hormon uwalniający hormon luteinizujący
Hormon uwalniający hormon luteinizujący (LHRH, inaczej gonadoliberyna lub GnRH) to dekapeptydy wydzielane przez neurony podwzgórza, które pełnią kluczową rolę w regulacji funkcji rozrodczych. GnRH działa na przedni płat przysadki mózgowej, stymulując produkcję i uwalnianie gonadotropin: hormonu luteinizującego (LH) oraz hormonu folikulotropowego (FSH).
GnRH jest wydzielany pulsacyjnie, co ma fundamentalne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania osi podwzgórze-przysadka-gonady. Częstotliwość pulsów zmienia się w zależności od fazy cyklu miesiączkowego u kobiet oraz podlega wpływom różnych czynników wewnętrznych i zewnętrznych, takich jak stres, masa ciała czy poziom innych hormonów.
W praktyce klinicznej stosuje się zarówno agonistów GnRH (które początkowo stymulują, a następnie hamują wydzielanie gonadotropin poprzez desensytyzację receptorów), jak i antagonistów GnRH (które bezpośrednio blokują receptory). Leki te znajdują zastosowanie w leczeniu endometriozy, mięśniaków macicy, przedwczesnego dojrzewania płciowego, raka prostaty oraz w protokołach kontrolowanej stymulacji jajników w technikach wspomaganego rozrodu.
Zaburzenia pulsacyjnego wydzielania GnRH mogą prowadzić do różnych patologii układu rozrodczego, w tym niepłodności, zaburzeń miesiączkowania, hipogonadyzmu hipogonadotropowego czy zespołu policystycznych jajników. Diagnostyka tych zaburzeń jest jednak utrudniona ze względu na krótki okres półtrwania hormonu i trudności w jego bezpośrednim pomiarze we krwi obwodowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Fulvestrant Stada 250 mg/5 ml
Fulvestrant Stada jest roztworem do wstrzykiwań zawierającym 50 mg/ml fulwestrantu, podawanym domięśniowo w dawce 500 mg (2 x 5 ml) co miesiąc, z dodatkową dawką 500 mg po 2 tygodniach od pierwszego podania. W terapii skojarzonej z palbocyklibem u pacjentek przed- i okołomenopauzalnych zaleca się jednoczesne stosowanie agonistów LHRH. U pacjentek z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny ≥30 ml/min) nie jest wymagana modyfikacja dawki, natomiast u pacjentek z ciężkimi zaburzeniami nerek (klirens <30 ml/min) należy zachować ostrożność ze względu na brak odpowiednich badań. Podobnie, u pacjentek z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby zaleca się ostrożność z uwagi na potencjalne zwiększenie ekspozycji na lek, natomiast brak jest danych dotyczących stosowania u pacjentek z ciężkimi zaburzeniami wątroby.
agoniści LHRH, ampułko-strzykawka, ciężkie zaburzenia czynności nerek, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, ekspozycja na lek, fulwestrant, hormon uwalniający hormon luteinizujący, klirens kreatyniny, łagodne zaburzenia czynności wątroby, mięsień pośladkowy, nerw kulszowy, okres okołomenopauzalny, palbocyklib, podanie domięśniowe, terapia skojarzona, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Decapeptyl Depot 3,75 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa produktu leczniczego Decapeptyl Depot (3,75 mg tryptoreliny w postaci octanu) wykazały specyficzne efekty związane z długotrwałym stosowaniem tryptoreliny u gryzoni. U szczurów zaobserwowano zwiększoną częstość występowania guzów przysadki mózgowej, co nie wystąpiło u myszy, wskazując na specyficzność gatunkową. Mechanizm tych zmian pozostaje nie do końca wyjaśniony, a podobne obserwacje dotyczące analogów LHRH sugerują ograniczone znaczenie kliniczne dla ludzi. Badania toksyczności rozwojowej wykazały działanie toksyczne na zarodki i płody, opóźnienie rozwoju zarodkowo-płodowego oraz opóźnienie porodu u szczurów, co wymaga ostrożności przy stosowaniu u kobiet w ciąży lub planujących ciążę, z uwzględnieniem różnic międzygatunkowych.
Decapeptyl Depot, genotoksyczność, guz przysadki mózgowej, hormon uwalniający hormon luteinizujący, opóźnienie porodu, opóźnienie rozwoju zarodkowo-płodowego, podanie dożylne, reakcja na ciało obce, toksyczność, toksyczność zarodkowo-płodowa, tolerancja miejscowa, tryptorelina, wstrzyknięcie domięśniowe, wstrzyknięcie podskórne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Fulvestrant Zentiva 250 mg/5 ml
Fulvestrant Zentiva (250 mg/5 ml roztwór do wstrzykiwań) jest selektywnym antagonistą receptora estrogenowego stosowanym w leczeniu ER-dodatniego, miejscowo zaawansowanego lub przerzutowego raka piersi u kobiet po menopauzie. Lek może być stosowany jako monoterapia w pierwszej linii u pacjentek wcześniej nieleczonych hormonalnie, po niepowodzeniu terapii adjuwantowej antyestrogenami (np. tamoksyfenem) lub w przypadku progresji choroby podczas leczenia antyestrogenami. Fulvestrant jest również wskazany w terapii skojarzonej z inhibitorem kinazy cyklinozależnej palbocyklibem u pacjentek z HR-dodatnim, HER2-ujemnym, miejscowo zaawansowanym lub przerzutowym rakiem piersi, które wcześniej otrzymały leczenie hormonalne. U kobiet przed i okołomenopauzalnych terapia skojarzona wymaga jednoczesnego stosowania agonisty LHRH w celu farmakologicznej supresji funkcji jajników.
agonista LHRH, antyestrogeny, dysfagia, fulwestrant, HER2-ujemny rak piersi, hormon uwalniający hormon luteinizujący, leczenie adjuwantowe, miejscowo zaawansowany rak piersi, monoterapia, nadekspresja HER2, palbocyklib, progresja choroby, przerzutowy rak piersi, rak piersi ER-dodatni, rak piersi zaawansowany, receptor HER2, receptory estrogenowe, receptory hormonalne, roztwór do wstrzykiwań, supresja funkcji jajników, tamoksyfen, terapia hormonalna, zaawansowany rak piersi - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Abirateron Zentiva 500 mg
Abirateron Zentiva, zawierający abirateronu octan, jest inhibitorem enzymu CYP17, który pełni kluczową rolę w biosyntezie androgenów poprzez hamowanie aktywności 17α-hydroksylazy i C17,20-liazy. Lek ten skutecznie obniża stężenie testosteronu i innych androgenów w surowicy do poziomów niewykrywalnych standardowymi testami, działając na wszystkie trzy główne źródła androgenów: jądra, nadnercza oraz tkankę nowotworową gruczołu krokowego. W terapii przerzutowego raka gruczołu krokowego (mHSPC i mCRPC) abirateron stosowany jest w dawce 1000 mg/dobę w skojarzeniu z prednizonem 5 mg/dobę, jako uzupełnienie standardowej terapii deprywacji androgenów (ADT), co pozwala na głębszą supresję hormonalną niż konwencjonalne metody, takie jak analogi LHRH czy orchidektomia.
17α-hydroksylaza, 20-liaza, abirateronu octan, agonista LHRH, analog LHRH, androstendion, biosynteza androgenów, C17, dehydroepiandrosteron, docetaksel, enzym CYP17, hormon uwalniający hormon luteinizujący, inhibitor biosyntezy androgenów, mineralokortykosteroid, nowotwór gruczołu krokowego, orchidektomia, prednizolon, prednizon, pregnenolon i progesteron, prekursor testosteronu, przerzut trzewny, przerzutowy hormonowrażliwy rak gruczołu krokowego, przerzutowy oporny na kastrację rak gruczołu krokowego, rak gruczołu krokowego, receptor androgenowy, scyntygrafia kości, skala Gleasona, spironolakton, swoisty antygen sterczowy, terapia deprywacji androgenów - Leksykon substancji czynnych
Goserelina – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Goserelina, agonista LHRH, dostępna w implantach podskórnych o dawkach 3,6 mg i 10,8 mg (produkty Reseligo, Xanderla, Zoladex), jest stosowana w terapii schorzeń hormonozależnych. U kobiet w wieku rozrodczym przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest wykluczenie ciąży ze względu na przeciwwskazanie stosowania gosereliny w ciąży z powodu ryzyka poronienia i zaburzeń rozwoju płodu. Podczas terapii pacjentki powinny stosować niehormonalne metody antykoncepcji aż do powrotu regularnych cykli miesiączkowych po zakończeniu leczenia. W przypadku leczenia niepłodności, mimo braku dowodów na negatywny wpływ gosereliny na rozwój komórek jajowych i przebieg ciąży, również wymagana jest diagnostyka wykluczająca ciążę przed terapią.
agonista LHRH, antykoncepcja niehormonalna, charakterystyka produktu leczniczego, cykl miesiączkowy, działanie niepożądane, goserelina, hormon uwalniający hormon luteinizujący, implant podskórny, komórka jajowa, laktacja, niepłodność, poronienie, schorzenie hormonozależne, stymulacja owulacji, test ciążowy, wiek rozrodczy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Abiraterone Glenmark 500 mg
Produkt leczniczy Abiraterone Glenmark jest wskazany do leczenia przerzutowego raka gruczołu krokowego, zarówno hormonowrażliwego (mHSPC), jak i opornego na kastrację (mCRPC). Zalecana dawka wynosi 1000 mg (dwie tabletki po 500 mg) podawane doustnie raz na dobę na czczo, co najmniej 2 godziny po posiłku i 1 godzinę przed kolejnym. Terapia musi być skojarzona z glikokortykosteroidami: 5 mg prednizonu lub prednizolonu na dobę w mHSPC oraz 10 mg w mCRPC. U pacjentów niekastrowanych chirurgicznie konieczne jest kontynuowanie farmakologicznej kastracji analogami LHRH. Monitorowanie parametrów obejmuje aktywność aminotransferaz (co 2 tygodnie przez 3 miesiące, następnie co miesiąc), ciśnienie tętnicze, stężenie potasu oraz objawy zastoju płynów (co miesiąc), z częstszą kontrolą u pacjentów z ryzykiem niewydolności serca. W przypadku hipokaliemii należy utrzymywać stężenie potasu ≥ 4,0 mM.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, aminotransferazy, analog LHRH, ciśnienie tętnicze, dysfagia, glikokortykosteroid, hepatotoksyczność, hipokaliemia, hormon uwalniający hormon luteinizujący, kastracja chirurgiczna, kastracja farmakologiczna, nadciśnienie tętnicze, obrzęk, octan abirateronu, poziom potasu, prednizolon, prednizon, przerzutowy hormonowrażliwy rak gruczołu krokowego, przerzutowy oporny na kastrację rak gruczołu krokowego, rak gruczołu krokowego, skala Child-Pugh, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Testavan 20 mg/g
Testavan to żel przezskórny zawierający testosteron w stężeniu 20 mg/g, dostarczający 23 mg testosteronu na jednorazowe użycie pompki (1,15 g żelu). Testosteron i dihydrotestosteron są kluczowymi androgenami odpowiedzialnymi za rozwój i funkcjonowanie męskiego układu płciowego, w tym rozwój pierwszorzędowych i drugorzędowych cech płciowych. Hipogonadyzm, charakteryzujący się obniżonym stężeniem testosteronu, może wynikać z niewydolności jąder, zaburzeń przysadki mózgowej lub niedoboru gonadotropin. Objawy niedoboru testosteronu obejmują zmniejszone libido, impotencję, utratę masy mięśniowej, zmęczenie, depresję oraz regresję cech płciowych. Terapia zastępcza testosteronem może poprawić masę mięśniową, nastrój, funkcje seksualne oraz częstość spontanicznych erekcji.
anabolizm białek, androgen endogenny, dihydrotestosteron, erytropoetyna, erytropoeza, glikol propylenowy, gruczoł krokowy, hipogonadyzm, hipogonadyzm pierwotny, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, hormon uwalniający hormon luteinizujący, impotencja, libido, nastrój depresyjny, niedobór gonadotropin, oś podwzgórze-przysadka-gonady, parametry morfologiczne krwi, przysadka mózgowa, retencja sodu, spermatogeneza, terapia zastępcza testosteronem, testosteron, żel przezskórny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Abiraterone Exeltis 500 mg
Abiraterone Exeltis, zawierający abirateronu octan, jest inhibitorem enzymu 17α-hydroksylazy/C17,20-liazy (CYP17), kluczowego w biosyntezie androgenów w jądrach, nadnerczach oraz tkankach nowotworowych gruczołu krokowego. Mechanizm działania polega na selektywnym hamowaniu CYP17, co prowadzi do obniżenia stężenia testosteronu i innych androgenów w surowicy poniżej poziomów osiąganych po analogach LHRH lub orchidektomii. W badaniach klinicznych fazy 3 u pacjentów z rakiem gruczołu krokowego po niepowodzeniu chemioterapii taksanami, 38% leczonych abirateronem uzyskało co najmniej 50% redukcję stężenia PSA, w porównaniu do 10% w grupie placebo. Zahamowanie CYP17 powoduje również wzrost produkcji mineralokortykosteroidów, co wymaga uwagi klinicznej i jest szczegółowo omówione w charakterystyce produktu leczniczego.
20-liaza, antygen specyficzny dla prostaty, biosynteza androgenów, chemioterapia taksanami, dehydroepiandrosteron, hormon uwalniający hormon luteinizujący, inhibitor biosyntezy androgenów, mineralokortykosteroid, nadnercze, octan abirateronu, orchidektomia, pregnenolon i progesteron, przerzutowy hormonowrażliwy rak gruczołu krokowego, przerzutowy oporny na kastrację rak gruczołu krokowego, rak gruczołu krokowego, receptor androgenowy, spironolakton, supresja androgenowa, terapia hormonalna, testosteron, wskaźnik Gleasona - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Apo-Flutam 250 mg
Apo-Flutam zawiera flutamid w dawce 250 mg w postaci tabletek powlekanych i jest niesteroidowym, niehormonalnym antagonistą androgenów z grupy pochodnych fenylopropanoamidu (kod ATC: L02BB01). Lek ten jest stosowany przede wszystkim w leczeniu przerzutowego raka stercza, gdzie mechanizm działania polega na hamowaniu transportu i wiązania dihydrotestosteronu w jądrach komórek gruczołu krokowego, co prowadzi do zahamowania proliferacji tych komórek. Flutamid wykazuje największą skuteczność w terapii skojarzonej z agonistami hormonu uwalniającego hormon luteinizujący (LHRH), takimi jak octan leuproreliny, a także u pacjentów wcześniej nieleczonych hormonalnie. Nie jest natomiast skuteczny w leczeniu innych nowotworów zależnych od hormonów, np. raka piersi, ani w łagodnym przerostem stercza.
agonista LHRH, antagonista hormonów, antyandrogen, dihydrotestosteron, flutamid, gruczoł krokowy, hormon uwalniający hormon luteinizujący, łagodny przerost stercza, laktoza jednowodna, leczenie skojarzone, lek immunomodulujący, lek przeciwnowotworowy, nietolerancja laktozy, octan leuproreliny, pochodna fenylopropanoamidu, rak piersi, tabletka powlekana