłych kobiet globalnie, charakteryzująca się nieproporcjonalnym gromadzeniem tkanki tłuszczowej w dolnych partiach ciała, z oszczędzeniem stóp i dłoni. Epidemiologia lipoedema jest trudna do precyzyjnego określenia z powodu błędnej diagnozy, braku specyficznych biomarkerów oraz niskiej świadomości wśród personelu medycznego. Częstość występowania w różnych krajach waha się od 6,5% do nawet 39%, a choroba manifestuje się najczęściej w okresach zmian hormonalnych, takich jak dojrzewanie (57-64% przypadków), ciąża i menopauza. Genetyczne podłoże potwierdzają dane wskazujące na dziedziczność w 20-60% przypadków oraz identyfikację SNP w pobliżu genu LHFPL6. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu klinicznym, a nowe metody, takie jak ultrasonografia z punktem odcięcia 11,7 mm grubości tkanki podskórnej czy DXA, wykazują wysoką czułość (95-96%).
badanie epidemiologiczne, badanie fizykalne, badanie kliniczne, badanie ultrasonograficzne, biomarker, ciąża, częstość występowania, diagnoza, dziedziczność, fizjoterapia, jakość życia, kompresjoterapia, lipodema, liposukcja, menopauza, obrzęk, obrzęk limfatyczny, okres dojrzewania, otyłość, palpacja, personel medyczny, podłoże genetyczne, przewlekły stan zapalny, rejestr medyczny, terapia przeciwzastoinowa, terapia zachowawcza, tkanka tłuszczowa, trudność diagnostyczna, ultrasonografia wysokiej rozdzielczości, wywiad medyczny, zmiana hormonalna - Leksykon chorób i schorzeń
Kostochondryt – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Kostochondryt jest schorzeniem samoograniczającym się, charakteryzującym się dobrą prognozą kliniczną. Objawy bólowe ustępują u około 91% pacjentów w ciągu 3 tygodni od rozpoczęcia leczenia zachowawczego, obejmującego odpoczynek i stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Typowy czas trwania dolegliwości wynosi od 1 do 2 miesięcy, przy czym większość pacjentów doświadcza znaczącej poprawy w ciągu 3-4 tygodni. Pomimo tego, u około 50% pacjentów po roku utrzymuje się dyskomfort, a u 33% tkliwość przy palpacji. W przypadku zespołu Tietzego, obrzęk może utrzymywać się przez kilka miesięcy po ustąpieniu bólu. Ryzyko nawrotu kostochondrytu po 2 latach wynosi około 4%, choć w niektórych przypadkach, zwłaszcza przy zespole Tietzego, nawroty mogą być częstsze.
badanie obserwacyjne, ból klatki piersiowej, choroba współistniejąca, czynnik ryzyka, iniekcja kortykosteroidów, kostochondryt, leczenie objawowe, leczenie zachowawcze, nawracający kostochondryt, niesteroidowe leki przeciwzapalne, obrzęk, oporność na leczenie, palpacja, pogłębiona diagnostyka, przebieg kliniczny, reumatolog, ryzyko nawrotu, schorzenie samoograniczające się, ściana klatki piersiowej, tkliwość palpacyjna, zespół Tietzego