scyntygrafia kości
Scyntygrafia kości to nieinwazyjna metoda diagnostyczna z zakresu medycyny nuklearnej, wykorzystywana do obrazowania układu kostnego. Badanie polega na dożylnym podaniu pacjentowi radiofarmaceutyku (najczęściej znakowanego technetem-99m), który gromadzi się w miejscach o zwiększonym metabolizmie kostnym.
Podstawowym zastosowaniem scyntygrafii kości jest wykrywanie przerzutów nowotworowych do układu kostnego, szczególnie w przebiegu raka piersi, prostaty, płuc, nerki i tarczycy. Metoda umożliwia wykrycie zmian przerzutowych na wczesnym etapie, często na 3-6 miesięcy przed ich uwidocznieniem w klasycznych badaniach radiologicznych.
Scyntygrafia kości znajduje również zastosowanie w diagnostyce pierwotnych nowotworów kości, chorób metabolicznych kości, zakażeń kostno-stawowych, martwicy jałowej, złamań przeciążeniowych oraz w ocenie aktywności zmian kostnych. Zaletą badania jest możliwość jednoczasowej oceny całego układu kostnego przy relatywnie niskiej dawce promieniowania i akceptowalnym koszcie.
Interpretacja obrazów scyntygraficznych wymaga doświadczenia, gdyż zwiększone gromadzenie radiofarmaceutyku może występować nie tylko w procesach patologicznych, ale również w miejscach fizjologicznego wzrostu kości, po urazach czy zabiegach operacyjnych. Czułość metody jest wysoka (80-95%), jednak swoistość jest ograniczona (50-60%), co często wymaga uzupełnienia diagnostyki o badania strukturalne.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi u mężczyzn – Diagnostyka i diagnoza
Rak piersi u mężczyzn (MBC) stanowi mniej niż 1% wszystkich przypadków raka piersi, z około 2800 diagnozami rocznie w USA. Diagnostyka rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu i badania fizykalnego, ze zwróceniem uwagi na czynniki ryzyka, takie jak historia rodzinna raka piersi/jajnika oraz mutacje BRCA1/2. Badanie kliniczne obejmuje ocenę guzków, zmian skórnych, brodawki sutkowej oraz węzłów chłonnych pachowych. Podstawowymi badaniami obrazowymi są mammografia (czułość ~92%, swoistość ~90%), USG piersi (szczególnie u mężczyzn <25 r.ż.) oraz MRI jako badanie uzupełniające. Biopsja gruboigłowa (CNB) jest preferowaną metodą potwierdzenia rozpoznania, umożliwiającą ocenę architektury tkanki i ewentualnego nacieku. Biopsja węzłów chłonnych, zwłaszcza węzła wartowniczego, pozwala na ocenę rozsiewu nowotworu.
badanie fizykalne, badanie genetyczne, badanie kliniczne piersi, badanie obrazowe, badanie ultrasonograficzne, biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, biopsja chirurgiczna, biopsja gruboigłowa, biopsja piersi, biopsja węzła wartowniczego, biopsja węzłów chłonnych, brodawka sutkowa, ginekomastia, guzek piersi, mammografia diagnostyczna, mutacja genu BRCA, potrójnie ujemny rak piersi, pozytonowa tomografia emisyjna, przerzut odległy, rak in situ, rak piersi u mężczyzn, receptor estrogenowy, receptor HER2, receptor hormonalny, receptor progesteronowy, rezonans magnetyczny piersi, samobadanie piersi, scyntygrafia kości, status HER2, system TNM, tomografia komputerowa, węzły chłonne pachowe, wskaźnik Ki-67 - Leksykon chorób i schorzeń
Rak pęcherza moczowego – Diagnostyka i diagnoza
Rak pęcherza moczowego, stanowiący szósty najczęstszy nowotwór złośliwy globalnie, charakteryzuje się dominującą postacią urotelialną. Kluczowym objawem jest bezobjawowy krwiomocz, który wymaga diagnostyki zwłaszcza u pacjentów powyżej 35. roku życia lub z czynnikami ryzyka. Diagnostyka opiera się na badaniu ogólnym moczu, cytologii (czułość 80-90% dla guzów wysokiego stopnia, 4-31% dla niskiego stopnia) oraz markerach nowotworowych (NMP22, BTA stat, UroVysion i inne). Złotym standardem pozostaje cystoskopia, wskazana u pacjentów z makroskopowym krwiomoczem oraz z czynnikami ryzyka niezależnie od wieku. Biopsja i przezcewkowa resekcja guza (TURBT) umożliwiają potwierdzenie histopatologiczne, ocenę stopnia złośliwości (low-grade vs. high-grade) oraz zaawansowania (system TNM), co jest niezbędne do planowania leczenia. Powtórna TURBT zalecana jest w ciągu 2-6 tygodni u pacjentów z guzami T1 lub niecałkowicie wyciętymi zmianami.
badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, badanie ogólne moczu, badanie per rectum, carcinoma in situ, cystoskopia, cytologia moczu, fluorescencyjna hybrydyzacja in situ, marker epigenetyczny, przezcewkowa resekcja guza pęcherza moczowego, rak in situ, rak pęcherza moczowego, rak urotelialny, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, stopień złośliwości nowotworu, system TNM, test molekularny, TK urografia, TURBT, ultrasonografia, urografia dożylna, wąskopasmowe obrazowanie, wieloparametryczny rezonans magnetyczny, wodonercze - Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi zapalny – Diagnostyka i diagnoza
Rak zapalny piersi (IBC) to rzadki (1-5% przypadków) i agresywny nowotwór piersi, klasyfikowany jako T4d w systemie TNM, charakteryzujący się szybkim początkiem objawów (rumień, obrzęk, „skórka pomarańczy”) trwających do 6 miesięcy i zajęciem co najmniej 1/3 powierzchni piersi. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, obrazowym (mammografia o czułości ~68%, USG, MRI z czułością do 98-100%) oraz biopsji (gruboigłowa, skóry, węzłów chłonnych). Typowe cechy histopatologiczne to zatory nowotworowe w naczyniach limfatycznych skóry, choć ich brak nie wyklucza rozpoznania. IBC jest zwykle diagnozowany w stadium co najmniej III (IIIB, IIIC lub IV), z około 33% pacjentek mających przerzuty odległe przy rozpoznaniu. Kompleksowa ocena zaawansowania obejmuje badania laboratoryjne, CT, scyntygrafię kości i PET/CT.
antracykliny, badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, biopsja gruboigłowa, biopsja skóry, biopsja węzła wartowniczego, chemioterapia neoadjuwantowa, docetaksel, hormonoterapia, inhibitory aromatazy, klasyfikacja AJCC, klasyfikacja TNM, leczenie chirurgiczne, limfadenektomia, lumpektomia, mammografia, mastektomia, morfologia krwi, obrzęk, paklitaksel, PET-CT, potrójnie ujemny rak piersi, radioterapia, rak inwazyjny, rak zapalny piersi, receptory hormonalne, rezonans magnetyczny, rumień, scyntygrafia kości, skórka pomarańczowa, status HER2, taksany, tamoksyfen, terapia celowana, tomografia komputerowa, trastuzumab, ultrasonografia, zapalenie piersi, zator nowotworowy - Leksykon chorób i schorzeń
Złamana noga – Diagnostyka i diagnoza
Złamania kości nogi, obejmujące kość udową, rzepkę, piszczelową lub strzałkową, stanowią poważne urazy wymagające natychmiastowej diagnostyki i leczenia. Klasyfikacja złamań uwzględnia m.in. złamania otwarte, zamknięte, kompletne, niekompletne, przemieszone oraz typu „zielonej gałązki”. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, ocenie funkcji naczyń i nerwów oraz szerokim spektrum badań obrazowych: RTG, TK, MR, scyntygrafii kości oraz ultrasonografii i angiografii w wybranych przypadkach. Szczególną uwagę zwraca się na wykrywanie złamań przeciążeniowych i powikłań takich jak zespół przedziału powięziowego, uszkodzenia naczyń i nerwów, a także na ocenę gęstości mineralnej kości (BMD) u pacjentów z podejrzeniem osteoporozy. Wczesna i precyzyjna diagnoza jest kluczowa dla zapobiegania powikłaniom, takim jak brak zrostu, martwica naczyniowa czy zapalenie kości i stawów.
angiografia, badanie fizykalne, badanie obrazowe, brak zrostu, chirurg ortopeda, gęstość mineralna kości, kość piszczelowa, kość strzałkowa, kość udowa, martwica naczyniowa, nastawienie złamania, rezonans magnetyczny, rzepka, scyntygrafia kości, tomografia komputerowa, ultrasonografia, zapalenie kości i stawów, zdjęcie rentgenowskie, zespół przedziału powięziowego, złamana noga, złamanie kompletne, złamanie kości, złamanie osteoporotyczne, złamanie otwarte, złamanie przeciążeniowe, złamanie przemieszczone, złamanie typu zielonej gałązki, złamanie zamknięte, zrost opóźniony - Leksykon chorób i schorzeń
Przemijające zapalenie błony maziowej stawu biodrowego – Diagnostyka i diagnoza
Przemijające zapalenie błony maziowej stawu biodrowego (irritable hip) jest najczęstszą przyczyną bólu biodra i utykania u dzieci w wieku 3-10 lat, z przewagą chłopców (stosunek 2:1). Charakteryzuje się nagłym, jednostronnym bólem biodra, ograniczeniem ruchomości (szczególnie rotacji wewnętrznej) oraz obecnością wysięku w stawie widocznym w USG. Parametry zapalne, takie jak CRP, OB i leukocytoza, są zwykle prawidłowe lub nieznacznie podwyższone (CRP < 20 mg/l, OB < 40 mm/h, leukocyty ≤ 12 000/mm³). Diagnostyka opiera się na wykluczeniu septycznego zapalenia stawu biodrowego, które cechuje się gorączką > 38,5°C, znacznie podwyższonymi parametrami zapalnymi, złym stanem ogólnym dziecka oraz ropnym płynem stawowym (> 50 000 leukocytów/mm³). RTG jest zwykle prawidłowe, ale służy do wykluczenia innych patologii, natomiast USG jest złotym standardem w wykrywaniu wysięku i prowadzeniu aspiracji płynu stawowego.
antybiotykoterapia, aspiracja płynu stawowego, badanie fizykalne, badanie mikrobiologiczne, białko C-reaktywne, choroba Perthesa, irritable hip, kryteria Kochera, leukocyty, martwica jałowa głowy kości udowej, młodzieńcza spondyloartropatia, morfologia krwi, niesteroidowe leki przeciwzapalne, obrzęk szpiku kostnego, odczyn Biernackiego, parametry zapalne, przemijające zapalenie błony maziowej stawu biodrowego, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, septyczne zapalenie stawu biodrowego, ultrasonografia, utykanie, wysięk w stawie, zapalenie kości i szpiku, złoty standard, złuszczenie głowy kości udowej - Leksykon chorób i schorzeń
Ból na górze stopy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Ból na górze stopy jest objawem o szerokim spektrum etiologicznym, obejmującym urazy (skręcenia, naciągnięcia, złamania przeciążeniowe), zapalenie ścięgien prostowników, zmiany zwyrodnieniowe stawów (osteoartroza), dnę moczanową oraz neuropatie obwodowe. Charakterystyczne objawy to ból nasilający się podczas aktywności fizycznej, obrzęk, zaczerwienienie i ograniczenie ruchomości. Diagnostyka powinna obejmować szczegółowy wywiad, badanie fizykalne oraz badania obrazowe (RTG, TK, MRI, scyntygrafia) i laboratoryjne (poziom kwasu moczowego). Warto zwrócić uwagę na czynniki ryzyka, takie jak nadmierna aktywność, niewłaściwe obuwie, płaskostopie oraz choroby współistniejące, np. cukrzyca. W przypadku bólu utrzymującego się powyżej 2 tygodni, nasilonego bólu, objawów neurologicznych lub zmian w kształcie stopy wskazana jest pilna konsultacja specjalistyczna.
badania obrazowe, badanie fizykalne, badanie przewodnictwa nerwowego, blokada nerwu, ból górnej części stopy, choroba zwyrodnieniowa stawów, dna moczanowa, fizjoterapia, ganglion, kortykosteroidy, kwas moczowy, łuk stopy, metoda RICE, naciągnięcie ścięgna, neuropatia obwodowa, niesteroidowe leki przeciwzapalne, obrzęk stopy, ortezy, osteoartroza, płaskostopie, pończochy uciskowe, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, siarczan magnezu, tomografia komputerowa, wkładki ortopedyczne, zapalenie ścięgien prostowników, zespół zatoki stępu, złamanie przeciążeniowe - Leksykon chorób i schorzeń
Odleżyny – Diagnostyka i diagnoza
Odleżyny to miejscowe uszkodzenia skóry i tkanek miękkich, najczęściej nad wyniosłościami kostnymi, powstające w wyniku długotrwałego ucisku i sił ścinających. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, ocenie lokalizacji, rozmiarów (długość, szerokość, głębokość), obecności wysięku, martwicy, tuneli, infekcji oraz postępu gojenia. Klasyfikacja według NPIAP wyróżnia stadia od 1 (nieblednące zaczerwienienie) do 4 (pełna utrata grubości skóry z odsłonięciem mięśni, ścięgien lub kości), z dodatkowymi kategoriami nieklasyfikowalnych i głębokich uszkodzeń tkanek. Diagnostyka uzupełniana jest dokumentacją fotograficzną, oceną ryzyka rozwoju odleżyn (skale Bradena, Nortona, Waterlow) oraz badaniami laboratoryjnymi (morfologia, OB, CRP, albumina, prealbumina, transferyna, glukoza). W przypadku podejrzenia infekcji zalecane są biopsje tkanki, a badania mikrobiologiczne powierzchowne nie są rutynowo wskazane. Badania obrazowe (RTG, scyntygrafia, MRI, CT) służą ocenie powikłań, zwłaszcza zapalenia kości i szpiku kostnego, którego złotym standardem diagnostycznym jest biopsja kości.
amyloidoza, badanie fizykalne, biopsja tkanki, CRP, martwicze zapalenie powięzi, morfologia krwi, nabłonkowanie, odczyn Biernackiego, odleżyna, owrzodzenie cukrzycowe, owrzodzenie tętnicze, owrzodzenie żylne, posiew krwi, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, skala Bradena, skala Nortona, skala Waterlow, termografia w podczerwieni, tomografia komputerowa, uszkodzenie tkanek miękkich, utrata grubości skóry, zapalenie kości, zapalenie kości i szpiku, zapalenie tkanki łącznej - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Diphereline 0,1 mg
Leczenie tryptoreliną (Diphereline 0,1 mg) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych, takich jak udar przysadki u pacjentów z nierozpoznanym gruczolakiem gonadotropowym, epizody depresyjne (w tym ciężka depresja), oraz zmniejszenie gęstości mineralnej kości. Szczególnie narażeni są pacjenci z czynnikami ryzyka osteoporozy, takimi jak przewlekłe nadużywanie alkoholu, palenie tytoniu, długotrwała terapia lekami wpływającymi na metabolizm kostny, niedożywienie czy obciążenia rodzinne. Deprywacja androgenowa może prowadzić do osteoporozy i zwiększonego ryzyka złamań. W początkowej fazie terapii obserwuje się przejściowy wzrost stężenia testosteronu, co może nasilać objawy raka gruczołu krokowego, dlatego rozważa się stosowanie antyandrogenów. Należy monitorować ryzyko ucisku rdzenia kręgowego u pacjentów z przerzutami do kręgosłupa oraz ryzyko niedrożności układu moczowego.
analog GnRH, antyandrogen, antygen specyficzny dla prostaty, deprywacja androgenu, fosfataza kwaśna, gęstość mineralna kości, gruczolak przysadki, niedożywienie, niedrożność cewki moczowej, obustronna orchidektomia, odstęp QT, oś przysadkowo-gonadalna, osteoporoza, rak gruczołu krokowego, scyntygrafia kości, torsade de pointes, tryptorelina, ucisk rdzenia kręgowego, udar przysadki - Leksykon chorób i schorzeń
Mięsak tłuszczakowaty – Epidemiologia
Mięsak tłuszczakowaty (liposarcoma) stanowi 13-20% mięsaków tkanek miękkich u dorosłych, z roczną zachorowalnością około 2,5 przypadków na milion populacji i skorygowaną względem wieku 1,08/100 000 osobolat (95% CI 1,06-1,10). Występuje głównie u osób w wieku 50-65 lat, częściej u mężczyzn (60% przypadków) i osób rasy kaukaskiej (82-86%). Czynniki ryzyka obejmują wcześniejszą radioterapię (<5% przypadków), rodzinne zespoły nowotworowe, uszkodzenie układu limfatycznego oraz ekspozycję na chlorek winylu. WHO wyróżnia cztery główne podtypy histologiczne: dobrze zróżnicowany (WDLS, 31-33%), odróżnicowany (DDLS, ~20%), śluzowaty (MLS, ~19%) i pleomorficzny (PLS, 7-8%). Pięcioletnia przeżywalność różni się istotnie między podtypami, od 94,1% w włóknistym do 49,4% w odróżnicowanym, z najgorszym rokowaniem w DDLS, PLS i podtypach mieszanych.
chlorek winylu, choroba resztkowa, drugi nowotwór pierwotny, klasyfikacja WHO, lokalizacja zaotrzewnowa, mięsak tkanek miękkich, mięsak tłuszczakowaty, mięsak tłuszczakowaty pleomorficzny, mięsak tłuszczakowaty śluzowaty, mięsak tłuszczakowaty włóknisty, nadzór onkologiczny, nawrót choroby, podejście wielodyscyplinarne, podtyp histologiczny nowotworu, przerzut nowotworowy, radioterapia, rezonans magnetyczny całego ciała, scyntygrafia kości, stopień zaawansowania guza, tomografia komputerowa jamy brzusznej, tomografia komputerowa klatki piersiowej, układ limfatyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Mięsak ewinga – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Mięsak Ewinga to agresywny, złośliwy nowotwór kości i tkanek miękkich, najczęściej diagnozowany u dzieci, nastolatków i młodych dorosłych, z predylekcją do lokalizacji w kończynach dolnych, miednicy, żebrach, kończynach górnych i kręgosłupie. W momencie rozpoznania u około 33% pacjentów stwierdza się przerzuty do płuc, węzłów chłonnych, kości lub szpiku. Objawy kliniczne obejmują ból, obrzęk, tkliwość, wyczuwalny guz, gorączkę oraz ograniczenie ruchomości. Leczenie jest wielomodalne i obejmuje chemioterapię (cykle trwające 2-5 dni z przerwami na regenerację), chirurgię (w tym operacje oszczędzające kończyny, amputacje i rotoplastykę) oraz radioterapię, która jest skuteczna dzięki wysokiej radiosensytywności guza. W terapii stosuje się także leki wspomagające, takie jak filgrastim (Neupogen) i pegfilgrastim (Neulasta), które skracają czas neutropenii i zmniejszają ryzyko gorączki neutropenicznej.
amputacja, badania laboratoryjne, ból kości, chemioterapia, chirurgia, filgrastim, gorączka neutropeniczna, kardiotoksyczność, krwotoczne zapalenie pęcherza, mięsak Ewinga, mikroprzerzut, nefrotoksyczność, neutropenia, niepłodność, nowotwór kości, nudności, obrzęk, ocena pielęgniarska, onkolog dziecięcy, opieka paliatywna, patolog, pegfilgrastim, pielęgniarka onkologiczna, radiolog, radioterapeuta, radioterapia, remisja, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, sepsa, szpik kostny, tkanki miękkie, tomografia komputerowa, węzły chłonne, wtórny nowotwór, wymioty, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, złośliwy guz kości, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi nawrotowy – Diagnostyka i diagnoza
Nawrót raka piersi definiowany jest jako ponowne pojawienie się choroby nowotworowej po zakończonym leczeniu pierwotnym, mogący manifestować się jako wznowa miejscowa, regionalna lub przerzuty odległe. Diagnostyka nawrotu opiera się na badaniach obrazowych takich jak mammografia (wykrywająca 8-50% wznów ipsilateralnych), ultrasonografia, rezonans magnetyczny (MRI) o czułości tkankowej 99%, tomografia komputerowa (CT), PET/CT oraz scyntygrafia kości. Biopsja pozostaje złotym standardem potwierdzenia nawrotu i oceny profilu molekularnego guza, co jest kluczowe dla wyboru terapii. W diagnostyce pomocne są także markery nowotworowe (CEA, CA 27.29) oraz nowoczesne metody, takie jak biopsja płynna wykrywająca krążące DNA guza (ctDNA), umożliwiająca wykrycie nawrotu średnio 15 miesięcy przed objawami klinicznymi. Testy genomowe, np. Oncotype DX Breast Recurrence Score, pozwalają ocenić ryzyko nawrotu (wynik 26-100 wskazuje na wysokie ryzyko) i wspierają personalizację leczenia.
antygen rakowo-zarodkowy, badanie PET-CT, biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, biopsja gruboigłowa, biopsja płynna, brodawka sutkowa, dół pachowy, krążące DNA guza, martwica tłuszczowa, mutacja BRCA, Oncotype DX, potrójnie ujemny rak piersi, pozytonowa tomografia emisyjna, profil molekularny guza, rak piersi nawrotowy, rak zapalny piersi, receptor hormonalny, scyntygrafia kości, tomografia komputerowa, utrata masy ciała, wysięk surowiczy, wznowa miejscowa, wznowa odległa, wznowa regionalna, zabieg oszczędzający pierś, zajęcie węzłów chłonnych - Leksykon chorób i schorzeń
Mięsak ewinga – Objawy
Mięsak Ewinga to złośliwy nowotwór kości i tkanek miękkich, najczęściej diagnozowany u pacjentów w wieku 10-20 lat, stanowiący drugi co do częstości pierwotny nowotwór kości u dzieci. Charakterystyczne objawy miejscowe obejmują ból nasilający się nocą i podczas aktywności fizycznej, obrzęk oraz obecność guza, często z towarzyszącymi złamaniami patologicznymi. Objawy ogólnoustrojowe, takie jak gorączka, utrata masy ciała, anemia i osłabienie, pojawiają się zwykle w zaawansowanym stadium choroby lub przy obecności przerzutów. Lokalizacje najczęstsze to kości długie kończyn, miednica, żebra, kręgosłup i klatka piersiowa, a przerzuty występują u 20-25% pacjentów w chwili rozpoznania, najczęściej do płuc, innych kości i szpiku kostnego.
anemia, badanie radiologiczne, badanie RTG, ból wzrostowy, chemioterapia, drętwienie, duszność, guz miednicy, kość długa, kość piszczelowa, kość ramieniowa, kość udowa, kostniakomięsak, kręgosłup, miednica, mięsak Ewinga, nietrzymanie moczu, nowotwór kości, objaw neurologiczny, paraliż, przerzut do płuc, przerzut nowotworowy, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, szpik kostny, tomografia komputerowa, utrata masy ciała, węzeł chłonny, złamanie patologiczne, złe samopoczucie - Leksykon chorób i schorzeń
Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów – Diagnostyka i diagnoza
Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów (MIZS) jest najczęstszą przewlekłą chorobą reumatologiczną wieku dziecięcego, diagnozowaną na podstawie kryteriów klinicznych: wystąpienia objawów przed 16. rokiem życia, utrzymywania się zapalenia stawów przez minimum 6 tygodni oraz wykluczenia innych przyczyn. ILAR wyróżnia siedem podtypów MIZS, różniących się liczbą zajętych stawów i obecnością markerów laboratoryjnych, takich jak ANA (obecne u 70-75% pacjentów z postacią skąpostawową), RF (zwykle ujemny, ale dodatni w postaci wielostawowej) oraz anty-CCP, który wiąże się z gorszym rokowaniem. W diagnostyce rutynowo ocenia się markery stanu zapalnego: OB/ESR, CRP oraz ferrytynę, szczególnie podwyższone w postaci układowej. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. septyczne zapalenie stawów, boreliozę, gorączkę reumatyczną, białaczkę oraz toczeń rumieniowaty układowy. Kluczowe jest wczesne skierowanie do reumatologa dziecięcego, gdyż mediana czasu od objawów do rozpoznania wynosi około 56 dni, a opóźnienie może skutkować trwałymi uszkodzeniami stawów.
antygen HLA-B27, badanie ogólne moczu, białko C-reaktywne, borelioza, choroba reumatologiczna, choroby infekcyjne, choroby tkanki łącznej, czynnik reumatoidalny, gorączka reumatyczna, jaskra, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, morfologia krwi obwodowej, obrzęk stawu, odczyn Biernackiego, postać układowa, przeciwciała anty-CCP, przeciwciała przeciwjądrowe, reaktywne zapalenie stawów, reumatolog dziecięcy, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, septyczne zapalenie stawów, sztywność poranna, toczeń rumieniowaty układowy, tomografia komputerowa, zaćma, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej, zdjęcie rentgenowskie - Leksykon chorób i schorzeń
Inwazyjny rak zrazikowy – Diagnostyka i diagnoza
Inwazyjny rak zrazikowy (ILC) stanowi 10-15% inwazyjnych raków piersi i charakteryzuje się unikalnym, rozproszonym wzorcem wzrostu komórek, co utrudnia jego wykrycie w badaniach obrazowych. Komórki ILC rosną w pojedynczych liniach (indian file pattern) i wykazują utratę ekspresji E-kadheryny, co jest kluczowym markerem różnicującym go od inwazyjnego raka przewodowego. Diagnostyka obejmuje badanie fizykalne, mammografię (czułość 57-81%), USG (czułość 68-98%) oraz MRI, która wykazuje najwyższą czułość (83-100%) i jest szczególnie przydatna w ocenie rozmiaru guza, wykrywaniu zmian wieloogniskowych i obustronnych. Biopsja, w tym gruboigłowa i stereotaktyczna, pozwala na potwierdzenie rozpoznania i ocenę histopatologiczną, w tym status receptorów hormonalnych (ER, PR), HER2 (zwykle ujemny) oraz markera proliferacji Ki-67. Profilowanie genomowe, np. test Oncotype DX, wspomaga ocenę ryzyka nawrotu i planowanie terapii.
badanie fizykalne, badanie fizykalne piersi, badanie kliniczne, badanie obrazowe, biopsja, biopsja chirurgiczna, biopsja cienkoigłowa, biopsja gruboigłowa, biopsja stereotaktyczna, inwazyjny rak przewodowy, inwazyjny rak zrazikowy, mammografia, mammografia z kontrastem, markery molekularne, pozytonowa tomografia emisyjna, profilowanie genomowe, receptory estrogenowe, receptory hormonalne, receptory progesteronowe, rezonans magnetyczny piersi, scyntygrafia kości, status HER2, system TNM, terapia hormonalna, test Oncotype DX, tomografia komputerowa, tomosynteza cyfrowa piersi, ultrasonografia piersi, wieloogniskowość nowotworu - Leksykon chorób i schorzeń
Spondylolistezja – Diagnostyka i diagnoza
Spondylolisteza to przesunięcie jednego kręgu względem kręgu poniżej, diagnozowane na podstawie wywiadu, badania fizykalnego oraz badań obrazowych. Kluczowe jest wykonanie zdjęć RTG bocznych w pozycji stojącej, które uwidaczniają anterolistezę lub retrolistezę, z uwzględnieniem zdjęć czynnościowych w zgięciu i wyproście. Niestabilność rozpoznaje się przy translacji >3 mm lub kącie dysku >10°. TK umożliwia ocenę defektów kostnych i spondylolizy, a CT-mielografia ocenia ucisk na worek oponowy i korzenie nerwowe. MRI jest preferowane do oceny tkanek miękkich i zmian neurologicznych. Dodatkowo stosuje się scyntygrafię i SPECT w diagnostyce spondylolizy, zwłaszcza gdy RTG jest prawidłowe. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. przepuklinę dysku, stenozę kanału kręgowego i procesy zapalne.
badanie neurologiczne, badanie obrazowe, badanie podmiotowe i przedmiotowe, mielografia CT, nachylenie miednicy, niestabilność kręgosłupa, przepuklina krążka międzykręgowego, przesunięcie kręgu, radikulopatia, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, SPECT, spondylolisteza, spondylolisteza istmiczna, spondylolisteza jatrogenna, spondylolisteza patologiczna, spondylolisteza zwyrodnieniowa, spondyloliza, spondyloptoza, stenoza kanału kręgowego, test Lasègue’a, tomografia komputerowa, ucisk korzenia nerwowego, zdjęcie RTG, złamanie kompresyjne kręgu - Leksykon chorób i schorzeń
Osteochondritis dissecans – Diagnostyka i diagnoza
Osteochondritis dissecans (OCD) to schorzenie stawowe charakteryzujące się oddzieleniem fragmentu kości i pokrywającej ją chrząstki na skutek zaburzenia ukrwienia, najczęściej dotyczące kolana, łokcia i stawu skokowego. Diagnostyka OCD opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz badaniach obrazowych. Podstawowym badaniem jest RTG w co najmniej czterech projekcjach (AP, boczna, rzepkowa Merchant, tunelowa), które pozwala ocenić lokalizację i rozmiar zmiany. MRI stanowi badanie z wyboru ze względu na wysoką czułość (92-100%) i swoistość (90%) w wykrywaniu niestabilności fragmentu chrzęstno-kostnego oraz ocenie stanu chrząstki i tkanek miękkich. Charakterystyczne cechy niestabilności w MRI to m.in. wysoki sygnał na granicy fragmentu, torbiele wypełnione płynem oraz linie wysokiego sygnału przez chrząstkę. CT i artroskopia są stosowane w trudniejszych przypadkach diagnostycznych, przy czym artroskopia jest złotym standardem w ocenie stabilności zmiany.
artroskopia, badanie fizykalne, choroba Osgood-Schlattera, choroba zwyrodnieniowa stawu, ciało wolne w stawie, diagnostyka obrazowa, fragment chrzęstno-kostny, kolano biegacza, kolano skoczka, obraz T2-zależny, obrzęk stawu, ograniczenie zakresu ruchu, osteochondritis dissecans, projekcja przednio-tylna, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, technet-99m, tomografia komputerowa, torbiel podchrzęstna, uszkodzenie łąkotki, więzadło krzyżowe przednie, zaburzenie ukrwienia, zapalenie ścięgna rzepki, zdjęcie RTG, zespół bólu rzepkowo-udowy, zmiana lityczna - Leksykon chorób i schorzeń
Przerzuty nowotworowe do kości – Objawy
Przerzuty nowotworowe do kości stanowią istotne powikłanie zaawansowanych nowotworów, szczególnie w raku prostaty (68%), piersi (73%) i płuc (30-40%). Najczęstszym objawem jest ból kostny, który początkowo ma charakter okresowy, tępy lub ostry, nasilający się nocą i podczas odpoczynku, a z czasem staje się stały i intensywny. Lokalizacja bólu koreluje z miejscem przerzutów, najczęściej obejmując kręgosłup, żebra, miednicę, kości długie i czaszkę. Przerzuty osłabiają strukturę kostną, zwiększając ryzyko złamań patologicznych (10-20% w kościach długich), które manifestują się nagłym, silnym bólem i ograniczeniem ruchomości. Ucisk rdzenia kręgowego jest poważnym powikłaniem wymagającym pilnej interwencji, objawiającym się bólem, deficytami neurologicznymi i zaburzeniami kontroli zwieraczy. Hiperkalcemia, wynikająca z destrukcji kości, prowadzi do objawów takich jak zmęczenie, nudności, zaburzenia świadomości i może skutkować niewydolnością nerek.
ból kostny, hiperkalcemia, leukopenia, małopłytkowość, marker obrotu kostnego, mikrośrodowisko kości, niedokrwistość, nietrzymanie moczu i stolca, osteoblast, osteoklast, peptyd związany z genem kalcytoniny, przerzut kostny, przerzut nowotworowy do kości, przerzut osteoblastyczny, przerzut osteolityczny, rak prostaty, remodeling kostny, resorpcja kości, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, tomografia komputerowa, ucisk rdzenia kręgowego, złamanie patologiczne, zmiana osteolityczna, zmiana osteosklerotyczna - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Pamifos-30 30 mg
Pamidronian disodu (Pamifos) jest bisfosfonianem o silnym działaniu hamującym osteoklastyczną resorpcję kości, dostępnym w dawkach 30 mg, 60 mg i 90 mg do infuzji. Mechanizm działania obejmuje bezpośrednie hamowanie aktywności osteoklastów, wiązanie z kryształami hydroksyapatytu oraz blokowanie dojrzewania osteoklastów, co prowadzi do zmniejszenia destrukcji tkanki kostnej. W badaniach in vitro i in vivo wykazano, że pamidronian redukuje osteolizę nowotworową oraz hiperkalcemię, obniżając stężenia wapnia i fosforanów w surowicy, a także zmniejszając ich wydalanie z moczem. Poprawia to filtrację kłębuszkową (GFR) i obniża stężenie kreatyniny u pacjentów z hiperkalcemią nowotworową.
bisfosfonian, choroba Pageta, fosfataza alkaliczna, fosforany w surowicy, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hiperkalcemia nowotworowa, hydroksyapatyt, hydroksyprolina w moczu, inhibitor resorpcji kości, osteoklast, osteoliza nowotworowa, pamidronian disodu, prekursor osteoklastów, przerzuty do kości, przesączanie kłębuszkowe, resorpcja osteoklastyczna, scyntygrafia kości, szpiczak mnogi, wapń w surowicy - Leksykon chorób i schorzeń
Erytromelalgia – Diagnostyka i diagnoza
Erytromelalgia (EM) to rzadka jednostka chorobowa charakteryzująca się triadą objawów: zaczerwienieniem, uczuciem ciepła oraz nawracającym palącym bólem kończyn, nasilającym się pod wpływem ciepła, wysiłku fizycznego lub stresu, a łagodzonym przez ochłodzenie, odpoczynek lub uniesienie kończyny. Diagnoza opiera się głównie na obrazie klinicznym, gdyż brak jest specyficznych testów diagnostycznych. Kryteria Thompsona i wsp. obejmują palący ból kończyn, nasilenie pod wpływem ciepła, złagodzenie przez chłodzenie, zaczerwienienie skóry oraz podwyższoną temperaturę zajętych obszarów. Diagnostyka różnicowa powinna uwzględniać m.in. zespół bólu regionalnego złożonego (CRPS), neuropatie obwodowe oraz choroby zapalne. W diagnostyce pomocne są badania laboratoryjne wykluczające choroby mieloproliferacyjne (np. trombocytemia z liczbą płytek >600×10⁹/L, hematokrytem >50%), badania serologiczne (ANA, RF), testy genetyczne w kierunku mutacji genu SCN9A (szczególnie u młodych pacjentów i z wywiadem rodzinnym) oraz obrazowe i funkcjonalne (termografia, scyntygrafia kości, EMG). Biopsja skóry może wykazać charakterystyczne zmiany różniące EM pierwotną od wtórnej, choć nie jest rutynowo stosowana.
badania serologiczne, biopsja skóry, choroba Fabry’ego, choroby mieloproliferacyjne, choroby naczyniowe, czynnik reumatoidalny, elektromiografia, erytromelalgia, gen SCN9A, kauzalgia, morfologia krwi, naciek jednojądrzasty, neuropatia obwodowa, pogrubienie błony wewnętrznej, proliferacja komórek, przeciwciała ANA, scyntygrafia kości, sekwencjonowanie genu, termografia, test prowokacyjny, toczeń rumieniowaty układowy, wirus HIV, zaburzenia mieloproliferacyjne, zapalenie tkanki łącznej, zespół bólu regionalnego złożonego - Leksykon chorób i schorzeń
Amyloidoza – Diagnostyka i diagnoza
Amyloidoza to złożona choroba charakteryzująca się odkładaniem nierozpuszczalnych białek amyloidowych w tkankach, prowadząc do dysfunkcji narządów i wysokiej śmiertelności, szczególnie przy opóźnionej diagnostyce. Wczesne rozpoznanie jest kluczowe i wymaga wysokiego podejrzenia klinicznego u pacjentów z objawami takimi jak białkomocz o zakresie nerczycowym, niewydolność serca z zachowaną frakcją wyrzutową, neuropatia obwodowa, hepatomegalia, czy niski woltaż zespołów QRS w EKG przy pogrubieniu ścian serca. Diagnostyka obejmuje badania przesiewowe: SPEP/IFE, SFLC, UPEP/IFE oraz biopsje tkankowe (np. aspiracja tkanki tłuszczowej brzucha, biopsja szpiku, biopsja narządów zajętych), z potwierdzeniem obecności amyloidu za pomocą barwienia czerwienią Kongo i mikroskopii polaryzacyjnej. Typowanie amyloidu, niezbędne do wyboru terapii, realizuje się metodami immunohistochemii, immunofluorescencji, spektrometrii mas oraz badaniami genetycznymi (np. mutacje genu TTR w amyloidozie ATTR).
amyloidoza AA, amyloidoza AL, amyloidoza ATTR, amyloidoza serca, badanie przewodnictwa nerwowego, białkomocz nerczycowy, biomarkery sercowe, biopsja nerki, biopsja szpiku kostnego, dwójłomność, dysfunkcja autonomiczna, elektroforeza białek surowicy, elektromiografia, hepatomegalia, immunofiksacja, immunofluorescencja, immunohistochemia, neuropatia obwodowa, niewydolność serca, NT-proBNP, rezonans magnetyczny serca, scyntygrafia kości, spektrometria mas, troponina, wolne łańcuchy lekkie, złogi amyloidu - Leksykon chorób i schorzeń
Retinoblastoma – Diagnostyka i diagnoza
Retinoblastoma jest najczęstszym pierwotnym złośliwym nowotworem wewnątrzgałkowym u dzieci, stanowiącym 10-15% nowotworów rozpoznawanych w pierwszym roku życia. Średni wiek rozpoznania wynosi 12 miesięcy dla guzów obustronnych i 24 miesiące dla jednostronnych. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu okulistycznym (w tym badaniu dna oka w znieczuleniu ogólnym – EUA) oraz badaniach obrazowych, takich jak ultrasonografia (wykrywająca zwapnienia w 95% przypadków) i MRI, które jest preferowane ze względu na brak promieniowania jonizującego i możliwość oceny naciekania nerwu wzrokowego. Dodatkowo stosuje się OCT, angiografię fluoresceinową oraz fotografię dna oka. Biopsja guza jest rzadko wykonywana ze względu na ryzyko rozprzestrzenienia nowotworu. Kluczową rolę odgrywają badania genetyczne genu RB1, które pozwalają rozróżnić postać dziedziczną (heterozygotyczna mutacja germinalna i mutacja somatyczna) od sporadycznej (mutacje somatyczne). Nowoczesną metodą diagnostyczną jest biopsja płynowa cieczy wodnistej oka, umożliwiająca molekularną charakterystykę guza bez ryzyka uszkodzenia oka.
angiografia fluoresceinowa, badanie dna oka, badanie genetyczne, badanie obrazowe, biopsja szpiku kostnego, ciecz wodnista oka, diagnostyka prenatalna, enukleacja, gałka oczna, gen RB1, lampa szczelinowa, leukokoria, mutacja germinalna, mutacja somatyczna, nakłucie lędźwiowe, nerw wzrokowy, odruch czerwony, odwarstwienie siatkówki, okulista dziecięcy, onkolog okulistyczny, optyczna koherentna tomografia, płyn mózgowo-rdzeniowy, poradnictwo genetyczne, przerzut odległy, punkcja lędźwiowa, retinoblastoma, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, sekwencjonowanie DNA, siatkówka oka, staging, strabismus, system TNM, szpik kostny, tomografia komputerowa, ultrasonografia oka, wewnątrzgałkowy nowotwór złośliwy, węzeł chłonny, zez, znieczulenie ogólne - Leksykon chorób i schorzeń
Złamanie zmęczeniowe – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Złamania zmęczeniowe to mikropęknięcia kości powstające na skutek powtarzającego się obciążenia mechanicznego, najczęściej lokalizujące się w kościach kończyn dolnych, takich jak kości stopy, piszczeli i śródstopia. Wyróżnia się złamania z przeciążenia (fatigue fractures) w zdrowej kości oraz złamania z niewydolności (insufficiency fractures) w kościach osłabionych, np. osteoporotycznych. Diagnostyka opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz badaniach obrazowych, z MRI jako metodą o najwyższej czułości wykrywania wczesnych zmian. Złamania klasyfikuje się na niskiego i wysokiego ryzyka, co determinuje sposób leczenia – zachowawcze (odpoczynek 2-6 tygodni, modyfikacja obciążenia, protokół RICE, paracetamol) lub operacyjne (stabilizacja wewnętrzna) w przypadku złamań wysokiego ryzyka, braku zrostu czy przemieszczenia. Czas gojenia wynosi zwykle 4-12 tygodni, z koniecznością regularnej kontroli postępu leczenia.
bolesność palpacyjna, brak zrostu, kość łódeczkowata, kość skokowa, kość śródstopia, martwica kości, niedobór wapnia i witaminy D, nieprawidłowy zrost, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk, osteopenia, osteoporoza, paracetamol, płaskostopie, protokół RICE, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, szyjka kości udowej, tomografia komputerowa, trening propriocepcji, trening siłowy, trudność w połykaniu, wysokie podbicie, zaburzenie biomechaniki, zaburzenie miesiączkowania, zdjęcie rentgenowskie, złamanie niskiego ryzyka, złamanie wysokiego ryzyka, złamanie z niewydolności, złamanie z przeciążenia, złamanie zmęczeniowe - Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi nawrotowy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Nawrót raka piersi definiowany jest jako ponowne pojawienie się nowotworu po zakończonym leczeniu pierwotnym, z ryzykiem nawrotu największym w ciągu pierwszych 5 lat, szczególnie między 1. a 2. rokiem. Wyróżnia się trzy typy nawrotów: miejscowy (w piersi lub okolicy blizny), regionalny (w węzłach chłonnych pachowych, szyjnych lub przy mostku) oraz odległy (przerzutowy, najczęściej do kości, płuc, wątroby lub mózgu). Czynniki ryzyka nawrotu obejmują zajęcie węzłów chłonnych, wielkość guza, stopień zaawansowania, typ biologiczny (szczególnie TNBC i IBC), status receptorów hormonalnych i HER2 oraz wiek pacjentki (<35 lat). Diagnostyka nawrotu opiera się na badaniu fizykalnym, mammografii, USG, MRI, biopsji, CT, scyntygrafii kości, PET-CT oraz markerach nowotworowych (CA 15-3, CA 27-29, CEA). Ponowne określenie statusu receptorów ER, PR i HER2 jest kluczowe dla wyboru terapii.
biopsja, bisfosfoniany, chemioterapia, drabina analgetyczna WHO, hormonoterapia, immunoterapia, inhibitory aromatazy, inhibitory CDK4/6, lęk przed nawrotem choroby, lumpektomia, mammografia, markery nowotworowe, mastektomia, nawrót miejscowy, nawrót odległy, nawrót regionalny, neutropenia, obrzęk limfatyczny, PET-CT, potrójnie ujemny rak piersi, przerzutowy rak piersi, przerzuty do kości, radioterapia, radioterapia paliatywna, receptory hormonalne, rezonans magnetyczny piersi, scyntygrafia kości, terapia celowana, tomografia komputerowa, USG piersi, węzły chłonne, zapalny rak piersi - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Abirateron Zentiva 500 mg
Abirateron Zentiva, zawierający abirateronu octan, jest inhibitorem enzymu CYP17, który pełni kluczową rolę w biosyntezie androgenów poprzez hamowanie aktywności 17α-hydroksylazy i C17,20-liazy. Lek ten skutecznie obniża stężenie testosteronu i innych androgenów w surowicy do poziomów niewykrywalnych standardowymi testami, działając na wszystkie trzy główne źródła androgenów: jądra, nadnercza oraz tkankę nowotworową gruczołu krokowego. W terapii przerzutowego raka gruczołu krokowego (mHSPC i mCRPC) abirateron stosowany jest w dawce 1000 mg/dobę w skojarzeniu z prednizonem 5 mg/dobę, jako uzupełnienie standardowej terapii deprywacji androgenów (ADT), co pozwala na głębszą supresję hormonalną niż konwencjonalne metody, takie jak analogi LHRH czy orchidektomia.
17α-hydroksylaza, 20-liaza, abirateronu octan, agonista LHRH, analog LHRH, androstendion, biosynteza androgenów, C17, dehydroepiandrosteron, docetaksel, enzym CYP17, hormon uwalniający hormon luteinizujący, inhibitor biosyntezy androgenów, mineralokortykosteroid, nowotwór gruczołu krokowego, orchidektomia, prednizolon, prednizon, pregnenolon i progesteron, prekursor testosteronu, przerzut trzewny, przerzutowy hormonowrażliwy rak gruczołu krokowego, przerzutowy oporny na kastrację rak gruczołu krokowego, rak gruczołu krokowego, receptor androgenowy, scyntygrafia kości, skala Gleasona, spironolakton, swoisty antygen sterczowy, terapia deprywacji androgenów - Leksykon chorób i schorzeń
Ból pięty – Diagnostyka i diagnoza
Ból pięty jest powszechnym problemem klinicznym, dotykającym około 10% populacji w ciągu życia, z ponad 2 milionami zgłoszeń rocznie. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie i badaniu fizykalnym, ze szczególnym uwzględnieniem lokalizacji bólu (podeszwowa, tylna, przyśrodkowa lub boczna część pięty), charakteru dolegliwości oraz czynników zaostrzających i łagodzących. Najczęstszą przyczyną jest zapalenie powięzi podeszwowej (plantar fasciitis), objawiające się bólem przyśrodkowej części pięty, nasilającym się przy pierwszych krokach po odpoczynku. Inne istotne etiologie to tendinopatia ścięgna Achillesa, złamania przeciążeniowe, neuropatie (np. zespół kanału stępu) oraz zespół tkanki tłuszczowej pięty. Diagnostyka obrazowa, w tym RTG, USG i MRI, jest stosowana selektywnie, zwłaszcza w podejrzeniu złamań przeciążeniowych lub neuropatii, a badania laboratoryjne mogą być pomocne w wykluczeniu chorób układowych, takich jak spondyloartropatie czy dna moczanowa.
badanie przewodnictwa nerwowego, badanie ultrasonograficzne, choroba Severa, dna moczanowa, elektromiografia, fibromialgia, hipercholesterolemia, łuszczycowe zapalenie stawów, neuroma, neuropatia kompresyjna, obrazowanie rezonansu magnetycznego, ostroga piętowa, radikulopatia lędźwiowa, reaktywne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, rozlana idiopatyczna hiperostoza szkieletowa, scyntygrafia kości, seronegatywne zapalenie stawów, spondyloartropatia, tendinopatia ścięgna Achillesa, test Tinela, test Windlassa, tomografia komputerowa, uwięźnięcie nerwu, zapalenie nasady kości piętowej, zapalenie powięzi podeszwowej, zespół kanału stępu, zespół zatoki stępu, złamanie przeciążeniowe kości piętowej - Leksykon chorób i schorzeń
Odmrożenie – Diagnostyka i diagnoza
Odmrożenie to uszkodzenie tkanek spowodowane ekspozycją na temperatury poniżej 0°C, najczęściej dotykające odsłonięte części ciała, takie jak palce, nos czy uszy. Diagnoza opiera się głównie na badaniu klinicznym i szczegółowym wywiadzie dotyczącym czasu ekspozycji, warunków środowiskowych oraz objawów towarzyszących, w tym hipotermii. Kluczowe jest rozpoznanie stopnia odmrożenia, który klasyfikuje się na cztery stopnie: od powierzchownego (1. i 2. stopień) z przejrzystymi pęcherzami i obrzękiem, do głębokiego (3. i 4. stopień) z martwicą, pęcherzami krwotocznymi i uszkodzeniem struktur głębokich, w tym kości. Wczesna ocena jest utrudniona, gdyż pełne uszkodzenie może ujawnić się dopiero po kilku dniach lub tygodniach. Badania obrazowe, takie jak scyntygrafia z technetem-99m (zalecana w ciągu 48 godzin od urazu), MRI, angiografia rezonansu magnetycznego oraz nowoczesne metody jak fluorescencyjna mikroangiografia, wspomagają ocenę głębokości uszkodzenia i prognozę, choć ich rola w początkowej fazie jest ograniczona ze względu na niestabilność naczyniową utrzymującą się do 2-3 tygodni.
angiografia rezonansu magnetycznego, azot mocznikowy we krwi, badanie dopplerowskie, badanie fizykalne, diagnoza kliniczna, ekspozycja na zimno, hipotermia, lek trombolityczny, martwica, mioglobinuria, morfologia krwi, odmrożenie, odmroziny, pęcherz krwotoczny, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, sucha zgorzel, termografia, uszkodzenie naczyniowo-nerwowe - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba legga-calvégo-perthesa – Diagnostyka i diagnoza
Choroba Legga-Calvégo-Perthesa to idiopatyczna martwica jałowa głowy kości udowej u dzieci w wieku 4-10 lat, częściej u chłopców, z możliwym obustronnym zajęciem (~10%). Patogeneza opiera się na tymczasowym zaburzeniu ukrwienia głowy kości udowej, prowadzącym do obumierania komórek kostnych i deformacji stawu biodrowego. Diagnostyka wymaga wykluczenia innych przyczyn martwicy jałowej. Klinicznie dominuje przerywany kulawy chód, ból biodra promieniujący do uda, kolana lub pachwiny, ograniczenie rotacji wewnętrznej i odwodzenia, osłabienie mięśni uda oraz objaw Trendelenburga. Badania laboratoryjne (morfologia, OB, CRP) zwykle mieszczą się w normie, służąc głównie do wykluczenia infekcji i zapaleń. Podstawą diagnostyki obrazowej są zdjęcia rentgenowskie miednicy i projekcja „żaby”, choć wczesne zmiany pojawiają się dopiero po 1-2 miesiącach od objawów. Typowe cechy radiologiczne to poszerzenie przestrzeni stawowej, sklerotyzacja, spłaszczenie i fragmentacja głowy kości udowej oraz podchrzęstny złam („crescent sign”). Staging według Waldenströma obejmuje stadia: martwicy, fragmentacji, reossyfikacji i wygojenia.
achondroplazja, artrografia stawu biodrowego, badania laboratoryjne, badanie fizykalne, białko C-reaktywne, chondroblastoma, choroba Gauchera, choroba Legga-Calvégo-Perthesa, choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego, dysplazja nasadowa, dysplazja spondyloepifizarna, dysplazja wielonasadowa, głowa kości udowej, infekcyjne zapalenie stawu biodrowego, klasyfikacja Catteralla, klasyfikacja Herringa, klasyfikacja Stulberga, klasyfikacja Waldenstroma, martwica głowy kości udowej, martwica jałowa, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, morfologia krwi, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, objaw Trendelenburga, objawy kliniczne, ograniczenie zakresu ruchu, radiografia konwencjonalna, rezonans magnetyczny, rotacja wewnętrzna, scyntygrafia kości, sklerotyzacja, talasemia, tomografia komputerowa, zaburzenie ukrwienia, zdjęcie rentgenowskie, zespół Klinefeltera - Leksykon chorób i schorzeń
Nowotwór kręgosłupa – Diagnostyka i diagnoza
Diagnostyka nowotworu kręgosłupa wymaga wieloaspektowego podejścia, obejmującego szczegółowy wywiad, badanie neurologiczne oraz zaawansowane techniki obrazowe. Złotym standardem jest rezonans magnetyczny (MRI) z kontrastem gadolinowym, umożliwiający precyzyjną lokalizację, ocenę charakteru guza oraz różnicowanie między zmianami łagodnymi a złośliwymi, a także określenie lokalizacji śródrdzeniowej lub zewnątrzrdzeniowej. Tomografia komputerowa (CT) jest nieoceniona w ocenie destrukcji kostnej i stabilności kręgosłupa, szczególnie gdy MRI jest przeciwwskazane. Dodatkowo, badania PET/CT i scyntygrafia kości wspomagają ocenę aktywności metabolicznej guza i wykrywanie przerzutów. Kluczową rolę odgrywa biopsja igłowa pod kontrolą obrazowania, pozwalająca na określenie typu histologicznego i złośliwości guza, co jest niezbędne do planowania leczenia. Badania laboratoryjne, w tym morfologia, stężenia wapnia, fosfatazy alkalicznej, OB, CRP oraz markery nowotworowe, dostarczają dodatkowych informacji diagnostycznych i różnicujących.
badanie histopatologiczne, badanie neurofizjologiczne, badanie neurologiczne, badanie PET, badanie podmiotowe i przedmiotowe, biopsja igłowa, elektroforeza białek surowicy, elektromiografia, guz śródrdzeniowy, guz zewnątrzrdzeniowy wewnątrzoponowy, gwiaździak, kontrast gadolinowy, mielografia CT, morfologia krwi, nerwiak, nowotwór kręgosłupa, nowotwór przerzutowy kręgosłupa, oponiak, płyn mózgowo-rdzeniowy, potencjały wywołane, pozytonowa tomografia emisyjna, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, stosunek neutrofilów do limfocytów, stosunek płytek krwi do limfocytów, system Ennekinga, tomografia komputerowa, uszkodzenie rdzenia kręgowego, wyściółczak - Leksykon chorób i schorzeń
Nowotwór rdzenia kręgowego – Diagnostyka i diagnoza
Nowotwory rdzenia kręgowego stanowią 2-4% wszystkich nowotworów OUN i wymagają wczesnej, precyzyjnej diagnostyki, aby zapobiec trwałemu uszkodzeniu rdzenia. Diagnostyka rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu i badania neurologicznego, oceniającego m.in. siłę mięśniową, odruchy, koordynację oraz funkcje poznawcze. Kluczową rolę odgrywa MRI, w tym sekwencje T1- i T2-zależne z kontrastem gadolinowym, które pozwalają na dokładną lokalizację i charakterystykę guza. Dodatkowo stosuje się techniki takie jak spektroskopia MRS, perfuzja MRI czy fMRI. Tomografia komputerowa (CT) uzupełnia diagnostykę, szczególnie gdy MRI jest przeciwwskazane. Inne metody obrazowe to mielografia, angiografia rdzeniowa, PET oraz scyntygrafia kości. Badania laboratoryjne i punkcja lędźwiowa mają ograniczone zastosowanie, natomiast biopsja, wykonywana stereotaktycznie, chirurgicznie lub cienkoigłowo, jest niezbędna do ostatecznego rozpoznania i oceny złośliwości guza.
badanie neurologiczne, biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, biopsja stereotaktyczna, choroba demielinizacyjna, elektromiografia, funkcjonalny rezonans magnetyczny, guz wewnątrzoponowy-zewnątrzrdzeniowy, guz wewnątrzrdzeniowy, guz zewnątrzoponowy, gwiaździak, marker nowotworowy, mielografia, mielopatia kompresyjna, morfologia krwi, naczyniak zarodkowy, nowotwór osłonki nerwowej, nowotwór rdzenia kręgowego, oponiak, ośrodkowy układ nerwowy, płyn mózgowo-rdzeniowy, pozytonowa tomografia emisyjna, punkcja lędźwiowa, rdzeń kręgowy, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, siła mięśniowa, somatosensoryczne potencjały wywołane, spektroskopia rezonansu magnetycznego, terapia kortykosteroidowa, tomografia komputerowa, wyściółczak, zapalenie rdzenia kręgowego - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Decapeptyl Depot 3,75 mg
Decapeptyl Depot zawiera 3,75 mg tryptoreliny w postaci octanu tryptoreliny i jest dostępny jako proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań pozajelitowych. Lek jest wskazany u mężczyzn w leczeniu hormonozależnego raka gruczołu krokowego w stadium miejscowo zaawansowanym lub z przerzutami oraz w diagnostyce hormonozależności tego nowotworu. Terapia polega na podawaniu tryptoreliny co 28 dni, co pozwala na utrzymanie stałego stężenia substancji czynnej. Przed rozpoczęciem leczenia zaleca się oznaczenie poziomu PSA oraz wykonanie badań obrazowych, takich jak USG przezodbytnicze, scyntygrafia kości czy MRI miednicy. Decapeptyl Depot może być stosowany jako monoterapia lub w połączeniu z antyandrogenami w ramach całkowitej blokady androgenowej.
analog gonadoliberyny, badanie laparoskopowe, blokada androgenowa, endometrioza, hormon androgenowy, hormonozależność raka gruczołu krokowego, leczenie hormonalne, mięśniak macicy, monoterapia, MRI miednicy, nowotwór prostaty, octan tryptoreliny, ognisko endometriozy, podanie pozajelitowe, PSA, rak gruczołu krokowego, scyntygrafia kości, stan menopauzalny, terapia hormonalna, tkanka endometrialna, tryptorelina - Leksykon chorób i schorzeń
Rak kości – Diagnostyka i diagnoza
Rak kości, jako rzadki nowotwór złośliwy, wymaga wieloetapowej diagnostyki obejmującej szczegółowy wywiad, badanie fizykalne oraz zaawansowane badania obrazowe, takie jak RTG, MRI, CT, scyntygrafia kości z technetem-99m oraz PET-CT. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie, które umożliwia skuteczne leczenie i poprawę rokowania. Ostateczne potwierdzenie diagnozy następuje poprzez biopsję – igłową lub otwartą – z oceną histopatologiczną, co pozwala na określenie typu nowotworu i stopnia złośliwości. Badania laboratoryjne, w tym poziomy fosfatazy alkalicznej (ALP) i dehydrogenazy mleczanowej (LDH), dostarczają dodatkowych informacji o aktywności nowotworu i stanie ogólnym pacjenta. W diagnostyce coraz większe znaczenie mają badania molekularne i cytogenetyczne, identyfikujące charakterystyczne zmiany genetyczne, np. translokację t(11;22) w mięsaku Ewinga.
badanie cytogenetyczne, badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, badanie immunohistochemiczne, badanie molekularne, biopsja igłowa, biopsja otwarta, chemioterapia, dehydrogenaza mleczanowa, fosfataza alkaliczna, klasyfikacja AJCC, kostniakomięsak, martwica, medycyna nuklearna, mięsak Ewinga, morfologia krwi obwodowej, naciekanie szpiku kostnego, nowotwór złośliwy kości, onkolog kliniczny, pozytonowa tomografia emisyjna, promieniowanie jonizujące, radioterapeuta, radioterapia, rak kości, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, stopień zaawansowania nowotworu, system TNM, tomografia komputerowa, translokacja chromosomalna, układ mięśniowo-szkieletowy, zdjęcie rentgenowskie, złamanie patologiczne, złośliwość histologiczna - Leksykon chorób i schorzeń
Ból na górze stopy – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Ból na górze stopy, najczęściej spowodowany zapaleniem ścięgien prostowników, zwykle ustępuje w ciągu 2-6 tygodni przy odpowiednim leczeniu zachowawczym. Kluczowe czynniki predykcyjne zwiększające ryzyko wystąpienia dolegliwości to płeć żeńska, młodszy wiek, podwyższony wskaźnik masy ciała (BMI), wysoki Foot Posture Index (FPI) dla prawej stopy wskazujący na pronację, subiektywnie gorsze postrzeganie stanu zdrowia oraz problemy z mobilnością. Wczesne rozpoznanie i wdrożenie terapii, w tym odpoczynku, niesteroidowych leków przeciwzapalnych, fizjoterapii i korekty biomechanicznej za pomocą ortez, znacząco poprawiają rokowanie. W przypadku złamań przeciążeniowych, które mogą nie być widoczne na początkowych zdjęciach rentgenowskich, konieczne są dodatkowe badania obrazowe, takie jak scyntygrafia kości lub rezonans magnetyczny, aby zapobiec przewlekłym zmianom strukturalnym i bólowi.
BMI, ból na górze stopy, choroba autoimmunologiczna, choroba naczyniowa, choroba współistniejąca, cukrzyca, dna moczanowa, fizjoterapia, Foot Posture Index, iniekcja steroidowa, leczenie zachowawcze, neuropatia obwodowa, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ograniczenie funkcjonalne, orteza, płaskostopie, pronacja stopy, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, stopa, zapalenie ścięgien prostowników, zdjęcie rentgenowskie, złamanie przeciążeniowe kości śródstopia, zmiany zwyrodnieniowe stawów - Leksykon chorób i schorzeń
Przerzuty nowotworowe do kości – Diagnostyka i diagnoza
Przerzuty nowotworowe do kości stanowią istotny problem kliniczny, szczególnie u pacjentów z rakiem piersi, prostaty, płuc i nerek, gdzie częstość ich występowania wynosi odpowiednio 65-75%, 30-40% i 20-32%. Diagnostyka obrazowa jest kluczowa w wykrywaniu i ocenie zaawansowania zmian przerzutowych. Standardowo stosuje się zdjęcia rentgenowskie (czułość około 50%), scyntygrafię kości (czułość do 83,3%), tomografię komputerową (czułość około 85%) oraz rezonans magnetyczny (czułość około 90%), a także PET/CT z 18F-FDG lub 18F-NaF, które charakteryzują się najwyższą czułością (do 100%) i swoistością (do 97%). Każda z tych metod ocenia inne aspekty zmian kostnych: scyntygrafia – przebudowę kostną, TK – destrukcję kory kostnej, MR – zajęcie szpiku i tkanek miękkich, PET-CT – metabolizm glikolityczny. Wybór metody zależy od typu histologicznego guza i charakteru przerzutów (osteolityczne, sklerotyczne, mieszane).
biopsja cienkoigłowa, biopsja gruboigłowa, biopsja otwarta, biopsja płynna, biopsja szpiku kostnego, diagnostyka obrazowa, elektroforeza białek surowicy, fosfataza alkaliczna, głęboka sieć neuronowa, hiperkalcemia, kompresja rdzenia kręgowego, krążąca komórka nowotworowa, krążące DNA nowotworowe, mięsak Ewinga, morfologia krwi, obrazowanie dyfuzyjne, pęcherzyk zewnątrzkomórkowy, pozytonowa tomografia emisyjna, przerzut nowotworowy do kości, przerzut osteoblastyczny, przerzut osteolityczny, przerzut sklerotyczny, radiografia konwencjonalna, rak nerki, rak piersi, rak płuc, rak prostaty, rak tarczycy, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, sztuczna inteligencja, tomografia komputerowa, zespół multidyscyplinarny, złamanie patologiczne - Leksykon chorób i schorzeń
Złamanie kostki – Objawy
Złamanie kostki, stanowiące do 10% wszystkich złamań u dorosłych, obejmuje kości tworzące staw skokowy: piszczel, strzałkę i kość skokową. Objawy charakterystyczne to natychmiastowy, silny ból pulsujący, nasilający się przy obciążeniu, obrzęk, zasinienie oraz możliwa deformacja stawu, a w ciężkich przypadkach złamanie otwarte z przebiciem skóry. Diagnostyka opiera się na badaniach obrazowych, takich jak RTG, CT czy MRI, które pozwalają ocenić typ, lokalizację i przemieszczenie złamania. Proces gojenia trwa zwykle 6-8 tygodni dla prostych złamań, a pełny powrót do sprawności może zająć od 12 tygodni do nawet 2 lat, zwłaszcza po leczeniu operacyjnym. Rehabilitacja obejmuje ćwiczenia wzmacniające i rozciągające oraz stopniowe obciążanie kończyny, a przestrzeganie zaleceń lekarskich jest kluczowe dla prawidłowego zrostu kości i uniknięcia powikłań.
ból neuropatyczny, but ortopedyczny, deformacja stawu, drętwienie, kość skokowa, metoda RICE, nieprawidłowe zrośnięcie, niestabilność kostki, obrzęk stawu skokowego, piszczel, przewlekły ból, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, staw skokowy, sztywność stawu, tkanka kostna, tomografia komputerowa, unieruchomienie, uszkodzenie więzadeł, zapalenie ścięgien, zapalenie stawów pourazowe, zasinienie, zdjęcie rentgenowskie, złamanie bez przemieszczenia, złamanie kostki, złamanie otwarte, złamanie stabilne, złamanie stresowe, złamanie wielofragmentowe, złamanie z przemieszczeniem - Leksykon chorób i schorzeń
Kalcifilaksja – Diagnostyka i diagnoza
Kalcifilaksja (wapniejąca arteriolopatia mocznicy, CUA) to rzadkie, ale ciężkie schorzenie występujące głównie u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek w stadium schyłkowym, zwłaszcza dializowanych, charakteryzujące się kalcyfikacją małych naczyń skóry i tkanki podskórnej, prowadzącą do niedokrwienia i martwicy tkanek. Częstość występowania wynosi około 1/600 pacjentów dializowanych rocznie, a śmiertelność sięga 50-80% w ciągu roku, głównie z powodu powikłań septycznych. Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym (ból skóry, sinicze plamy, niegojące się owrzodzenia, martwica) oraz badaniu fizykalnym, a rozpoznanie wymaga obecności czynników ryzyka (np. dializoterapia) i charakterystycznych zmian skórnych na tułowiu lub kończynach. Biopsja skóry pozostaje złotym standardem diagnostycznym, wykazując zwapnienia naczyń, zakrzepicę i zapalenie tkanki tłuszczowej, jednak jej wykonanie wiąże się z ryzykiem powikłań. W diagnostyce pomocne są badania obrazowe (RTG, scyntygrafia Tc 99m, mammografia tkanek miękkich, CT, ultrasonografia POCUS) oraz ocena laboratoryjna gospodarki wapniowo-fosforanowej, choć brak jest specyficznych markerów.
biopsja klinowa, biopsja skóry, biopsja sztancowa, dializoterapia, DIC, funkcja nerek, gospodarka wapniowo-fosforanowa, iloczyn wapniowo-fosforanowy, kalcyfikacja naczyń krwionośnych, livedo reticularis, martwica skóry, niedokrwienie tkanek, owrzodzenie skórne, panniculitis, parathormon, paratyreoidektomia, POCUS, posiew krwi, powikłanie septyczne, przeszczepienie nerki, przewlekła choroba nerek, pyoderma gangrenosum, radiomika, scyntygrafia kości, tiosiarczan sodu, tomografia komputerowa, zdjęcie rentgenowskie, zespół antyfosfolipidowy, złoty standard diagnostyczny, zwapnienie naczyń - Leksykon chorób i schorzeń
Mięsak stawowy – Diagnostyka i diagnoza
Mięsak stawowy (synovial sarcoma) to rzadki, złośliwy nowotwór tkanek miękkich, najczęściej lokalizujący się w kończynach (80-95%), zwłaszcza w okolicach dużych stawów dolnych (60-70%), z przewagą wieku 15-40 lat. Charakteryzuje się powolnym wzrostem, co często prowadzi do opóźnień diagnostycznych i błędnych rozpoznań, np. zapalenia stawów. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, obrazowym (MRI jako złoty standard, CT do oceny zwapnień i przerzutów, RTG, PET/CT, USG) oraz biopsji, z preferencją dla biopsji igłowej gruboigłowej (CNB). Histopatologia wykazuje typy dwufazowy, jednofazowy i słabo zróżnicowany, a immunohistochemia potwierdza obecność markerów TLE1, wimentyny, EMA, cytokeratyn oraz białka fuzyjnego SS18-SSX. Charakterystyczna jest translokacja t(X;18)(p11.2;q11.2) wykrywana metodami RT-PCR (czułość 96%, swoistość 100%) lub FISH.
biopsja chirurgiczna, biopsja cienkoigłowa, biopsja gruboigłowa, błona maziowa stawu, chemioterapia, diagnostyka histopatologiczna, diagnostyka molekularna, fluorescencyjna hybrydyzacja in situ, gen fuzyjny SS18-SSX, guz tkanek miękkich, guz włóknisty odosobniony, leczenie chirurgiczne, mięsak Ewinga, mięsak maziówkowy, mięsak stawowy, mięsak tkanek miękkich, niezróżnicowany mięsak pleomorficzny, pozytonowa tomografia emisyjna, przerzut odległy, radioterapia, reakcja łańcuchowa polimerazy, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, stopień złośliwości histologicznej, tomografia komputerowa, translokacja chromosomowa, ultrasonografia, wznowa miejscowa, zapalenie kaletki maziowej, zapalenie stawów, zdjęcie rentgenowskie, złośliwy nowotwór osłonek nerwów obwodowych - Leksykon chorób i schorzeń
Złamanie żeber – Objawy
Złamanie żeber to powszechny uraz klatki piersiowej charakteryzujący się silnym, zlokalizowanym bólem nasilającym się przy głębokim oddychaniu, kaszlu czy ruchu tułowia. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym oraz obrazowym, głównie RTG i TK, które pozwalają ocenić obecność złamań i ewentualnych powikłań, takich jak odma opłucnowa czy krwiak opłucnej. Proces gojenia trwa zwykle 3-6 tygodni dla prostych złamań i do 12 tygodni lub dłużej w przypadku złamań przemieszczonych. Kluczowe jest skuteczne leczenie bólu, które umożliwia głębokie oddychanie i zapobiega powikłaniom, w tym zapaleniu płuc. U pacjentów starszych oraz przy licznych złamaniach ryzyko powikłań i przewlekłego bólu jest znacznie wyższe.
badanie USG, brak zrostu, chrząstka żebrowa, głębokie oddychanie, klatka piersiowa, krepitacje, krwiak opłucnej, mięsień międzyżebrowy, nieprawidłowy zrost, odma opłucnowa, osteoporoza, POChP, scyntygrafia kości, stłuczenie płuca, stłuczenie żebra, tomografia komputerowa, uraz klatki piersiowej, wiotka klatka piersiowa, zakrzepica żył głębokich, zapalenie opłucnej, zapalenie płuc, zator płucny, zdjęcie RTG, zespół Tietzego, złamanie pierwszego żebra, złamanie przeciążeniowe, złamanie żebra - Leksykon chorób i schorzeń
Chondrosarcoma – Diagnostyka i diagnoza
Chondrosarcoma to złośliwy nowotwór kości wywodzący się z komórek chrzęstnych, stanowiący 20-27% pierwotnych nowotworów kości, najczęściej lokalizujący się w miednicy, kościach długich, łopatkach, mostku i żebrach. Diagnostyka jest wyzwaniem ze względu na konieczność różnicowania między stopniami złośliwości oraz od łagodnych zmian enchondroma. Kluczowe jest połączenie wywiadu, badania klinicznego, obrazowania (RTG, TK, MRI, PET) oraz biopsji, która pozostaje złotym standardem potwierdzenia rozpoznania. Charakterystyczne cechy radiologiczne obejmują zwapnienia typu „popcornowego” i destrukcję korową, a MRI pozwala ocenić inwazję i relacje anatomiczne guza. W diagnostyce różnicowej pomocne są także biomarkery molekularne, takie jak mutacje IDH1/2 oraz transkrypt HEY1-NCOA2 w podtypie mezenchymalnym. 18F-FDG PET/CT wykazuje wysoką czułość (0,94) i swoistość (0,89) w rozpoznawaniu chondrosarcoma, choć SUVmax nie jest wystarczający do stopniowania.
atypowy guz chrzęstny, badanie przedmiotowe, biopsja igłowa, choroba zwyrodnieniowa stawów, dehydrogenaza izocytrynianowa, enchondroma, fluorodeoksyglukoza, klasyfikacja WHO, konwencjonalny chondrosarcoma, kostniakomięsak, mezenchymalny chondrosarcoma, obrazowanie EOS, obrzęk, odróżnicowany chondrosarcoma, periostyna, PET-CT, pozytonowa tomografia emisyjna, przerzuty do płuc, rezonans magnetyczny, schorzenia dziedziczne, scyntygrafia kości, stopień złośliwości guza, szpiczak mnogi, tomografia komputerowa, zapalenie kości i szpiku, złamanie patologiczne, złośliwy nowotwór kości - Leksykon chorób i schorzeń
Martwica kostna (osteonekroza) – Objawy
Martwica kostna (osteonekroza) to patologiczne obumarcie tkanki kostnej spowodowane zaburzeniem perfuzji, prowadzące do mikrozłamań i zapadnięcia się kości, najczęściej w obrębie biodra, kolana i ramienia. Choroba przebiega w czterech stadiach: przedkolapsowym, wczesnego zapadania się, późnego zapadania się oraz zapalenia stawów, z progresją objawów od bólu przy obciążeniu do bólu spoczynkowego i znacznego ograniczenia ruchomości. Diagnostyka opiera się na obrazowaniu, gdzie MRI jest złotym standardem w wykrywaniu wczesnych zmian, natomiast RTG może być niewrażliwe w początkowych fazach. Martwica może występować obustronnie u 40-80% pacjentów, a tempo progresji jest zmienne, zależne m.in. od rozległości zmian (ponad 50% głowy kości udowej wiąże się z koniecznością artroplastyki) oraz czynników ryzyka takich jak urazy, przewlekłe stosowanie kortykosteroidów, nadmierne spożycie alkoholu (>400 ml tygodniowo przez >6 miesięcy), anemia sierpowata czy stany nadkrzepliwości.
anemia sierpowata, badanie obrazowe, całkowita wymiana stawu, choroba zwyrodnieniowa stawów, dekompresja rdzeniowa, endoprotezoplastyka, martwica kostna, obrzęk szpiku kostnego, obumarcie tkanki kostnej, osteonekroza, ostroga kostna, panewka stawu biodrowego, scyntygrafia kości, stan nadkrzepliwości, terapia komórkami macierzystymi, torbiel kostna, uszkodzenie naczyniowe, zaburzenie autoimmunologiczne, zapalenie stawów - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba legga-calvégo-perthesa – Epidemiologia
Choroba Legga-Calvégo-Perthesa to jałowa martwica głowy kości udowej u dzieci, o nie do końca poznanej etiologii, charakteryzująca się zaburzeniami ukrwienia. Zapadalność waha się od 0,4 do 29,0 przypadków na 100 000 dzieci poniżej 15. roku życia, z najwyższą częstością na Wyspach Owczych (29,0/100 000) i najniższą w regionie Vellore-Taluk w Indiach (0,4/100 000). Choroba występuje głównie u dzieci w wieku 3-12 lat, ze szczytem między 5 a 7 rokiem życia, i wykazuje wyraźną przewagę u chłopców (stosunek płci 3:1 do 5:1). Czynniki ryzyka obejmują niski status socjoekonomiczny, ekspozycję na dym tytoniowy (w tym bierne palenie w ciąży), otyłość, a także komponent genetyczny z ryzykiem u krewnych pierwszego stopnia około 2,5%. Występuje także zwiększona częstość mutacji trombofilicznych (czynnik V Leiden, obniżone białko C i S) oraz dysfunkcji śródbłonka naczyniowego, co wspiera hipotezę niedokrwienia jako kluczowego mechanizmu patogenezy.
ADHD, antytrombina, badanie obrazowe, białko C i S, choroba Legga-Calvégo-Perthesa, choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego, czynnik V Leiden, dysfunkcja naczyniowa, dysplazja wielonasadowa, klasyfikacja Herringa, klasyfikacja Waldenstroma, koagulopatia, martwica głowy kości udowej, martwica naczyniowa, MRI z kontrastem, scyntygrafia kości, śródbłonek naczyniowy, trombofilia, zaburzenie ukrwienia, zapadalność